Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ενα μηνιάτικο για ένα ενοίκιο

«Θέλουμε το Κουκάκι γειτονιά, όχι απέραντο ξενοδοχείο» γράφει το πανό στη διαδήλωση τον Ιούλιο στο Κουκάκι ενάντια στη βραχυχρόνια μίσθωση, κινητοποίηση που χτυπήθηκε αναίτια από τα ΜΑΤ.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ενα μηνιάτικο για ένα ενοίκιο

  • A-
  • A+
Τα συμπεράσματα της έρευνας «Χωρο-κοινωνικές επιπτώσεις της Airbnb βραχυπρόθεσμης μίσθωσης ακινήτων στην πόλη της Αθήνας» [Δημ. Μπαλαμπανίδης, Δημ. Πέττας και Εύα Παπατζανή, με την υποστήριξη του Κέντρου Ερευνας για τις Ανθρωπιστικές Επιστήμες] και μια από τις ενδιαφέρουσες προτάσεις: οι νόμοι για τη βραχυχρόνια μίσθωση να μη βάζουν μόνο ποσοτικούς και χρονικούς περιορισμούς, αλλά να λαμβάνουν υπόψη και τη χωρική διάσταση, που απουσιάζει σχεδόν παντελώς.

«Ενοίκιο όσο περίπου ένας μέσος μισθός». Η είδηση, που δημοσιεύθηκε στις σομόν σελίδες της «Καθημερινής» (22/9) για να ακολουθήσει σειρά αντίστοιχων δημοσιευμάτων στον ηλεκτρονικό Τύπο, δεν έπεσε σαν κεραυνός εν αιθρία. Δεν παύει, ωστόσο, να είναι εντυπωσιακή.

Ενώ οι μισθολογικές απολαβές των εργαζομένων στην Ελλάδα παραμένουν καθηλωμένες (σημειώνοντας πτώση 0,3% το 2018 στον ιδιωτικό τομέα), τα ενοίκια στην Αττική τρέχουν σε ανοδική πορεία με ρυθμούς 10% μέσα στο 2019. Αποτέλεσμα, ένα διαμέρισμα περίπου 100 τετραγωνικά σε προάστιο της Αττικής να ενοικιάζεται από 650 ώς 850 ευρώ το μήνα, όταν ο μέσος μισθός του ιδιωτικού τομέα είναι 921,53 ευρώ μικτά (λιγότερο από 740 ευρώ καθαρά).

Το πιο εντυπωσιακό, ωστόσο, είναι η πρόταση στην οποία καταλήγουν, σύμφωνα με το δημοσίευμα, «στελέχη της αγοράς ακινήτων», της ίδιας αγοράς που κατά τα άλλα ομνύει στις (νεο)φιλελεύθερες αρχές της αυτορρύθμισης.

Οι κτηματομεσίτες ζητάνε από την Πολιτεία να λάβει μέτρα για «να περιορίσει τις κοινωνικές συνέπειες του υψηλού κόστους ακινήτων», όπως για παράδειγμα «η ανασύσταση ενός φορέα κοινωνικής στέγασης που απουσιάζει μετά την κατάργηση του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας».

Το φαινομενικά παράδοξο να υιοθετούν αιτήματα υπέρ της επιστροφής σε κάποια μορφή κράτους πρόνοιας οι εκπρόσωποι των πλέον ανταγωνιστικών επιχειρηματικών κλάδων εξηγείται, αν λάβουμε υπόψη ότι το ιδιωτικό κεφάλαιο πάντοτε παρασιτούσε εις βάρος του Δημοσίου, απομυζώντας επιδοτήσεις, πόρους και υποδομές.

Κερδοσκοπία

Οταν όμως τα παιδιά της Σχολής του Σικάγου αρχίζουν να ζητάνε λίγο από Κέινς (με τους δικούς τους όρους, γιατί αλλιώς δεν βγαίνουν), τότε καταλαβαίνουμε σε ποιο βαθμό όξυνσης έχει φτάσει το στεγαστικό ζήτημα και στη χώρα μας.

