Σιγή ασυρμάτου από τις κατασκευαστικές

Εσκασε με κρότο η επικοινωνιακή και χρηματιστηριακή φούσκα της «κοσμογονίας των δημόσιων έργων» που εδώ και καιρό γεμίζει με γαλάζιο αέρα και δημόσιο χρήμα η κυβέρνηση. Με τη χθεσινή ανακοίνωση του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ) για την ακύρωση του διαγωνισμού των τριών περιφερειακών νοσοκομείων, αναδεικνύεται ότι οι κατασκευαστικές εταιρείες, που πλησιάζουν να έχουν ανεκτέλεστο ύψος συμβάσεων 15 δισ. ευρώ, ζήτησαν υπέρογκα και αδικαιολόγητα ανταλλάγματα για να εκτελέσουν τα έργα της δωρεάς προϋπολογισμού 400 εκατ.

Η επιλογή του ΙΣΝ να μην ανακοινώσει «ψυχρά» την ακύρωση του διαγωνισμού αλλά να αφήσει αιχμές για «υπερδιπλάσιες προσφορές» προκαλεί ήδη αντιδράσεις σε πολιτικό επίπεδο αλλά και συντονισμένη «σιγή ασυρμάτου» από τις κατασκευαστικές που τις κατέθεσαν. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα που επί μήνες θριαμβολογούσαν για την υλοποίηση των έργων, στη διαγωνιστική διαδικασία κατέθεσαν τελικά προσφορές οι εταιρείες ΤΕΡΝΑ, ΑΒΑΞ και τρεις κοινοπραξίες: ΑΚΤΩΡ-Μυτιληναίος-We Built, ΕΚΤΕΡ-Finso και Ballian-Fuentes.

Η «Εφ.Συν.» ζήτησε σχολιασμό της ανακοίνωσης του ΙΣΝ από μεγάλες εταιρείες που πρωταγωνιστούν στη μοιρασιά των δημόσιων έργων χωρίς να λάβει κάποια απάντηση. Στελέχη της κατασκευαστικής αγοράς προσπάθησαν μόνο να μας πουν ότι «δεν υπήρξε κάποια συνεννόηση μεταξύ των προσφερόντων» και ότι κάθε εταιρεία ζητά το αντάλλαγμα που κρίνει ότι είναι «απαραίτητο για να βγει το έργο με τεχνοκρατικά κριτήρια». Δεν έλειψαν και εκείνοι που θέλησαν να μας πουν ότι «άλλοι ζήτησαν τα υπερδιπλάσια» ή ότι το ΙΣΝ είχε υποκοστολογήσει τα έργα.

Σε μια εποχή που όλες οι μεγάλες εταιρείες συναγωνίζονται ποια θα ανακοινώσει τη μεγαλύτερη συνεισφορά σε έργα κοινωνικής και περιβαλλοντικής ευθύνης (τα νοσοκομεία θα χτίζονταν για να καταναλώνουν ελάχιστη ενέργεια), ζήτησαν ανταλλάγματα πολύ μεγαλύτερα από εκείνα που προσφέρει ο δωρητής, το ΙΣΝ.

Με την επιλογή τους αυτή έδειξαν ότι απέφυγαν να αναλάβουν οποιοδήποτε επιχειρηματικό ρίσκο και να δώσουν «ψήφο εμπιστοσύνης» στο αναπτυξιακό κλίμα που ευαγγελίζεται η κυβέρνηση. Ταυτόχρονα, επιδίωξαν σίγουρα κέρδη παρά το γεγονός ότι πρόκειται για εμβληματικά έργα περιφερειακής ανάπτυξης και ενίσχυσης του δημόσιου συστήματος υγείας. Με τον τρόπο αυτό, βέβαια, έρχονται σε απόλυτο συντονισμό με την ίδια την κυβέρνηση η οποία:

■ Αποφεύγει κάθε κίνηση ουσιαστικής ενίσχυσης του δημόσιου συστήματος υγείας και προτιμά να το υποκαθιστά με ιδιωτικές δομές.

■ Αρέσκεται να εξαγγέλλει μεγάλα πρότζεκτ και να καυχάται για τις συμβάσεις που υπογράφει. Ενδεικτικές ήταν πρόσφατες δηλώσεις του αρμόδιου υπουργού Υποδομών Κώστα Καραμανλή. Προχθές, σε εκδήλωση για μεταπτυχιακό πρόγραμμα που θα χρηματοδοτεί η ΤΕΡΝΑ, δήλωσε ότι ο τομέας κατασκευών βγήκε «από μακρύ και επίπονο λήθαργο» και μίλησε για «επενδυτικό σοκ»:

«Το ανεκτέλεστο των μεγάλων κατασκευαστικών ομίλων (συμβάσεις που δεν έχουν υλοποιηθεί) ξεπέρασε τα 10 δισ. ευρώ το 2022, ενώ οι προβλέψεις για το 2023 είναι ότι θα αγγίξει τα 15 δισ. ευρώ», κόμπασε ο υπουργός, παρά το γεγονός ότι τέτοιας μορφής μεγέθη οδηγούν μόνο σε χρηματιστηριακά κέρδη και όχι σε οφέλη για την κοινωνία.

■ Μόλις χθες ο Κ. Καραμανλής είπε κάτι ακόμη καλύτερο: «Προχωράμε με τέτοιους ρυθμούς που ο κατασκευαστικός κλάδος τρέχει να προφτάσει τα έργα που δημοπρατεί το υπουργείο». Για ποιον λόγο, κατόπιν τούτου, να χτυπήσουν οι κατασκευαστικές τις τιμές για έργα που θα βελτίωναν τη δημόσια υγεία και θα τα πλήρωνε από την τσέπη του ένας ιδιώτης και όχι ο δημόσιος κορβανάς;

■ Είναι δεδομένο ότι οι διεθνείς συνθήκες έχουν εδώ και πολλούς μήνες προκαλέσει αυξήσεις στο κόστος των πρώτων υλών για τους κατασκευαστές. Ταυτόχρονα καταγράφονται μετοχικές ανακατατάξεις στις εταιρείες και τα παλαιά αφεντικά ζητούν ανταλλάγματα για να παραχωρήσουν τη θέση τους στα νέα. Ομως, οι αναπροσαρμογές τιμών δίνονται με το σταγονόμετρο, με λαμπρή εξαίρεση το «πριμ μη καθυστέρησης» ύψους 60 εκατομμυρίων ευρώ που πρόσφατα αποκάλυψε η «Εφ.Συν.» («Πριμ έγκαιρης… καθυστέρησης στο μετρό», 4/2/2023) στον κατασκευαστή (ΑΒΑΞ) της γραμμής 4 του μετρό.

■ Την ίδια ώρα που οι μεγάλοι κατασκευαστικοί όμιλοι κάθονται πάνω σε «ανεκτέλεστα υπόλοιπα», εκατοντάδες μικρότερες εταιρείες στενάζουν και καταγγέλλουν «στάση πληρωμών». Ενδεικτική είναι η επιστολή που έστειλε τον περασμένο Δεκέμβριο η Πανελλήνια Ενωση Συνδέσμων Εργοληπτών Δημοσίων Εργων (ΠΕΣΕΔΕ) στην κυβέρνηση, διαπιστώνοντας «για μία ακόμη χρονιά στάση πληρωμών του Δημοσίου», την ώρα που οι υπουργοί συμμετέχουν «σε πανηγυρικές εκδηλώσεις εξαγγελιών νέων έργων», και «καμία απολύτως προσπάθεια έμπρακτης υποστήριξης των ελληνικών εργοληπτικών επιχειρήσεων».

Εκπροσωπώντας μικρότερες εταιρείες που εκτελούν πλήθος έργων στην περιφέρεια, η ΠΕΣΕΔΕ κατέληγε: «Με την επιστολή αυτή δεν επιθυμούμε να διατυπώσουμε απολύτως κανένα αίτημα διότι έχουμε αντιληφθεί ότι δεν σας αφορά και δεν σας αγγίζει». Ζητήσαμε από την πρόεδρο της ΠΕΣΕΔΕ, Μαρία Τσιομπάνου, να σχολιάσει την ανακοίνωση του ΙΣΝ:

«Οταν στα δημόσια έργα λειτουργεί ολιγοπώλιο, αυτή θα είναι η κατάληξη», μας είπε.

Αντίστοιχη καταγγελία υπήρξε τον περασμένο Οκτώβριο και από άλλον φορέα μικρότερων εργοληπτών, τον Σύνδεσμο Τεχνικών Εταιρειών (ΣΑΤΕ), που τόνιζε ότι η κυβέρνηση, αντί να διασφαλίσει την εκτέλεση των τεχνικών έργων που έχουν δημοπρατηθεί, συνεχίζει να δημοπρατεί νέα, με «εξόφθαλμα φωτογραφικούς και παράνομους όρους» και με «υπερβολική κατάχρηση της διαδικασίας του κατεπείγοντος».