• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 7.8°C / 12.3°C
    0 BF
    75%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    8°C 6.3°C / 9.4°C
    2 BF
    50%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 12.3°C / 13.3°C
    3 BF
    74%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 7.9°C / 8.1°C
    1 BF
    81%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 6.3°C / 7.9°C
    1 BF
    87%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    7°C 5.7°C / 8.7°C
    1 BF
    63%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    2°C 2.4°C / 4.1°C
    3 BF
    56%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 12.6°C / 12.9°C
    0 BF
    85%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 10.8°C / 12.7°C
    2 BF
    75%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 6.9°C / 9.9°C
    2 BF
    62%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 13.1°C / 14.6°C
    3 BF
    76%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    10°C 8.6°C / 10.1°C
    2 BF
    64%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 12.9°C
    2 BF
    82%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 4.5°C / 7.7°C
    0 BF
    72%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    8°C 4.5°C / 9.0°C
    1 BF
    85%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 5.8°C / 11.0°C
    1 BF
    51%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 8.0°C / 12.5°C
    0 BF
    83%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    7°C 4.3°C / 8.3°C
    0 BF
    68%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    7°C 6.4°C / 9.4°C
    1 BF
    73%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    3°C 2.8°C / 2.8°C
    2 BF
    82%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο Αδάμ, η Εύα και ο εξελικτικός όφις

  • A-
  • A+
Πρόσφατα κυκλοφόρησαν από τις εκδόσεις Αρσενίδη δύο πολυσυζητημένα βιβλία του Κριστιάν ντε Ντιβ, κορυφαίου Βέλγου βιοχημικού-κυτταρολόγου και πρωτότυπου στοχαστή.

Αραγε, η εμφάνιση κάθε μορφής ζωής πάνω στη Γη, των ανθρώπων μη εξαιρουμένων, είναι το αξιοθαύμαστο προϊόν ενός πάνσοφου και νοήμονος σχεδιασμού ή, αντίθετα, προέκυψε αποκλειστικά από φυσικές εξελικτικές διεργασίες;

Για την κατανόηση του κάθε μεγάλου εξελικτικού βήματος κατά τη διάρκεια των 4 δισεκατομμυρίων χρόνων της γήινης βιολογικής ιστορίας είναι απαραίτητη η επίκληση ενός θεϊκού Δημιουργού ή, αντίθετα, η εξέλιξη μέσω της «τυφλής» φυσικής επιλογής αποτελεί την αναγκαία και επαρκή επιστημονική εξήγηση της ύπαρξης όλων των μορφών ζωής;

Ανάλογα με το πώς απαντά κανείς σε αυτό το θεμελιώδες αλλά δυσαπάντητο ερώτημα, κατατάσσεται αυτομάτως σε ένα από τα δύο αντιμαχόμενα στρατόπεδα: των «δημιουργιστών» ή των «εξελικτιστών». Ή μήπως υπάρχει και μία τρίτη οδός, αυτή των εξελικτικών δημιουργιστών, οι οποίοι, χωρίς να αρνούνται τα επιτεύγματα και τις κατακτήσεις της επιστημονικής σκέψης, πιστεύουν στην παρουσία ενός αόρατου και καλοπροαίρετου υπέρτατου Δημιουργού. Η διακριτική παρουσία και η δράση Του καμία σχέση δεν έχουν με τους θρησκευτικούς μύθους της Δημιουργίας, αλλά αποκαλύπτονται μέσω των σπάνιων νοητικών ικανοτήτων του ορθού λόγου και του επιστημονικού τρόπου σκέψης του ανθρώπινου είδους.

Σε αυτήν την τρίτη κατηγορία των ένθεων εξελικτικών επιστημόνων ανήκει ο Κριστιάν ντε Ντιβ (Christian de Duve), κορυφαίος Βέλγος βιοχημικός και κυτταρολόγος που κέρδισε το Νόμπελ Ιατρικής το 1974.

Από τις εκδόσεις Αρσενίδη μόλις κυκλοφόρησαν τα τελευταία πολυσυζητημένα βιβλία του: το «Γενετική του προπατορικού αμαρτήματος» και το πιο προσωπικό «Από τον Ιησού στον Ιησού… μέσω Δαρβίνου», τα οποία μετέφρασε και επιμελήθηκε άψογα ο Λάζαρος Τριάρχου, καθηγητής Νευροεπιστημών στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Πρόκειται για δύο επίκαιρα και πολυσυζητημένα δοκίμια που πραγματεύονται με εκλαϊκευτική διάθεση μερικά από τα πιο «καυτά» επιστημονικά και μεταφυσικά ερωτήματα σχετικά με τις βιολογικές προϋποθέσεις, την εξέλιξη και τις αβέβαιες προοπτικές επιβίωσης της ανθρώπινης φύσης.

