Στην κόψη του ξυραφιού βρίσκονται οι διπλωματικές προσπάθειες για κατάπαυση του πυρός στη Λιβύη, μετά την άρνηση του στρατάρχη Χαλίφα Χάφταρ να υπογράψει στη Μόσχα το προσχέδιο για συμφωνία εκεχειρίας που προωθούν από κοινού η σύμμαχός του Ρωσία κι η αντίπαλός του Τουρκία, επιδιώκοντας αμφότερες να εδραιώσουν περαιτέρω την επιρροή και την παρουσία τους στην πλούσια σε πετρέλαιο βορειοαφρικανική χώρα.
Η αρνητική εξέλιξη έκανε… Τούρκο τον Ταγίπ Ερντογάν, με τη ρωσική κυβέρνηση να επιχειρεί να την υποβαθμίσει καθώς ο έτερος πρωταγωνιστής της λιβυκής σύρραξης, ο πρωθυπουργός της αναγνωρισμένης από τον ΟΗΕ κυβέρνησης εθνικής ενότητας (GNA) Φάγεζ αλ Σαράτζ, που στηρίζεται σθεναρά από την Αγκυρα, έβαλε τη Δευτέρα στη Μόσχα την υπογραφή του στο προσχέδιο για συμφωνία εκεχειρίας.
«Προσώρας, ένα οριστικό αποτέλεσμα δεν έχει επιτευχθεί» παραδέχτηκε ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ. «Ολοι εργαζόμαστε προς την ίδια κατεύθυνση και καλούμε όλες τις πλευρές στη Λιβύη να διαπραγματευτούν αντί να προσπαθούν να διευθετήσουν βίαια την κατάσταση» συμπλήρωσε, εν μέσω αναφορών σε τουρκικά και όχι μόνο ΜΜΕ πως ο Εθνικός Λιβυκός Στρατός (LNA) του Χάφταρ, που μάχεται τις δυνάμεις της GNA, ενισχύεται στα πέριξ της Τρίπολης με επιπλέον τεθωρακισμένα οχήματα και οπλισμό από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία στηρίζουν ήδη στρατιωτικά τον στρατάρχη, όπως εξάλλου και η Αίγυπτος, κατά παράβαση του εμπάργκο όπλων που έχει επιβάλει ο ΟΗΕ στη Λιβύη.
«Με τους φύλαρχους»
Σύμφωνα με το ρωσικό υπουργείο Αμυνας, ο Χάφταρ «είχε θετική άποψη» για το προσχέδιο, αλλά «ζήτησε δύο μέρες για να συζητήσει το έγγραφο με φύλαρχους, προτού το υπογράψει». «Οι αντιμαχόμενες πλευρές συμφώνησαν επί της αρχής πως η εκεχειρία πρέπει να υποστηριχθεί και να παραταθεί επ’ αόριστον ούτως ώστε να βοηθήσει να δημιουργηθεί μια ευνοϊκή ατμόσφαιρα για τη διεξαγωγή της διάσκεψης στο Βερολίνο για τη Λιβύη» προσέθετε η ανακοίνωση.
Σύμφωνα με την τουρκική Sabah, αψιμαχίες άρχισαν πάλι χθες σε τμήματα της Τρίπολης παρότι η εκεχειρία έχει τεθεί άτυπα σε εφαρμογή από την Κυριακή, ενώ ο LNA δήλωνε μέσω Facebook «έτοιμος και αποφασισμένος να πετύχει νίκη» στην αναμέτρησή του με τις δυνάμεις της GNA.
«Δεν θα διστάσουμε να δώσουμε ένα μάθημα στον πραξικοπηματία Χάφταρ που του αξίζει αν συνεχίσει τις επιθέσεις του στη νόμιμη κυβέρνηση της χώρας και στους αδελφούς μας στη Λιβύη» φοβέρισε χθες ο Ερντογάν. «Ο πραξικοπηματίας Χάφταρ πρώτα είπε “ναι”, κατόπιν όμως δραπέτευσε από τη Μόσχα» κατήγγειλε σε ανάλογο τόνο.
«Εμείς κάναμε το καθήκον μας. Τα υπόλοιπα είναι καθήκον του κ. Πούτιν και της ομάδας του» υπογράμμισε ο Τούρκος πρόεδρος, που απειλεί ως γνωστόν να στείλει τουρκικά στρατεύματα για να συνδράμει την GNA βάσει επίμαχου μνημονίου στρατιωτικής συνεργασίας που υπέγραψε με τον Σαράτζ. Επιστρέφοντας μάλιστα από τη Μόσχα, ο Λίβυος πρωθυπουργός έκανε στάση στην Κωνσταντινούπολη, όπου συναντήθηκε με τον Αμερικανό πρέσβη στην Τουρκία Ντέιβιντ Σάτερφιλντ. Βάσει ανακοίνωσης της πρεσβείας των ΗΠΑ, συζητήθηκαν «θέματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος».