Σε συνέχεια του αφιερώματος στην κατοικία («Εφ.Συν.», 6/10, «Η κρίση της στέγης στα χρόνια της ύφεσης»), παρουσιάζουμε σημεία της συλλογικής έρευνας «Χωρο-κοινωνικές επιπτώσεις της Airbnb βραχυπρόθεσμης μίσθωσης ακινήτων στην πόλη της Αθήνας», που διεξάγουν οι επιστήμονες Δημήτρης Μπαλαμπανίδης, Δημήτρης Πέττας και Εύα Παπατζανή, με την υποστήριξη του Κέντρου Ερευνας για τις Ανθρωπιστικές Επιστήμες.

Οπως επισημαίνουν οι ερευνητές σε πρόσφατη δημοσίευση στην αγγλόφωνη ακαδημαϊκή επιθεώρηση «Urban Research And Practice», οι επιπτώσεις της βραχυπρόθεσμης μίσθωσης ακινήτων είναι πολλαπλές και αντιφατικές, με την άνοδο τον ενοικίων να είναι μόνο μία από αυτές.

«Η Airbnb και αντίστοιχες πλατφόρμες δεν προσέφεραν μόνο στρατηγικές επιβίωσης για τα νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα, αλλά και ευκαιρίες για κερδοσκοπία επί της γης και των ακινήτων, για τα ανώτερα στρώματα, κτηματομεσιτικές εταιρίες και επενδυτές που δραστηριοποιούνται στον αναδυόμενο τομέα της αγοράς βραχυπρόθεσμης μίσθωσης», γράφουν, προσθέτοντας ότι ο τομέας αυτός έχει μεγαλύτερα περιθώρια κερδοσκοπίας, λόγω και της υψηλής φοροδιαφυγής.

Υπερ-τουρισμός

Οπως προσθέτουν, «οι μεγαλο-επενδυτές μετατρέπουν σταδιακά την αγορά βραχυπρόθεσμης μίσθωσης, από ατομική άτυπη πρακτική, σε μια μεγάλης κλίμακας στρατηγική διαχείριση ακίνητης ιδιοκτησίας».

Οι αλλαγές αυτές υποβοηθούνται από την έλλειψη κοινωνικής πολιτικής για τη στέγαση και το αστικό περιβάλλον, ενώ οι μικρο-ιδιοκτήτες στρέφονται προς τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, λόγω της κρίσης και της αύξησης της φορολογίας.

Ολόκληρες περιοχές της Αθήνας αλλάζουν χαρακτήρα, οι παλιοί κάτοικοι εκτοπίζονται, ενώ οι πρακτικές του «υπερ-τουρισμού» μετατρέπουν συνοικίες σε μονοκαλλιέργειες υπηρεσιών για τους τουρίστες.

Πώς απαντάνε τα κινήματα; «Εχουμε καταγράψει κινητοποιήσεις, π.χ. οι διαμαρτυρίες των ΕΛΜΕ για τη δυσκολία των εκπαιδευτικών να νοικιάσουν σπίτι σε νησιά με υψηλό τουρισμό ή των φοιτητών που δεν βρίσκουν στέγη σε πόλεις όπως το Ρέθυμνο και τα Χανιά, διαδήλωση στο Κουκάκι ενάντια στο Airbnb κ.ά. Ομως για την ώρα παραμένουν σε επίπεδο διαμαρτυρίας και όχι συλλογικής διεκδίκησης», μας λέει ο Δημήτρης Μπαλαμπανίδης, διδάκτορας Αστικής Κοινωνικής Γεωγραφίας, από τους συντάκτες της έρευνας.

Ο ίδιος ερμηνεύει την έλλειψη ενός συγκροτημένου κινήματος για τη στέγη στην Ελλάδα με ιστορικούς όρους: «Οι αιτίες χρονολογούνται σε βάθος δεκαετιών. Η Ελλάδα μέχρι πρόσφατα είχε από τα υψηλότερα ποσοστά ιδιοκατοίκησης πανευρωπαϊκά. Μειώθηκαν δραστικά την περίοδο της κρίσης, αλλά πάλι δεν είναι στο επίπεδο άλλων χωρών».

Προτάσεις

Oπως παραδέχεται, «δεν υπάρχει κάποιο λαμπρό συνολικό παράδειγμα αντιμετώπισης της ακριβής στέγης στην Ευρώπη. Υπάρχουν μοντέλα κοινωνικής στέγης, συλλογικής ιδιοκτησίας, συνεταιριστικές κατοικίες, αξιοποίηση των κενών κτιρίων, που στην Ευρώπη δοκιμάζονται χρόνια, αλλά εδώ είναι σχεδόν ανύπαρκτα.