Η φυσική επιλογή ως υπαίτια για το προπατορικό αμάρτημα

Στο βιβλίο «Γενετική του προπατορικού αμαρτήματος: Ο αντίκτυπος της φυσικής επιλογής στο μέλλον της ανθρωπότητας» ο Κριστιάν ντε Ντιβ υποστηρίζει ότι οι παραδοσιακές θρησκευτικές, μυθικές ερμηνείες οφείλουν να προσαρμοστούν στις κατακτήσεις των φυσικών επιστημών.

«Αυτό που τώρα χρειάζεται η ανθρωπότητα είναι μια νέα μορφή σοφίας, εμπνευσμένη από όσα μάθαμε για τη φύση και την ιστορία του έμβιου κόσμου στον οποίο ανήκουμε» και σε αυτήν τη σοφία φωτεινός φάρος είναι η ιδέα της φυσικής επιλογής, η φυσική διαδικασία που ανακάλυψε ο Δαρβίνος πριν από ενάμιση αιώνα.

Αναζητώντας τα αίτια για τα σημερινά οικολογικά και κοινωνικά αδιέξοδα της ανθρωπότητας, ο συγγραφέας ανατρέχει στη συνολική εξέλιξη του είδους μας και άρα στην αποφασιστική σημασία του μηχανισμού της φυσικής επιλογής, την οποία και εντοπίζει ως «υπεύθυνη» για το προπατορικό αμάρτημά μας.

Επομένως, για να καταφέρει να επιβιώσει το ανθρώπινο είδος οφείλει όχι μόνο να αναγνωρίσει τα εγγενή όρια και τις δυνατότητες της βιολογικής του εξέλιξης, αλλά και να χρησιμοποιήσει εντελώς διαφορετικά τα ιδιαίτερα νοητικά του πλεονεκτήματα.

Δύο φαινομενικά αντιθετικές ιδέες διατρέχουν όλα τα κεφάλαια αυτού του βιβλίου, αυτή του «προπατορικού αμαρτήματος», που είναι εγγεγραμμένο στα γονίδιά μας, και αυτή της νοητικής «Λύτρωσης», η οποία επίσης καθορίζεται από την εξελικτική ιστορία του είδους μας και άρα εξαρτάται από τη δυνατότητα βελτίωσης μέσω της φυσικής επιλογής των νοητικών λειτουργιών της εγκεφαλικής μας μηχανής.

Η θρησκεία είναι προϊόν θεϊκής ή φυσικής επιλογής;

Η ιστορία της επιστήμης μάς διδάσκει ότι οι επιστημονικές έρευνες αλλοιώνονται από τις θρησκευτικές και ιδεολογικές προκαταλήψεις των ερευνητών, οι οποίοι, πολύ συχνά, προβάλλουν στην πρόσκαιρη και επισφαλή γνώση της επιστήμης τους τις ανάγκες τους για απόλυτες βεβαιότητες που μόνο η θρησκευτική πίστη μπορεί να τις ικανοποιήσει.

Μολονότι ως είδος είμαστε βιολογικά «εξοπλισμένοι» -από την εξέλιξή μας- για να ανακαλύπτουμε εγκαίρως τη λογική συνοχή των πληροφοριών που δεχόμαστε από το περιβάλλον μας, πολύ συχνά αναγκαζόμαστε να καταφεύγουμε σε μια υπερφυσική «νοητική παρακαμπτήριο», η οποία εγκυμονεί ουκ ολίγους κινδύνους. Γεγονός που αναγνωρίζεται ρητά στα πολύ προσωπικά κείμενα του βιβλίου «Από τον Ιησού στον Ιησού… μέσω του Δαρβίνου».

Πώς όμως εξηγεί η σύγχρονη επιστήμη την καθολική και διαχρονική παρουσία του «θρησκευτικού αισθήματος», της προδιάθεσης των περισσότερων ανθρώπων για αυτήν τη φαινομενικά «ανορθολογική» αλλά επίμονη και καθολική ψευδαίσθηση;

Μήπως πίσω από τις εμφανείς πολιτισμικές, γεωγραφικές και ιστορικές διαφοροποιήσεις των επιμέρους θρησκειών υπάρχει ένα κοινό βιολογικό υπόστρωμα που το μοιράζονται όλοι οι πιστοί; Σε ό,τι αφορά την εξήγηση του κοινού και διαχρονικού ανθρώπινου θρησκευτικού αισθήματος, δηλαδή της «αυθόρμητης» προδιάθεσης για πίστη σε υπερφυσικά όντα, οι απόψεις των ειδικών διίστανται.

