«ΒΑ.2»: Οι «αόρατοι» κορονοϊοί Ομικρον

Η ευρύτερη ομάδα των παραλλαγών Ομικρον, που επιστημονικά ονομάζεται «Β.1.1.529», περιλαμβάνει διαφορετικές υποομάδες κορονοϊών Ομικρον και οι πιο γνωστές είναι η ΒΑ.1, η ΒΑ.2 και η ΒΑ.3. Οι κορονοϊοί που ανήκουν στις υποομάδες της παραλλαγής Ομικρον είναι μεταξύ τους γενετικά όμοιοι (αλλά όχι ταυτόσημοι) και πολύ στενοί συγγενείς εξελικτικά (αδέλφια ή πρώτα ξαδέλφια).

Εδώ και ενάμιση μήνα το ενδιαφέρον των επιστημόνων και των ενημερωμένων πολιτών για τη δυναμική της πανδημίας το έχει κλέψει η πρώτη και ευρύτερα διαδεδομένη υποομάδα ΒΑ.1 των κορονοϊών Ομικρον, ενώ τις τελευταίες ημέρες έγινε ευρέως γνωστή και η δεύτερη υποομάδα ΒΑ.2.

Ο λόγος που αυτή η δεύτερη υποομάδα έχει προκαλέσει τόσο πολύ μεγάλο ενδιαφέρον και ανησυχία στους ειδικούς είναι ότι, μολονότι ανήκει στην ομάδα Ομικρον και μεταδίδεται εξίσου εύκολα με τους κορονοϊούς της πρώτης υποομάδας ΒΑ.1, δεν ανιχνεύεται από τα υπάρχοντα μοριακά τεστ, που εντοπίζουν μόνο ορισμένα γονίδια των κορονοϊών Ομικρον στα κύτταρά μας.

Για αυτό και ορισμένοι ειδικοί περιγράφουν άτυπα τους κορονοϊούς που ανήκουν στην υποομάδα ΒΑ.2 ως «stealth Ομικρον», επειδή όπως τα πολεμικά αεροσκάφη stealth δεν εντοπίζονται από τα ραντάρ και τα σόναρ έτσι και αυτοί είναι «αόρατοι» στα συνήθη μοριακά-γονιδιακά τεστ.

Ομως, το πρόβλημα της μη αναγνώρισης και άρα του μη εντοπισμού των «stealth Ομικρον» από τα υπάρχοντα τεστ θα λυθεί πολύ σύντομα ενημερώνοντας κατάλληλα, δηλαδή αλλάζοντας τους γονιδιακούς δείκτες εντοπισμού των μοριακών τεστ.

Οι γενετικές διαφορές οδηγούν σε διαφορετική μεταδοτικότητα;

Πράγματι, γνωρίζουμε επακριβώς τις γενετικές ομοιότητές και τις διαφορές που υπάρχουν ανάμεσα στις υποομάδες Ομικρον. Σύμφωνα με την ενημέρωση του ΠΟΥ αυτές είναι: οι δύο υποομάδες Ομικρον (ΒΑ.2 και ΒΑ.1) έχουν 38 κοινές μεταλλάξεις νουκλεοτιδίων και αμινοξέων, όμως η ΒΑ.2 έχει επιπλέον 27 διαφορετικές μεταλλάξεις, ενώ η ΒΑ.1 έχει επιπλέον 20 διαφορετικές μεταλλάξεις.

Στα γονίδια που κωδικεύουν για την πρωτεΐνη S της ακίδας (πρωτεΐνη Spike), οι δύο υποομάδες έχουν 21 κοινές μεταλλάξεις αμινοξέων, με την ΒΑ.1 να φέρει επιπρόσθετα 12 μοναδικές μεταλλάξεις αμινοξέων και την ΒΑ.2 να φέρει επιπρόσθετα 6 μοναδικές μεταλλάξεις αμινοξέων (συν μία μετάλλαξη/διαγραφή). Αυτές οι 6 επιπλέον μεταλλάξεις της πρωτεΐνης S (Spike) στην ΑΒ.2 είναι οι: S:T19I, S:V213G, S:S371F, S:T376A, S:D405N και S:R408S.