Πρόσφατα ο Δήμος του Βερολίνου αγόρασε 6.000 διαμερίσματα από ιδιωτικές εταιρείες για να τα εντάξει σε προγράμματα κοινωνικής κατοικίας. Δύσκολα μπορούμε να φανταστούμε τον Δήμο Αθηναίων να ξοδεύει εκατομμύρια για να αγοράσει ακίνητα ιδιωτών. Ομως μια λύση θα ήταν η αξιοποίηση των πολλών κενών κτιρίων».

Μια λύση που προτείνουν οι ερευνητές είναι οι νόμοι για τη βραχυχρόνια μίσθωση να μη βάζουν μόνο ποσοτικούς και χρονικούς περιορισμούς (π.χ. μέχρι δύο διαμερίσματα ανά ΑΦΜ και μέχρι 90 ή 60 μέρες τον χρόνο, μέτρο που ωστόσο δεν εφαρμόστηκε), αλλά να λαμβάνουν υπόψη και τη χωρική διάσταση, που απουσιάζει σχεδόν παντελώς.

Οταν τα ενοίκια στο κέντρο της Αθήνας αυξήθηκαν 30% τη διετία 2016-18 (στοιχεία Re-Max), όταν σε γειτονιές που θεωρούνται λαϊκές όπως το Αιγάλεω και η Καισαριανή τα ενοίκια καλπάζουν με ιλιγγιώδεις ρυθμούς (ετήσια αύξηση 34% και 31% αντίστοιχα σύμφωνα με το spitogatos.gr), τότε είναι φανερό ότι οι δήμοι, οι γειτονιές, τα κινήματα πόλης οφείλουν να πάρουν δυναμικά θέση.

ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Η στέγαση ως ανθρώπινο δικαίωμα
Δύο στους πέντε κατοίκους στην Ελλάδα ξοδεύουν πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για στέγαση, γεγονός που καθιστά την Ελλάδα στις κορυφαίες χώρες της Ε.Ε. με την ακριβότερη στέγαση.
Η στέγαση ως ανθρώπινο δικαίωμα
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Πόλη, εξουσία και δημόσιος χώρος
Ποιοι χωρούν στον δημόσιο χώρο; Εκεί κινούμαστε, εκεί δίνουμε τα ραντεβού μας. Σε κάποιες έχουμε αράξει, έχουμε ερωτευτεί, έχουμε τσακωθεί, θυμώσει και γελάσει. Αλλού έχουμε πνιγεί στα δακρυγόνα ή έχουμε...
Πόλη, εξουσία και δημόσιος χώρος
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Το αίμα του Αλέξανδρου ακόμα κυλά για δικαιοσύνη
Σε κλίμα συναισθηματικής φόρτισης, εκατοντάδες άτομα του αριστερού και του αντιεξουσιαστικού χώρου συγκεντρώθηκαν στο σημείο όπου το 2008 έπεσε νεκρός ο Αλ. Γρηγορόπουλος από τις σφαίρες του Επαμ. Κορκονέα.
Το αίμα του Αλέξανδρου ακόμα κυλά για δικαιοσύνη
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
ΓΣΕΕ και... ΠΑΜΕ να το κλείσουμε το «μαγαζί»
Σε ναυάγιο οδηγήθηκε και η δεύτερη απόπειρα για σύγκληση του συνεδρίου της ΓΣΕΕ, μετά τα χθεσινά γεγονότα στη Ρόδο ● Αμφιλεγόμενες μέθοδοι του ΠΑΜΕ ● Επικίνδυνη υιοθέτηση της θεωρίας των δύο άκρων από τη ΔΑΚΕ...
ΓΣΕΕ και... ΠΑΜΕ να το κλείσουμε το «μαγαζί»
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
«Τα Εξάρχεια έχουν ιστορία, έξω οι βιαστές και η ναρκομαφία»
Πολλές εκατοντάδες άνθρωποι διαδήλωσαν στους δρόμους των Εξαρχείων, σε μια μαχητική πορεία ενάντια στις ναρκομαφίες, την τουριστικοποίηση και τα φαινόμενα αντικοινωνικής βίας
«Τα Εξάρχεια έχουν ιστορία, έξω οι βιαστές και η ναρκομαφία»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας