Απολύεται όποιος αντιδρά στην παρενόχληση από τον εργοδότη

Αντρας, εργοδότης ή ιεραρχικά ανώτερος, το παίζει σίγουρα αφεντικό. Συνήθως παραβιάζει και άλλα εργασιακά δικαιώματα, κι αν η εργαζόμενη διαμαρτυρηθεί, κινδυνεύει να χάσει και τη δουλειά της. Αυτές είναι οι πιο ζοφερές διαπιστώσεις που κάνει κανείς διαβάζοντας την έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη για την παρενόχληση στον χώρο εργασίας.

Οι σχετικές καταγγελίες στον Συνήγορο του Πολίτη -τον εθνικό φορέα για την προστασία της αρχής της ίσης μεταχείρισης και την καταπολέμηση διακρίσεων λόγω φύλου στην εργασία- αυξάνονται γεωμετρικά την περίοδο 2011-2022: 270 αναφορές για παρενόχληση στην εργασία δέχθηκε ο Συνήγορος το διάστημα 2011-2022, από τις περίπου 17 που δεχόταν ετησίως την 5ετία 2011-2016, μετά το ξέσπασμα του #MeToo στις ΗΠΑ το 2018 έγιναν 28 και το 2021 έφτασαν τις 43.

Στο Δημόσιο το 57% των καταγγελιών αφορούν σεξουαλική παρενόχληση και το 43% άλλες μορφές παρενοχλητικής συμπεριφοράς. Στον ιδιωτικό τομέα, το 80,5% των αναφορών αφορούν σεξουαλική παρενόχληση και μόλις το 19,5% άλλη μορφή παρενόχλησης. Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων οι καταγγέλλουσες είναι γυναίκες, ενώ οι καταγγελλόμενοι σχεδόν αποκλειστικά άντρες. Μόνο σε 2 περιπτώσεις, αμφότερα τα εμπλεκόμενα μέρη είναι γυναίκες. Οι αναφορές από άντρες είναι μόλις 12, από τις οποίες σε 6 περιπτώσεις, οι καταγγελλόμενοι είναι επίσης άντρες.

Σε 198 περιπτώσεις ο καταγγελλόμενος είναι ιεραρχικά ανώτερος, σε 53 περιπτώσεις ομόβαθμος/συνάδελφος, ενώ σε μόλις 2 περιπτώσεις υφιστάμενος. 195 περιπτώσεις αφορούν ιδιωτικές επιχειρήσεις ή μεμονωμένους εργοδότες, ενώ 58 καταγγελίες έχουν γίνει στον δημόσιο τομέα. Οι 148 αφορούν μικρές επιχειρήσεις ή μεμονωμένους εργοδότες, ενώ 46 αφορούν μεγάλες επιχειρήσεις. Σε 1 περίπτωση ο εργοδότης είναι αλλοδαπός φορέας.

Είναι εξαιρετικά σημαντικό να επισημάνουμε πως ο Συνήγορος αναφέρει πως «όχι σπάνια η παρενόχληση συνδέεται αμφίδρομα και με άλλες παραβιάσεις της εργατικής νομοθεσίας από μέρους του εργοδότη (οφειλή δεδουλευμένων, δώρων, ρεπό, καταχρηστική απόλυση κτλ.). Συνεπώς, η σεξουαλική παρενόχληση θα μπορούσε να εξεταστεί και ως ένα στοιχείο που συνδέεται και με άλλες παραμέτρους εκμετάλλευσης της εργασίας και ιδίως, εν προκειμένω, της εργασίας των γυναικών». Είναι δε εξαιρετικά ανησυχητικό πως «η συνήθης απόληξη της αντίδρασης του εργαζόμενου στην παρενοχλητική συμπεριφορά του εργοδότη, στον ιδιωτικό τομέα, είναι η απώλεια της θέσης εργασίας. Στον δημόσιο τομέα, είναι συχνή η αλλαγή θέσης εργασίας του καταγγέλλοντος προσώπου, ενίοτε δε και η τοποθέτηση σε υποδεέστερη θέση, αλλά πάντως ενέργειες που συχνά ενέχουν τιμωρητικό χαρακτήρα».

Οπως τονίζει η Αρχή, «τα περισσότερα περιστατικά σεξουαλικής παρενόχλησης παραμένουν στο σκοτάδι» κι αυτό «μπορεί να ερμηνευθεί ως αποτέλεσμα του φόβου ή της αυτοενοχοποίησης των θυμάτων. Ο φόβος αφορά καταρχάς, και ανάλογα με την περίπτωση, τα εργασιακά ή και τα δικαστικά αντίποινα και την ταλαιπωρία, που απειλούνται ή δρομολογούνται με την υποβολή της καταγγελίας για παρενόχληση».

Σε σύνολο 253 αναφορών, πλήρως ολοκληρώθηκε η διερεύνηση 100 (29 του δημόσιου και 71 του ιδιωτικού τομέα), ενώ σε 4 υποθέσεις εκκρεμεί η έκδοση τελικού πορίσματος. Από τις 100 υποθέσεις, σε 21 (9 δημόσιου και 12 ιδιωτικού τομέα), όπως αναφέρει η Αρχή, «δεν αποδείχτηκε η συνδρομή της καταγγελλόμενης συμπεριφοράς ή/και ο καταγγέλλων αντέκρουσε με επαρκή αποδεικτικά μέσα τούς ισχυρισμούς του φερόμενου θύματος».