Επιπλέον, η υποομάδα ΑΒ.2 παρουσιάζει μία διαγραφή 9 νουκλεοτιδίων από τη θέση 21633-21641, η οποία οδηγεί στις διαγραφές στις θέσεις S:L24-, S:P25-, S:P26-, και επιπλέον στη θέση S:A27S. Στην απουσία-διαγραφή του γενετικού υλικού της υποομάδας ΒΑ.2 (στη θέση S:H69- και S:V70) οφείλεται ότι τα διαθέσιμα, μέχρι σήμερα, μοριακά τεστ δεν μπορούν να αναγνωρίσουν το γενετικό υλικό, δηλαδή την παρουσία των ΒΑ.2 στα κύτταρά μας.

Πολύ μεγαλύτερη ανησυχία και άγχος δημιουργεί το γεγονός ότι οι δυο παραπάνω υποομάδες των κορονοϊών Ομικρον διαφέρουν μεταξύ τους όχι μόνο γενετικά σε κάποια γονίδιά τους αλλά, ενδεχομένως, και στη μεταδοτικότητά τους.

Πράγματι, όπως έδειξαν οι πιο πρόσφατες επιδημιολογικές αναλύσεις, οι κορονοϊοί της υποομάδας ΒΑ.2 έχουν ήδη αρχίσει να διαδίδονται ταχύτατα παντού: από την Ευρώπη μέχρι την Ινδία και τη Σιγκαπούρη, καθώς και σε άλλες ανατολικές χώρες.

Ειδικά στην Ε.Ε., μόλις άρχισε να εξαπλώνεται αυτή η «νέα» υποομάδα Ομικρον: έχει εμφανιστεί μαζικά στη Δανία, όπου ήδη αντιστοιχεί στο 28% των νέων κρουσμάτων, στη Γαλλία, την Ιταλία, ενώ δύο, τουλάχιστον, εξακριβωμένες περιπτώσεις έχουν καταγραφεί και στην Ελλάδα.

Το βέβαιο είναι ότι η υποομάδα ΒΑ.2, επειδή ανήκει στην παραλλαγή Ομικρον, διαθέτει πιθανότατα και αυτή την ικανότητα να παρακάμπτει ευκολότερα το ανοσιακό μας σύστημα και να επαναμολύνει ελαφρά ακόμη και τους ήδη εμβολιασμένους.

Εντελώς διαφορετικό είναι το ερώτημα σχετικά με τη μεταδοτικότητα: Αραγε όλες οι υποομάδες Ομικρον έχουν περίπου την ίδια μεταδοτικότητα και αναπαραγωγική ικανότητα;

Ερώτημα εύλογο, αφού, όπως όλα δείχνουν, οι δύο υποομάδες ΒΑ.1 και ΒΑ.2 των κορονοϊών Ομικρον εμφανίστηκαν αμφότερες ταυτόχρονα (στις αρχές του προηγούμενου Νοεμβρίου) στη Νότια Αφρική. Επομένως, γιατί εξαπλώθηκε, αρχικά, πρώτη και μόνο η υποομάδα των κορονοϊών ΒΑ.1;

Αν η υποομάδα ΒΑ.2 ήταν το ίδιο ή περισσότερο μεταδοτική από την ΒΑ.1, γιατί δεν μεταδόθηκε αμέσως και μαζικά στη Νότια Αφρική, όπως έκανε, αργότερα, σε άλλες χώρες, όπως π.χ. στη Δανία ή στην Ινδία; Μήπως η πρόσφατα αυξημένη μεταδοτικότητα της υποομάδας ΒΑ.2 οφείλεται σε άλλους άγνωστους ή και ανθρωπογενείς παράγοντες;