Σύμφωνα με κάποιους αναλυτές, η (προσωρινή;) άρνηση του Χάφταρ να υποκύψει στις πιέσεις για υπογραφή εκεχειρίας οφείλεται στη διαφωνία των ξένων χωρών που τον υποστηρίζουν, στις οποίες συμπεριλαμβάνουν τη Σαουδική Αραβία και τη Γαλλία. Τα ρωσικά πρακτορεία Interfax και RIA Novosti, επικαλούμενα λιβυκές πηγές, αποδίδουν την άρνηση στο γεγονός πως στο προσχέδιο δεν υπήρχε χρονοδιάγραμμα για διάλυση των ένοπλων πολιτοφυλακών που μάχονται στο πλευρό της GNA.
Το -φίλα προσκείμενο στον στρατάρχη- Al Arabiya από την άλλη αναφέρει πως ο Χάφταρ απέρριψε οποιαδήποτε παρέμβαση, μεσολάβηση ή συμμετοχή της Τουρκίας στην επίβλεψη της εκεχειρίας. Προσθέτει μάλιστα πως ο στρατάρχης εξέφρασε δυσαρέσκεια πως η Ρωσία αγνόησε πολλά από τα αιτήματά του. Σύμφωνα με ρεπορτάζ και άλλων ΜΜΕ, το προσχέδιο δεν συμπεριελάμβανε την αξίωση να αποχωρήσουν από τη Λιβύη οι Σύροι μισθοφόροι που έχει στείλει η Αγκυρα, με τον στρατάρχη να απαιτεί επίσης την ακύρωση του μνημονίου στρατιωτικής συνεργασίας της GNA με την κυβέρνηση Ερντογάν.
Μηχανισμός επίβλεψης
Διπλωματικές πηγές ανέφεραν πάντως στο AFP πως γίνονται ήδη συζητήσεις στον ΟΗΕ για σύσταση αποστολής παρατηρητών που θα επιβλέπουν την τήρηση της εκεχειρίας στη Λιβύη, όπως συμβαίνει στην Υεμένη.
«Για να αντέξει η κατάπαυση του πυρός, θα πρέπει να υπάρξει ένας αμερόληπτος μηχανισμός επίβλεψης και εφαρμογής της εκεχειρίας, καθώς και μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης» δήλωσε στο γαλλικό πρακτορείο ο εκπρόσωπος του ΟΗΕ Στεφάν Ντούτζαριτς. Τα Ηνωμένα Εθνη, συμπλήρωσε, ήδη «καταγράφουν και επαληθεύουν καταγγελλόμενες παραβιάσεις της εκεχειρίας» μέσω της πολιτικής αποστολής τους στη Λιβύη, που αριθμεί περίπου 230 άτομα.
Παράλληλα, «η Ιταλία προσπαθεί να ανακτήσει το χαμένο έδαφος, προσφέροντας να στείλει περίπου 300 στρατιώτες στη Λιβύη για να βοηθήσουν στην τήρηση της εκεχειρίας, εφόσον η αποστολή των στρατευμάτων θα έχει λάβει την έγκριση της Λιβύης και του ΟΗΕ» έγραφε χθες η Guardian.
Σύμφωνα μάλιστα με την ιταλική Messaggero, η κυβέρνηση της Ιταλίας ετοιμάζει νομοσχέδιο που θα της επιτρέψει να ενισχύσει τη στρατιωτική της παρουσία στη βορειοαφρικανική χώρα. Εκεί βρίσκεται ήδη στρατιωτικό προσωπικό περίπου 250 μελών, όπως γράφει η εφημερίδα, το οποίο συνδράμει μεταξύ άλλων τη λιβυκή ακτοφυλακή που αναχαιτίζει τον απόπλου προσφύγων και μεταναστών.
Η εφημερίδα μάλιστα δεν αποκλείει τη σύσταση ειρηνευτικής δύναμης στη Λιβύη, στην οποία η Ιταλία θα ενδιαφερόταν να συμμετάσχει. «Θα το συζητήσουμε στο Βερολίνο και, αν υπάρξουν οι σωστές προϋποθέσεις, η Ιταλία είναι διαθέσιμη» δήλωσε ο Ιταλός πρωθυπουργός Τζουζέπε Κόντε, διευκρινίζοντας πάντως ότι αξιώνει εγγυήσεις ασφαλείας για τους Ιταλούς στρατιώτες και καθαρή εντολή της αποστολής.