Μία σχολή σκέψης υποστηρίζει ότι η βιολογική εξέλιξη, μέσω της φυσικής επιλογής, ενίσχυσε την προδιάθεσή μας για θρησκευτική πίστη επειδή αυτή προωθούσε την υπακοή μας στους «αφύσικους» κανόνες της ανθρώπινης κοινωνικότητας. Μια άποψη που υποστηρίζει σε κάποια κείμενά του ο συγγραφέας.

Μία εντελώς διαφορετική εξελικτική προσέγγιση, εντούτοις, υποστηρίζει ότι η θρησκευτική προδιάθεση για πίστη σε υπερφυσικά όντα δεν υπήρξε ποτέ αντικείμενο της φυσικής επιλογής. Αντίθετα, αποτελεί το «υποπροϊόν» των νοητικών και γνωστικών ικανοτήτων του πολύπλοκου εγκεφάλου μας, το οποίο διαμορφώθηκε από την εξέλιξη κατά το παρελθόν για να επιτελεί εντελώς διαφορετικές λειτουργίες.

Οπως πολύ χαρακτηριστικά υποστηρίζει ο Βρετανός εξελικτικός Ρίτσαρντ Ντόκινς (Richard Dawkins): «Η θρησκευτική συμπεριφορά ίσως συνιστά μία δυσλειτουργία, μία αστοχία, το ατυχές παραπροϊόν μιας υποκείμενης ψυχολογικής τάσης η οποία σε άλλες συνθήκες είναι, ή ήταν κάποτε, χρήσιμη».

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Η βιοϊατρική εκδοχή του Μαθουσάλα
​Μαθουσάλας ή Μετουσέλαχ ήταν ένα μυθικό πρόσωπο που, σύμφωνα με τη Βίβλο, έζησε 969 χρόνια και θεωρείται ο μακροβιότερος άνθρωπος. Σήμερα, το όνομα αυτό χρησιμοποιείται για τα υπερήλικα άτομα που διατηρούνται...
Η βιοϊατρική εκδοχή του Μαθουσάλα
ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ
Η δημιουργία χωρίς... Δημιουργό
Παρά τον εικονοκλαστικό ζήλο των λαμπρότερων μυαλών του είδους μας ενάντια στις λεγόμενες θεολογικές ψευδαισθήσεις, παρά τον συστηματικό και δικαιολογημένο πόλεμο ενάντια στις σκοταδιστικές...
Η δημιουργία χωρίς... Δημιουργό
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Μεγάλη Βρετανία: Ναι στη γενετική τροποποίηση ανθρώπινων εμβρύων
Το βιοτεχνολογικό όνειρο της έγκαιρης προγεννητικής διάγνωσης των περισσότερων ασθενειών από τις οποίες μπορεί να νοσήσει ένας άνθρωπος και η υπόσχεση της εξάλειψης ή θεραπείας των γονιδίων που ευθύνονται γι’...
Μεγάλη Βρετανία: Ναι στη γενετική τροποποίηση ανθρώπινων εμβρύων
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Η σκοτεινή πλευρά του Κόσμου
Ο Νταβίντ Ελμπάζ με το έργο του έχει συμβάλει στην έρευνα της σκοτεινής ύλης-ενέργειας και είναι ένας ικανότατος εκλαϊκευτής της επιστήμης, συγγραφέας πολυάριθμων επιστημονικών άρθρων και δύο μυθιστορημάτων.
Η σκοτεινή πλευρά του Κόσμου
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Τιμώντας την προσφορά του Λευτέρη Ζούρου στην ελληνική εξελικτική παιδεία και έρευνα
Ο Ε. Ζούρος που έλαβε για το 2020 το Βραβείο Βασίλη Ξανθόπουλου και Στέφανου Πνευματικού για «Εξαίρετη Πανεπιστημιακή Διδασκαλία» μιλά στην «Εφ.Συν.» για την εξελικτική παιδεία στη χώρα μας.
Τιμώντας την προσφορά του Λευτέρη Ζούρου στην ελληνική εξελικτική παιδεία και έρευνα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας