Με ένα πύρινο άρθρο του στον Guardian, που κατακεραυνώνει τη διαχρονική παγκόσμια αδράνεια και υποκρισία γύρω από την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, ο ηγέτης της Βραζιλίας, Λούλα ντα Σίλβα, επιχείρησε να ταράξει τα λιμνάζοντα νερά, ανήμερα της έναρξης της ετήσιας συνόδου κορυφής του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή, της COP30.
Ο οικοδεσπότης της συνόδου κατηγορεί τα πλουσιότερα κράτη ότι κάνουν πίσω στις δεσμεύσεις τους για μείωση των ρύπων και στέλνουν τον λογαριασμό της ενεργειακής μετάβασης στις αναπτυσσόμενες χώρες: «Τα κράτη του Νότου απαιτούν μεγαλύτερη πρόσβαση σε πόρους, όχι ως φιλανθρωπία, αλλά επειδή είναι δίκαιο. Τα πλούσια κράτη επωφελήθηκαν τα μέγιστα από την οικονομία των ορυκτών καυσίμων. Πρέπει τώρα να αναλάβουν τις ευθύνες τους, όχι μόνο δεσμευόμενα να προσφέρουν πόρους, αλλά ξεπληρώνοντας το χρέος τους». Και παρακάτω λέει κάτι ακόμα σημαντικότερο: ότι τα φτωχότερα κράτη, αλλά και οι φτωχότεροι άνθρωποι μέσα στα πλουσιότερα κράτη επηρεάζονται περισσότερο από την κλιματική αλλαγή και άρα η μάχη κατά της υπερθέρμανσης πρέπει να είναι και μάχη ενάντια στην πείνα, τη φτώχεια και τους αδιάκοπους πολέμους, που το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ δεν μπορεί να σταματήσει.
Βέβαια και ο ίδιος ο Λούλα, όπως άλλωστε και οι περισσότεροι από τους καλεσμένους του στην Μπελέμ -την τροπική πόλη του Αμαζονίου όπου συμβολικά μεταφέρθηκε για τον Νοέμβρη η πρωτεύουσα του βραζιλιάνικου κράτους- έχουν… λερωμένες τις φωλιές τους. Πενήντα τρεις ηγέτες και δεκάδες ακόμη αξιωματούχοι θα μιλήσουν στη διάρκεια της συνόδου: όμως είναι βέβαιο πως, όπως και στις προηγούμενες 29 παγκόσμιες συνάξεις, θα επαναλάβουν τις ίδιες τετριμμένες υποσχέσεις και ευχολόγια, χωρίς να δεσμεύονται πρακτικά για τίποτε. Και το χειρότερο είναι πως οι ηγέτες των τεσσάρων μεγαλύτερων ρυπαντών του πλανήτη (ΗΠΑ, Κίνα, Ρωσία και Ινδία) αρνήθηκαν για διάφορους λόγους να παραστούν. Ειδικά ο Αμερικανός πρόεδρος Τραμπ, που στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ χαρακτήρισε την κλιματική αλλαγή «τη μεγαλύτερη απάτη όλων των εποχών», αρνήθηκε να στείλει έστω και χαμηλόβαθμη αντιπροσωπεία – ενώ και η πρωτοπόρος άλλοτε Ευρώπη έστειλε μεν την αμίμητη Ούρσουλα, αλλά χαμηλώνει συνεχώς τον πήχη των ενεργειακών δεσμεύσεών της, με προεξάρχουσα τη Γερμανία.
Και οι υπόλοιποι δεν είναι λιγότερο βρόμικοι. Στις τρεις δεκαετίες που πέρασαν από την πρώτη, ιστορική συνάντηση για το κλίμα στο Ρίο ντε Τζανέιρο, οι παγκόσμιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στην πραγματικότητα αυξήθηκαν κατά τουλάχιστον 34%. Και ναι μεν οι επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αλλά και οι πωλήσεις ηλεκτρικών αυτοκινήτων αυξήθηκαν κατακόρυφα, αλλά και η συνολική ζήτηση για ενέργεια αυξήθηκε δραματικά, καθώς δισεκατομμύρια άνθρωποι στις αναπτυσσόμενες χώρες μεγαλώνουν κι αυτοί το θερμικό τους «αποτύπωμα», με την Κίνα και την Ινδία να αυξάνουν συνεχώς την κατανάλωση κάρβουνου και άλλων ορυκτών καυσίμων.
Αλλά και η οικοδέσποινα Βραζιλία του αριστερού, κατά τα άλλα, Λούλα έδωσε πριν από λίγες μέρες άδεια για διερευνητικές γεωτρήσεις για κοιτάσματα πετρελαίου σε θαλάσσια περιοχή στα ανοιχτά του Αμαζονίου, ανατρέποντας παλαιότερες απαγορεύσεις και παρά τις καταγγελίες και τις μηνύσεις των οικολογικών οργανώσεων. Με άλλα λόγια… «drill, drill, drill» και από τη Βραζιλία, που παραμένει όγδοη στον κόσμο στην παραγωγή πετρελαίου, ενώ και το ενεργειακό success story της οφείλεται στην ευρύτατη χρήση βιοκαυσίμων και ιδιαίτερα βιοαιθανόλης, που μόνο κατ’ ευφημισμό χαρακτηρίζεται «καθαρή» ενέργεια. Ασε που ο Λούλα υποστηρίζει μεν ότι μείωσε στο ήμισυ την υλοτομία στον Αμαζόνιο, αλλά γεγονός παραμένει ότι το τροπικό δάσος συρρικνώνεται αδιάκοπα, ανεξαρτήτως κυβέρνησης.
Ενα είναι το καλό: με την Αμερική εντελώς απούσα και την Ευρώπη δακτυλοδεικτούμενη, η Βραζιλία και οι άλλες χώρες του Παγκόσμιου Νότου αισιοδοξούν ότι στην Μπελέμ θα γίνουν ουσιαστικές, ρεαλιστικές συζητήσεις μεταξύ των λοιπών… κατεργαρέων, και ιδιαίτερα όσων συμμετέχουν σε ομάδες όπως η BRICS+ – συζητήσεις που ίσως οδηγήσουν σε πραγματικά ντιλ όχι μόνο για την προστασία των δασών και την υπερθέρμανση, αλλά και για τις κοινωνικές ανισότητες.
