Κίτρινη κάρτα στις έξυπνες κάμερες για τα προσωπικά δεδομένα

Με τον χειρότερο τρόπο επιβεβαιώθηκε η επικοινωνιακή φούσκα που έστηνε εδώ και έναν χρόνο η κυβέρνηση υποσχόμενη ότι έως το καλοκαίρι που πέρασε (!) θα είχαν εγκατασταθεί εκατοντάδες «έξυπνες κάμερες» στους δρόμους για να καταγράφουν τροχαίες παραβάσεις.

Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ) κατέθεσε χθες γραπτό υπόμνημα στην Επιτροπή της Βουλής που συζητά το σχετικό νομοσχέδιο του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, τονίζοντας ότι δεν πρόλαβε καν να γνωμοδοτήσει επ’ αυτού. Ταυτόχρονα, τόσο στο υπόμνημα όσο και μέσω των εκπροσώπων της η ΑΠΔΠΧ προειδοποίησε ότι πρέπει να εκπονούνται Μελέτες Εκτίμησης Αντικτύπου τουλάχιστον πριν προχωρήσει η προμήθεια συστημάτων έξυπνων καμερών, γιατί διαφορετικά μπορεί τα υλικά που θα αγοραστούν να αποδειχθούν εκ των υστέρων αντίθετα με τις διατάξεις για τα Προσωπικά Δεδομένα και την Τεχνητή Νοημοσύνη.

Οπως έγραψε και σε πρόσφατο δημοσίευμα η «Εφ.Συν.» (21/11/25), η κυβέρνηση θυμήθηκε με καθυστέρηση τους Κανονισμούς για τα Προσωπικά Δεδομένα και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Το νομοσχέδιο για την ψηφιακή ενίσχυση της Οδικής Ασφάλειας ήρθε χωρίς ρητές αναφορές όταν κατατέθηκε σε δημόσια διαβούλευση τον περασμένο Οκτώβριο και οι σχετικές προσθήκες μπήκαν στο κείμενο που ήρθε προς ψήφιση στη Βουλή.

Κατά τα άλλα, τον Νοέμβριο του 2024, σε μια «γκράντε» τελετή, τέσσερις υπουργοί (Χρυσοχοΐδης, Σταϊκούρας, Παπαστεργίου και Μαρινάκης), μαζί με τον περιφερειάρχη Αττικής Ν. Χαρδαλιά, παρουσίαζαν το «κυβερνητικό σχέδιο» βάσει του οποίου θα είχαν εγκατασταθεί έως το καλοκαίρι του 2025 1.388 έξυπνες κάμερες στους δρόμους για να μειωθούν τα τροχαία ατυχήματα. Εναν χρόνο αργότερα, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δ. Παπαστεργίου παραδέχθηκε χθες στη Βουλή ότι «ο βασικός διαγωνισμός για την προμήθεια των συστημάτων δεν έχει βγει ακόμη στον αέρα προκειμένου να διαπιστωθεί η συμβατότητα».

Ο κ. Παπαστεργίου προσπάθησε να διασκεδάσει τις εντυπώσεις λέγοντας ότι αμέσως μόλις ψηφιστεί ο νόμος θα ξεκινήσει η διαδικασία της προμήθειας. Ομως, αυτό δεν είναι κάτι που μπορεί να γίνει αυτόματα καθώς πρέπει να υπογραφούν μια σειρά από Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις που θα ορίζουν τις διαδικασίες. Ταυτόχρονα, φαίνεται πως κάποιες προμήθειες έχουν ήδη ξεκινήσει, όπως εκείνη για τις κάμερες που τοποθετούνται πάνω στα λεωφορεία, χωρίς να διαπιστωθεί εάν αυτές ακολουθούν τις προδιαγραφές που ορίζουν οι Κανονισμοί για τα Προσωπικά Δεδομένα και την Τεχνητή Νοημοσύνη.

Η σπουδή της κυβέρνησης να εμφανίσει έργο στην αντιμετώπιση των τροχαίων παραβάσεων με ψηφιακές εφαρμογές (όπως κάνει με την ανάταξη των σιδηροδρόμων) χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις κείμενες διατάξεις αναδεικνύεται ξεκάθαρα στο γραπτό υπόμνημα που κατέθεσε εκ μέρους της ΑΠΔΠΧ ο αναπληρωτής πρόεδρος Γεώργιος Μπατζαλέξης. Μεταξύ άλλων, τονίζεται ότι η Αρχή «δεν είχε χρόνο να γνωμοδοτήσει σχετικά», ότι το περίγραμμα της διάταξης παρουσιάστηκε προφορικά σε τηλεδιάσκεψη το φετινό καλοκαίρι και τον Οκτώβριο απεστάλη προσχέδιο του νομοσχεδίου ενόψει της δημόσιας διαβούλευσης. Εκεί διαπιστώθηκε ότι «απαιτούνται βελτιώσεις» και προτάθηκαν κάποιες ενόψει κατάθεσης του νομοσχεδίου. Είναι εμφανές ότι παραμένουν κενά καθώς αναφέρεται ότι «η Αρχή, με τον εποπτικό της ρόλο εκ του Συντάγματος και του ΓΚΠΔ, θα παρακολουθεί την εφαρμογή της διάταξης ώστε να προβεί σε ειδικότερες παρατηρήσεις και προτάσεις κατά την εφαρμογή της και τη λειτουργία του συστήματος».

Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκαν μιλώντας ενώπιον της Επιτροπής της Βουλής και οι εκπρόσωποι της ΑΠΔΠΧ, το τακτικό της μέλος, Γρηγόριος Τσόλιας, και ο διευθυντής Εποπτικού Εργου, Γεώργιος Ρουσόπουλος, εκφράζοντας προβληματισμούς για εξοπλισμό καμερών που έχει ήδη εγκατασταθεί σε λεωφορεία και ότι οι μελέτες εκτίμησης αντικτύπου επιβάλλονται από τον νόμο ακόμη και αν δεν αναφέρονται ρητά σε ειδικότερους νόμους.

Προβληματισμός εκφράστηκε και από πλευράς Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ), που τόνισε ότι «οποιαδήποτε τεχνολογία που συλλέγει δεδομένα πρέπει να σέβεται τον Γενικό Κανονισμό για την Προστασία Δεδομένων της Ε.Ε.» και ότι «η χρήση καμερών με ενσωματωμένες λειτουργίες Τεχνητής Νοημοσύνης πρέπει να εξυπηρετεί σκοπούς δημοσίου συμφέροντος και να τεκμηριώνεται η αναγκαιότητα και η αναλογικότητα της επεξεργασίας δεδομένων, ώστε να μην υπερβαίνει τον σκοπό για τον οποίο συλλέγονται», «να τεθούν αυστηρές προθεσμίες διατήρησης δεδομένων με ταυτόχρονη πρόβλεψη για κρυπτογράφηση και ασφαλή αποθήκευση».

Ορια ταχύτητας και έσοδα

Εκ μέρους του Συλλόγου Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων, ο πρόεδρος Θ. Τσιάνος τόνισε ότι η ψηφιακή ενίσχυση πρέπει να προχωρήσει χωρίς άλλη καθυστέρηση και θα οδηγήσει σε βελτίωση όχι μόνο επειδή οι κλήσεις θα σβήνονται με μεγαλύτερη δυσκολία αλλά και επειδή θα υπάρχει οργανωμένη παρακολούθηση των παραβάσεων μέσω του Παρατηρητηρίου Οδικής Ασφάλειας. Πρότεινε επίσης να δημοσιοποιούνται κατά τακτά διαστήματα οι διαγραφές προστίμων ανά δήμο. Ζήτησε να δοθεί προσοχή στην υιοθέτηση ορίων ταχύτητας που να μην είναι υπερβολικά χαμηλά γιατί τότε το αποτέλεσμα μπορεί να είναι αντίθετο.

Στο θέμα της κατανομής των εσόδων από τα πρόστιμα, οι δήμοι δήλωσαν ικανοποιημένοι από την τελική ρύθμιση μετά τις αρχικές αντιδράσεις για την αποστολή μεγάλου μέρους των εσόδων στα ταμεία των ενστόλων. Ομως, εκ μέρους της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Αστυνομικών Υπαλλήλων, ο Γρηγόρης Γερακαράκος δήλωσε ότι «δυστυχώς άλλαξε η αρχική ρύθμιση μετά τις αντιδράσεις των δήμων», οι οποίοι παίρνουν «τη μερίδα του λέοντος», την ώρα που οι αστυνομικοί βεβαιώνουν πρόστιμα ακόμη και με «κίνδυνο της ζωής τους».