Διατροφή: Από τους Μασάι έως τον Ειρηνικό οι παραδοσιακές κουζίνες μας δείχνουν τον δρόμο για καλύτερη υγεία 

Οι παραδοσιακές διατροφές που διαμορφώθηκαν σε διαφορετικές περιοχές του κόσμου επί χιλιάδες χρόνια ενδέχεται να προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για την πρόληψη ασθενειών και τη βελτίωση της ανθρώπινης υγείας.

Ωστόσο, καθώς αντικαθίστανται ολοένα και περισσότερο από τα δυτικού τύπου, βιομηχανοποιημένα πρότυπα διατροφής, η γνώση που ενσωματώνουν κινδυνεύει να χαθεί.

Με αυτό το σκεπτικό, ερευνητές από δώδεκα χώρες εγκαινιάζουν την «World Diet Initiative», μια διεθνή πρωτοβουλία που φιλοδοξεί να καταγράψει και να μελετήσει τις παραδοσιακές διατροφικές συνήθειες πριν αυτές εξαφανιστούν. Η πρωτοβουλία παρουσιάζεται σε άρθρο που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Nature Medicine».

Για χιλιάδες χρόνια, οι κοινότητες σε όλο τον κόσμο ανέπτυξαν ιδιαίτερα διατροφικά πρότυπα, προσαρμοσμένα στο φυσικό τους περιβάλλον και στις τοπικές παραδόσεις. Οι κοινότητες των Μασάι στην ανατολική Αφρική, για παράδειγμα, ακολουθούν διατροφή πλούσια σε ζωικά προϊόντα, όπως γάλα, κρέας και αίμα ζώων. Στην Αιθιοπία κυριαρχούν φυτικές τροφές, όπως όσπρια, λαχανικά και δημητριακά. Η ινδική κουζίνα χαρακτηρίζεται από την εκτεταμένη χρήση μπαχαρικών, ενώ στα νησιά του Ειρηνικού συνηθίζονται τα ψάρια, οι ρίζες τάρο και η καρύδα.

Οι διατροφές αυτές αναπτύχθηκαν για πολλές γενιές, διαμορφωμένες από τα διαθέσιμα τοπικά τρόφιμα και τους τρόπους παρασκευής τους. Σε αρκετές κοινότητες που εξακολουθούν να τις ακολουθούν, χρόνιες παθήσεις όπως ο διαβήτης και τα καρδιαγγειακά νοσήματα εμφανίζονταν ιστορικά με μικρότερη συχνότητα.

Η Πρωτοβουλία για την Παγκόσμια Διατροφή περιλαμβάνει δύο βασικούς άξονες: τον ‘Ατλαντα της Παγκόσμιας Διατροφής, μια ελεύθερα προσβάσιμη ψηφιακή βάση δεδομένων που θα χαρτογραφήσει τις παραδοσιακές διατροφές σε όλο τον κόσμο, καταγράφοντας τα τρόφιμα, την προέλευσή τους, τους τρόπους παρασκευής και κατανάλωσής τους, καθώς και το Πρόγραμμα Παγκόσμιας Διατροφής, που θα διερευνήσει τη βιολογική επίδραση αυτών των διατροφών με κοινές ερευνητικές μεθόδους, ώστε τα αποτελέσματα να μπορούν να συγκριθούν μεταξύ διαφορετικών πληθυσμών.

Πρόσφατη έρευνα από κάποιους από τους ερευνητές της πρωτοβουλίας στην περιοχή του Κιλιμάντζαρο στην Τανζανία εντοπίστηκε ότι άνδρες που αντικατέστησαν την παραδοσιακή τοπική διατροφή τους -πλούσια σε όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης και ζυμωμένα τρόφιμα- με μια επεξεργασμένη δυτικού τύπου διατροφή εμφάνισαν μέσα σε μόλις δύο εβδομάδες αυξημένη φλεγμονή και άλλες βιολογικές αλλαγές που συνδέονται με χρόνιες ασθένειες. Αντίθετα, όσοι εγκατέλειψαν τη δυτικού τύπου διατροφή και επέστρεψαν στην παραδοσιακή ή κατανάλωσαν ένα παραδοσιακό ρόφημα ζύμωσης από κεχρί και μπανάνα παρουσίασαν αλλαγές προς την αντίθετη κατεύθυνση, με μείωση των δεικτών φλεγμονής.

Η πρωτοβουλία θα λειτουργήσει ως παγκόσμια κοινοπραξία, με τους τοπικούς ερευνητικούς φορείς να έχουν τον πρωταγωνιστικό ρόλο και την κυριότητα των δεδομένων, ενώ τα ευρήματα θα διαμοιράζονται υπεύθυνα στη διεθνή επιστημονική κοινότητα.