Αθήνα, 11°C
Αθήνα
Σποραδικές νεφώσεις
11°C
12.4° 9.2°
0 BF
84%
Θεσσαλονίκη
Ελαφρές νεφώσεις
8°C
9.6° 4.6°
1 BF
75%
Πάτρα
Αυξημένες νεφώσεις
10°C
11.5° 9.4°
2 BF
86%
Ιωάννινα
Αυξημένες νεφώσεις
4°C
3.9° 3.9°
0 BF
100%
Αλεξανδρούπολη
Σποραδικές νεφώσεις
7°C
6.9° 6.9°
1 BF
100%
Βέροια
Αίθριος καιρός
6°C
6.6° 4.0°
1 BF
72%
Κοζάνη
Σποραδικές νεφώσεις
0°C
2.9° 0.4°
2 BF
93%
Αγρίνιο
Αραιές νεφώσεις
7°C
6.8° 6.8°
1 BF
91%
Ηράκλειο
Ελαφρές νεφώσεις
10°C
11.1° 9.1°
2 BF
85%
Μυτιλήνη
Σποραδικές νεφώσεις
8°C
7.9° 6.8°
2 BF
76%
Ερμούπολη
Αυξημένες νεφώσεις
12°C
12.4° 12.4°
1 BF
58%
Σκόπελος
Αυξημένες νεφώσεις
9°C
9.0° 9.0°
2 BF
72%
Κεφαλονιά
Αυξημένες νεφώσεις
11°C
10.9° 10.9°
3 BF
64%
Λάρισα
Ελαφρές νεφώσεις
1°C
5.1° 0.9°
1 BF
100%
Λαμία
Αυξημένες νεφώσεις
10°C
9.9° 3.5°
1 BF
82%
Ρόδος
Ελαφρές νεφώσεις
15°C
14.9° 13.8°
2 BF
57%
Χαλκίδα
Σποραδικές νεφώσεις
9°C
12.1° 8.8°
0 BF
94%
Καβάλα
Ελαφρές νεφώσεις
9°C
8.8° 8.8°
1 BF
84%
Κατερίνη
Ελαφρές νεφώσεις
6°C
7.2° 4.7°
2 BF
83%
Καστοριά
Ελαφρές νεφώσεις
3°C
3.2° 3.2°
0 BF
91%
ΜΕΝΟΥ
Πέμπτη, 22 Φεβρουαρίου, 2024
Βιβλία
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Χειμερινά επιστημονικά αναγνώσματα

Συνδυάζοντας δημιουργικά τις προσεγγίσεις ενός αρχαιολόγου-ιστορικού και ενός καταξιωμένου φυσικού επιστήμονα, η Marcia Bjornerud καταφέρνει με το σπουδαίο βιβλίο «Η αυτοβιογραφία της Γης» να ανασυγκροτήσει τις μεγάλες αλλαγές και τα αποφασιστικά σημεία καμπής του πλανήτη Γη | Ο Tobias Hurter με το βιβλίο του «Η εποχή της αβεβαιότητας» παρουσιάζει κάποια ανοίκεια βιογραφικά στοιχεία της προσωπικότητας και του έργου κορυφαίων φυσικών, όπως η Μαρί Κιουρί, ο Πλανκ, ο Ντε Μπρολί, ο Μπορ, ο Χάιζενμπεργκ, ο Σρέντιγκερ και ο Αϊνστάιν, οι οποίοι δεν έφεραν επανάσταση μόνο στη Φυσική, αλλά ανακάλυψαν τη νέα φυσική-επιστημονική πραγματικότητα.

Marcia Bjornerud
Η αυτοβιογραφία της Γης
Τι ιστορίες μας αφηγείται το «βιβλίο» των πετρωμάτων

Μτφρ. Αλεξάνδρα Γουργιώτη, Εκδ. ΠΕΚ

Ο πλανήτης Γη εξελίσσεται διαρκώς, η ιστορία αυτών των αλλαγών αποτυπώνεται στα πετρώματα των διαφόρων γεωλογικών στρωμάτων, τα οποία διαμορφώθηκαν από τις κοσμοϊστορικές αλλαγές που σημειώθηκαν στα δισεκατομμύρια χρόνια της γεωλογικής ιστορίας. Αντίθετα με ό,τι συνήθως πιστεύουμε, όπως υποστηρίζει η διαπρεπής γεωλόγος και πολύ ταλαντούχα συγγραφέας αυτού του γοητευτικού βιβλίου, τα γήινα πετρώματα δεν είναι καθόλου «βουβά». Αντίθετα, για όσες ή όσους μπορούν να «διαβάζουν» τη γεωλογική τους γλώσσα, τα πετρώματα συνθέτουν ένα παλίμψηστο από πέτρινα κείμενα, που μας αφηγούνται την περίπλοκη πλανητική τους ιστορία.

