Ενα χρόνο μετά την παρουσίασή του στο υπουργικό συμβούλιο στις αρχές του περασμένου Δεκεμβρίου, τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση το νομοσχέδιο για τις «Πρότυπες Προτάσεις», δηλαδή τα δημόσια έργα κόστους άνω των 200 εκατομμυρίων ευρώ που θα γίνονται κατόπιν… παραγγελίας ιδιωτών επενδυτών ως ιδέες που «παρουσιάζουν χαρακτηριστικά καινοτομίας και πολυπλοκότητας, προάγουν την περιφερειακή ανάπτυξη, συμβάλλουν στην εθνική οικονομία και τα οποία πρόκειται να υλοποιηθούν μέσω συμβάσεων έργων, συμβάσεων παραχώρησης και συμπράξεων δημοσίου και ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ)».
Το νομοσχέδιο τέθηκε σε διαβούλευση από τον υπουργό Υποδομών και Μεταφορών Κώστα Καραμανλή που το είχε παρουσιάσει και στο υπουργικό συμβούλιο στις 7 Δεκεμβρίου 2020. Στο τότε δημοσίευμα της «Εφ.Συν.» («Ιδέες ιδιωτών») σχολιάζαμε ότι η ενημέρωση ήταν λιτή σχετικά με το πώς θα εγκρίνονται και θα υλοποιούνται αυτά τα έργα.
Στο κείμενο του νομοσχεδίου δεν δίνονται ξεκάθαρα όλες οι απαντήσεις, αλλά μέσα σε περίπλοκους νομικούς ορισμούς και διατυπώσεις περιλαμβάνονται αρκετές αποκαλυπτικές αναφορές. Μεταξύ άλλων αναφέρεται ότι:
● «Επιδιώκεται να αντιμετωπιστεί η απουσία επαρκούς ωρίμανσης μεγάλων έργων υποδομής κατά την τελευταία δεκαετία, λόγω κυρίως της κρίσης χρέους αλλά και των γραφειοκρατικών αγκυλώσεων του Δημοσίου». Οπως είναι φανερό, πάντως, από το ελάχιστο όριο των 200 εκατομμυρίων ευρώ, πρόκειται για έργα εθνικής σημασίας που μπορούν να διεκπεραιώσουν μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι και δεν αφορούν εταιρείες startup.
● Ομως, το νομοσχέδιο δίνει τη δυνατότητα έγκρισης ακόμη και έργων που δεν είναι καν ώριμα εάν αυτά σχετίζονται με την πανδημία του κορονοϊού… Οπως αναφέρεται, «κατ’ εξαίρεση, με απόφαση του υπουργού Υποδομών και Μεταφορών, κατόπιν εισήγησης της Επιτροπής Αξιολόγησης Πρότυπων Προτάσεων δύνανται να γίνονται αποδεκτές και να θεωρούνται ως πρότυπες, προτάσεις οι οποίες αφορούν έργα τα οποία κρίνεται ότι θα συμβάλουν στην αντιμετώπιση των δυσμενών οικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας», ακόμη και αν αυτά «παρουσιάζουν πολύ χαμηλό επίπεδο ωρίμανσης».
Κατ’ εξαίρεση θα μπορούν να εγκρίνονται για τον ίδιο λόγο και έργα που έχουν ενταχθεί στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, αλλά πάσχουν από πλευρά ωριμότητας.
● Σε άλλο σημείο αποκαλύπτεται ότι με τα έργα αυτά αντιμετωπίζεται και η ανάγκη «ταχείας αξιοποίησης των κονδυλίων που θα διατεθούν στη χώρα μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, εντός των αυστηρών χρονικών πλαισίων που έχουν τεθεί». Δεν απαντάται όμως γιατί, εάν υπάρχει τέτοια ανάγκη, δεν ψηφίστηκε ήδη αυτός ο νόμος που είχε συζητηθεί έναν χρόνο νωρίτερα.
● Οι ιδιώτες θα καλούνται να υποβάλουν τις προτάσεις τους και αυτές θα αξιολογούνται από την Κυβερνητική Επιτροπή Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας, η σύνθεση της οποίας ψηφίστηκε τον περασμένο Μάιο με τροπολογία στον νόμο 4799.
Στην επιτροπή προεδρεύει ο πρωθυπουργός με αναπληρωτή τον υπουργό Υποδομών και Μεταφορών και οι υπουργοί Οικονομικών, Ανάπτυξης και Επενδύσεων, Εσωτερικών, Δικαιοσύνης, Πολιτισμού και Αθλητισμού, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Επικρατείας αρμόδιος για τον συντονισμό του κυβερνητικού έργου, ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών και ο υφυπουργός στον πρωθυπουργό, αρμόδιος για τον συντονισμό του κυβερνητικού έργου.
● Ενδιαφέρον εμφανίζει φυσικά ο τρόπος με τον οποίο τα έργα αυτά θα ανατίθενται, καθώς υπάρχουν σαφώς τα περιθώρια αυτός που προτείνει την ιδέα να αναλαμβάνει και την υλοποίησή της. Εάν ο προτείνων είναι ο μοναδικός υποψήφιος, λέει, «η αναθέτουσα αρχή επαληθεύει υποχρεωτικά με γενικώς παραδεδεγμένη μεθοδολογία μέσω ανεξάρτητου εκτιμητή ότι το αποτέλεσμα του διαγωνισμού είναι οικονομικά συμφέρον και ανταποκρίνεται στην τιμή της αγοράς».
Ο εκτιμητής, δηλαδή, θα ξεκλειδώνει κατά την κρίση του πόρους που μπορεί να είναι δημόσιοι, ευρωπαϊκοί, αλλά και δικαιώματα που μπορεί να αφορούν την αξιοποίηση δημόσιων εκτάσεων και άλλων περιουσιακών στοιχείων.
● Τι συμβαίνει όμως εάν αυτός που είχε την ιδέα δεν είναι ο μοναδικός υποψήφιος να την υλοποιήσει; Και κυρίως τι γίνεται εάν κάποιος άλλος έχει υποβάλει καλύτερη προσφορά υλοποίησης και αυτός με την «πρότυπη πρόταση» κατατάσσεται τελευταίος;
Τότε καλούνται όλοι να καταθέσουν βελτιωμένες προσφορές! «Στις διαδικασίες ανάθεσης συμβάσεων παραχώρησης ή σύμπραξης δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, εφόσον, μετά την ολοκλήρωση του σταδίου εξέτασης και αξιολόγησης των οικονομικών προσφορών, ο προτείνων δεν έχει τεθεί πρώτος στον πίνακα κατάταξης, η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας υποχρεούται να καλέσει τον προσφέροντα που κατατάσσεται πρώτος, τον προτείνοντα, καθώς και τους προσφέροντες που έχουν καταταγεί σε θέση μεταξύ του πρώτου στον πίνακα κατάταξης και του προτείνοντος, προκειμένου να υποβάλουν βελτιωμένες οικονομικές προσφορές, εντός εύλογης προθεσμίας, η οποία δεν δύναται να είναι μεγαλύτερη των 20 ημερών».
Μάλιστα, στην περίπτωση που άλλος φορέας αναλάβει την υλοποίηση του έργου, θα υποχρεώνεται να καταβάλει κάποιο ποσόν για τα έξοδα που έκανε ο προτείνων ώστε να μετατρέψει την ιδέα του σε μελέτη για την κατασκευή. Μετά τους αρίστους, ήρθε η ώρα και για τους πρότυπους…
