Αν ο ζωγράφος προσωπογραφιών και πορτρέτων θέλει ή υποχρεούται να κολακέψει το μοντέλο του, έχει τους τρόπους του. Ανέκαθεν οι ζωγράφοι, τουλάχιστον οι πιο «ελαστικοί», είχαν «εφεύρει» και εφάρμοζαν ένα χειροποίητο photoshop, ρετουσάροντας καταλλήλως το αποτέλεσμα ώστε ο παραγγελιοδότης να μένει πάντα ικανοποιημένος και να μπορεί να κρεμάσει το έργο στο σαλόνι του χωρίς να ντρέπεται για τη μεγάλη μύτη του, τις πολλές ελιές του, το βραχύ ύψος του, τα πλεονάζοντα κιλά του, την ελλειμματική κόμη του. Υποκρισία, φυσικά, αφού σε κοινή θέα δεν έμοιαζαν καθόλου με το έργο αλλά και ένδειξη ισχύος, αφού κατόρθωσαν να πείσουν έναν καλλιτέχνη να υποταχθεί στην επιθυμία του πελάτη αψηφώντας την πραγματικότητα. Βέβαια, υπήρχαν και οι περιπτώσεις όπου όσο και να προσπαθούσε ο καλλιτέχνης να αποδώσει το «κρέας» ως «ψάρι» η πραγματικότητα ήταν αμείλικτη.
Με την έλευση των ηλεκτρονικών μέσων, όλα αυτά έγιναν πιο εύκολα. Ετσι, κανείς πολιτικός δεν έχει πια γκρίζα μαλλιά, οι γυναίκες υποψήφιες θυμίζουν όλες κάποια κυρία Βαρδινογιάννη ή Λάτση, η Γιάννα Αγγελοπούλου-Δασκαλάκη είναι πάντα 30 χρόνων και όλοι ζουν σε ισόγειο με κήπο γεμάτο δέντρα έξω από την κουζίνα. Αλείφοντας βούτυρο σε αχνιστές φραντζόλες μέσα σε καρό πετσετάκια και τρώγοντας γιαούρτια που δεν απλώνονται στο κυρτό μέρος από το κουταλάκι.
Ως προς τη διαφήμιση της δημόσιας εικόνας, το φαίνεσθαι έχει ολοκληρωτικά κυριαρχήσει απέναντι στο είναι. Υπήρχαν όμως πάντα και οι αιρετικοί. Αυτοί που έβλεπαν «Α» και ζωγράφιζαν «Ω». Οχι για να ευχαριστήσουν το «Α», αλλά γιατί τα μάτια τους έβλεπαν παντού μόνο «Ω». Υπηρετώντας το έργο τους με κάθε τίμημα εις βάρος τής έτσι κι αλλιώς υποκειμενικής αλήθειας.
Στη χιουμοριστική αυτοπροσωπογραφία του από το 1968, ο μεγαλύτερος δημιουργός ιστοριών από το σύμπαν της ντισνεϊκής Λιμνούπολης, Carl Barks, το κάνει πράξη. Ο κόσμος όλος ήταν γι’ αυτόν παπιά με κίτρινα ράμφη και ολόλευκα πούπουλα. Κι ένα γυμνό μοντέλο μεταμορφωνόταν αίφνης στην Νταίζη Ντακ. Αγαπητοί ίματζ μέικερς διασήμων κι επωνύμων ψώνιων, τολμήστε το. Δείξτε την αλήθεια στον λαό. Τη δική σας αλήθεια, έστω. Κι εσείς αγαπητοί αναγνώστες, με το χέρι στην καρδιά, ομολογήστε. Τι σας έρχεται στον νου να σχεδιάσετε όταν βλέπετε τον/την ………..; (Διαλέξτε όνομα σιχαμερού υποψηφίου και πιάστε καφέ μπογιά).