Αυτά τα πετρώματα του γεωλογικού παλίμψηστου συνθέτουν μία πλανητικών διαστάσεων «βιβλιοθήκη» που φιλοξενεί αμέτρητα «πετρώματα-κείμενα», το καθένα από τα οποία μας αφηγείται ιστορίες που είχαν άλλοτε αίσιο και άλλοτε καταστροφικό τέλος, γεωλογικές ιστορίες που από κοινού συνθέτουν το μεγαλειώδες αφήγημα μιας πλανητικής περιπέτειας δισεκατομμυρίων ετών. Και η συγγραφέας αυτού του αξιόλογου βιβλίου ανέλαβε το δύσκολο έργο να μεταφράσει για τους μη ειδικούς αναγνώστες τη γεωλογική γλώσσα που περιγράφει τη μεγάλη πλανητική περιπέτεια.

Το κάθε ένα από τα 6 κεφάλαια-ενότητες αυτού του βιβλίου περιγράφει τις μεθόδους και τις γνωστικές κατακτήσεις που επιτρέπουν, σήμερα, μία εύλογη επιστημονική ανασυγκρότηση των μεγαλύτερων επεισοδίων της γήινης ιστορίας, πριν αλλά και μετά την εμφάνιση της ζωής. Ενα συγκλονιστικό ταξίδι στον χρόνο που μας οδηγεί στη συνειδητοποίηση του πώς διαμορφώθηκαν οι συνθήκες για την ανάδυση και τη φιλοξενία της ζωής, αλλά και πώς η συνεξέλιξη της γεώσφαιρας με τη βιόσφαιρα επηρέασε και επηρεάζει την κοινή πλανητική ιστορία των πετρωμάτων και των έμβιων όντων.

Συνδυάζοντας δημιουργικά τις προσεγγίσεις ενός αρχαιολόγου-ιστορικού και ενός καταξιωμένου φυσικού επιστήμονα, η Marcia Bjornerud καταφέρνει σε αυτό το σπουδαίο βιβλίο να ανασυγκροτήσει τις μεγάλες αλλαγές και τα αποφασιστικά σημεία καμπής του πλανήτη Γη, που στην πιο πρόσφατη ιστορία του καταδυναστεύεται από ένα είδος, το ανθρώπινο, το οποίο έχει την αυταπάτη ότι μπορεί να διαμορφώνει -κατά βούληση και ιδιοτελώς- τις πλανητικές συνθήκες.

Χάρη στην επιστημονικά ακριβή και τεκμηριωμένη ανασυγκρότηση της γεωλογικής ιστορίας του πλανήτη «μας», βυθιζόμαστε στις αχανείς εκτάσεις του γεωλογικού χρόνου, νιώθουμε να µας τυλίγει η παρουσία του παρελθόντος και, κυρίως, συνειδητοποιούμε ότι µια μέρα θα γίνουμε κι εμείς µια μικρή καταχώριση στο ημερολόγιο της Γης. Γεγονός που μας επιβάλλει να σεβόμαστε και να φροντίζουμε, από τώρα, τις λεπτές ισορροπίες της γεώσφαιρας και της βιόσφαιρας που µας φιλοξενούν και μας επιτρέπουν να επιβιώνουμε ως είδος.

Η Marcia Bjornerud είναι Αμερικανίδα γεωλόγος, καθηγήτρια περιβαλλοντικών σπουδών και γεωεπιστηµών στο Πανεπιστήμιο Lawrence των ΗΠΑ. Μέλος της Αμερικανικής Γεωλογικής Εταιρείας, με πλούσιο ερευνητικό έργο στη φυσική των σεισμών και στις ορογενετικές διαδικασίες. Αρθρογραφεί συχνά σε εφηµερίδες (Wall Street Journal, Los Angeles Times) και σε περιοδικά (The New Yorker, Wired), ενώ έχει και σημαντική συγγραφική παρουσία στο πεδίο της επιστηµονικής εκλαΐκευσης. Από τις Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Κρήτης ετοιμάζεται και θα κυκλοφορήσει προσεχώς η ελληνική μετάφραση του άλλου περίφημου βιβλίου της «Η πλημμύρα του χρόνου: πώς η γεωλογική σκέψη μπορεί να σώσει τον κόσμο».

Tobias Hurter
Η εποχή της αβεβαιότητας
Τα φωτεινά και τα σκοτεινά χρόνια της Φυσικής: 1895-1945

Μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου, Εκδ. «Διόπτρα», σελ. 526

Κατά το πρώτο ήμισυ του εικοστού αιώνα, στη γνωστική ήπειρο των φυσικών επιστημών κυριαρχούσε η Φυσική. Και αναμφίβολα, οι πρώτες πέντε δεκαετίες του προηγούμενου αιώνα υπήρξαν η χρυσή εποχή της σύγχρονης Φυσικής, αφενός για τις μεθοδολογικές αλλαγές και αφετέρου για τις θεωρητικές επαναστάσεις που σημειώθηκαν τότε, και οι οποίες οδήγησαν σε ριζικές αναθεωρήσεις του τρόπου με τον οποίο βλέπουμε και περιγράφουμε τον φυσικό κόσμο καθώς και στην αποκάλυψη των εγγενών γνωσιολογικών ορίων κάθε εγχειρήματος για την επιστημονική ιδιοποίησή του.

