40 χρόνια από τον «νόμο Μπαζάλια»

Το 1978 ψηφίστηκε στην Ιταλία ο νόμος 180, κομβικής σημασίας για τη δημιουργία προϋποθέσεων για το ξεπέρασμα του ψυχιατρείου, προς ένα ριζικά εναλλακτικό σύστημα ψυχικής υγείας, πέρα από τα στερεότυπα της επικινδυνότητας και με ταυτόχρονη την αναγνώριση των ατόμων με προβλήματα ψυχικής υγείας ως υποκειμένων με πλήρη δικαιώματα.

Νόμος που έγινε δυνατό να περάσει στη βάση ενός κινήματος (της Δημοκρατικής Ψυχιατρικής) για μια χειραφετητική ψυχιατρική και το οποίο μπόρεσε να ριζώσει πάνω στο έδαφος των κινημάτων κοινωνικής και πολιτικής αμφισβήτησης της περιόδου εκείνης και άσκησε, εν συνεχεία, ποικιλότροπη διεθνή επιρροή σε κινήματα και εγχειρήματα, μεταξύ άλλων και στην Ελλάδα.

Αναδρομή σε εκείνη την εποχή και τον «νόμο Μπαζάλια» θα κάνει η «Πρωτοβουλία για ένα Πολύμορφο Κίνημα στην Ψυχική Υγεία», στο πλαίσιο εκδήλωσης που διοργανώνει αύριο Παρασκευή, στις 19.00, στον χώρο του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, στο Θησείο (Ερμού 134).

«Δεν είναι για επετειακούς λόγους, αλλά λόγω της κρισιμότητας της κατάστασης που αντιμετωπίζουμε σήμερα, που είναι, όσο ποτέ πριν, αναγκαίο αυτό που αποκαλούμε «επιστροφή στις ρίζες»», λέει μιλώντας στην «Εφ.Συν.» ο ψυχίατρος Θόδωρος Μεγαλοοικονόμου και προσθέτει πως πρέπει να επικεντρωθούμε στο «Πώς έγινε δυνατή η θεσμοθέτηση του νόμου 180/78. Ποιο σύστημα υπηρεσιών, σε συνάρτηση με ποια «κουλτούρα και πρακτική» αμφισβήτησης τόσο του κυρίαρχου ψυχιατρικού κυκλώματος όσο και της κυρίαρχης κοινωνικής νόρμας, έκανε δυνατή την ουσιαστική εφαρμογή του μετά την ψήφισή του, τουλάχιστον σε κείνες τις περιπτώσεις όπου το σύνθημα «η ελευθερία είναι θεραπευτική» δεν έμεινε απλή διακήρυξη, αλλά έτυχε έμπρακτης υλοποίησης».

Δομική χειραγώγηση

Αναγκαία επομένως η αναδρομή, τονίζει η «Πρωτοβουλία για ένα Πολύμορφο Κίνημα στην Ψυχική Υγεία» σε ανακοίνωσή της, όσο περισσότερο οι επικρατούσες πολιτικές σε όλες τις χώρες οδηγούν στην προϊούσα αποσάθρωση (υποχρηματοδότηση, υποστελέχωση) των συστημάτων Ψυχικής Υγείας.

Και η κυρίαρχη Ψυχιατρική, με πιο αποφασιστική πλέον την πρόσδεσή της στη διαχρονική κοινωνική της ανάθεση για κοινωνικό έλεγχο και υπό τη δομική χειραγώγησή της από το βιο-φαρμακο-βιομηχανικό σύμπλεγμα, απαντά σ’ αυτές τις συνθήκες μέσα από την περαιτέρω κατασταλτική μετάλλαξη της κουλτούρας και των πρακτικών της σε όλη την Ευρώπη.

Στη μια χώρα μετά την άλλη, οι κατασταλτικές πρακτικές, καθηλώσεις, απομονώσεις, η «περιστρεφόμενη πόρτα», η θεραπευτική εγκατάλειψη κ.λπ., παίρνουν πρωτοφανείς διαστάσεις. Και στη χώρα μας, όπου το 65% των εισαγωγών για νοσηλεία είναι ακούσιες, ο μόνος σχεδιασμός που διαφαίνεται είναι η περαιτέρω διάχυση της καταστολής μέσα στην κοινωνία με τη θεσμοθέτηση της «υποχρεωτικής θεραπείας στην κοινότητα».

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης θα προβληθεί η ταινία «I giardini di Abele» («Οι κήποι του Αβελ») για πρώτη φορά υποτιτλισμένη στα ελληνικά, με αναφορά στο κίνημα της αποϊδρυματοποίησης στην Ιταλία της δεκαετίας του ’60 και του ’70.