Σε αυτό το βιβλίο ο Tobias Hurter περιγράφει με τρόπο τεκμηριωμένο το ιστορικό, πολιτισμικό και κοινωνικό πλαίσιο, που, πριν από έναν αιώνα, επέτρεψε και σχεδόν επέβαλε τις δραματικές αλλαγές στην επιστημονική κοσμοεικόνα της φυσικής πραγματικότητας. Βασιζόμενος σε ιστορικά αρχεία, προσωπικά ημερολόγια και άγνωστα βιογραφικά στοιχεία, ο συγγραφέας καταφέρνει να μας προσφέρει μία νέα και, ενίοτε, πολύ αποκαλυπτική ανασυγκρότηση της ζωής και του κοινωνικού-πολιτισμικού περιβάλλοντος των μεγάλων επιστημόνων, που ήταν οι πρωταγωνιστές της μεγάλης επιστημονικής επανάστασης στη Φυσική.

Στις σελίδες αυτού του συναρπαστικού βιβλίου παρουσιάζονται κάποια ανοίκεια βιογραφικά στοιχεία της προσωπικότητας και του έργου κορυφαίων φυσικών, όπως η Μαρί Κιουρί, ο Πλανκ, ο Ντε Μπρολί, ο Μπορ, ο Χάιζενμπεργκ, ο Σρέντιγκερ και ο Αϊνστάιν, οι οποίοι δεν έφεραν επανάσταση μόνο στη Φυσική, αλλά ανακάλυψαν τη νέα φυσική-επιστημονική πραγματικότητα μέσα στην οποία ζούμε και σκεφτόμαστε μέχρι σήμερα. Με τις θεμελιώδεις ανακαλύψεις τους αυτοί οι πρωτοπόροι όχι μόνο επέβαλαν έναν νέο επιστημονικό τρόπο σκέψης, αλλά κυριολεκτικά επινόησαν μια εντελώς άγνωστη φυσική πραγματικότητα, η περιγραφή της οποίας οφείλει έκτοτε να περικλείει τους παρατηρητές της.

Κάποιοι από αυτούς ήταν ελεύθερα πνεύματα, άλλοι δανδήδες και άλλοι μονήρεις και αντικοινωνικοί, που απορροφημένοι στο υψηλό ερευνητικό τους αντικείμενο αδιαφορούσαν επιδεικτικά για την πολιτική-ιστορική πραγματικότητα και τις καταστροφικές της εφαρμογές της επιστήμης τους. Ομως, όπως αποκαλύπτει αυτό το βιβλίο, όλοι ανεξαιρέτως ήταν μεγαλοφυείς στοχαστές της νέας, πολύ πιο πολύπλοκης φυσικής πραγματικότητας και το πρωτοποριακό επιστημονικό τους έργο βρισκόταν (παραδόξως;) σε απρόσμενη αρμονία με το πλανητικά επισφαλές και αβέβαιο ιστορικοκοινωνικό και πολιτισμικό περιβάλλον της εποχής τους.

Μία από τις αρετές αυτού του βιβλίου είναι ότι μας αποκαλύπτει τις υπόγειες διασυνδέσεις που, σε κάθε ιστορική εποχή, υπάρχουν μεταξύ των εξελίξεων στην ανθρώπινη σκέψη και την ιστορική-κοινωνική πραγματικότητα μέσα στην οποία αυτές οι εξελίξεις συντελούνται. Και, από ό,τι φαίνεται, τόσο οι μεγαλοφυείς φυσικοί επιστήμονες όσο και η ίδια η Επιστήμη δεν αποτελούν εξαίρεση σε αυτόν τον διαχρονικό κανόνα.

O Tobias Hurter γεννήθηκε το 1972 και σπούδασε φιλοσοφία και μαθηματικά στο Μόναχο και στο Μπέρκλεϊ. Εργάστηκε για το MIT Technology Review και υπήρξε συνιδρυτής του περιοδικού για τη φιλοσοφία Hohe Luft. Σήμερα εργάζεται ως ανεξάρτητος δημοσιογράφος, αρθρογραφώντας τακτικά στο Hohe Luft και στο Zeit Wissen.

Google News ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS
Χειμερινά επιστημονικά αναγνώσματα

ΣΧΕΤΙΚΑ ΝΕΑ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας