«Στηρίζουμε την εξεταστική των φοιτητών με όποιον τρόπο είναι εφικτός» είπε σύσσωμη η σύνοδος των πρυτάνεων χθες στον υπουργό Παιδείας, προσπαθώντας έτσι να ισορροπήσει ανάμεσα στις σκληρές πιέσεις από την κυβέρνηση για καταστολή αλλά και στον δίκαιο αγώνα των φοιτητικών κινητοποιήσεων για την υπεράσπιση του δημόσιου Πανεπιστημίου.
Η έμμεση, πλην σαφής, συμφωνία για τις διαδικτυακές εξετάσεις, όπως είχε προαναγγείλει η «Εφ.Συν.», ήταν μονόδρομος, όπως τονίζουν πολλοί πρυτάνεις, καθώς δεν υπάρχει άλλη διέξοδος από τις «πανταχόθεν βολές» που δέχονται τον τελευταίο καιρό.
Δεύτερη προσπάθεια για να κρατήσουν τις σωστές αποστάσεις ήταν η εξίσου ομόφωνη απαίτηση για τη στήριξη του δημόσιου Πανεπιστημίου από τον υπουργό Παιδείας, ο οποίος όταν δέχτηκε παράπονα για την εισαγγελική παραγγελία κατά φοιτητών και διοικήσεων (για διερεύνηση τυχόν ποινικών ευθυνών αμφοτέρων), δήλωσε άγνοια.
«Δεν το γνώριζα», είπε και, όπως λένε χαρακτηριστικά πολλοί πρυτάνεις, ήταν πειστικός. Αν όντως είναι έτσι, δυστυχώς εκτίθεται ακόμη περισσότερο. Δεν ρωτήθηκε, δεν γνώριζε, δεν του ζητήθηκε να ασκήσει αρμοδιότητες. Τα περί «διάκρισης ευθυνών» που ψέλλισε ήταν εκ του περισσού. Η κυβέρνηση ποτέ δεν έκρυψε το σκληρό της πρόσωπο ούτε νοιάστηκε ποτέ να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα.
Μετά τη σύνοδο, το ζήτημα των εξετάσεων εξ αποστάσεως ήταν χθες το βασικό θέμα προς ψηφοφορία τόσο στις συγκλήτους των ιδρυμάτων όσο και στις γενικές συνελεύσεις των εκατοντάδων φοιτητικών συλλόγων που λειτουργούν με αποφάσεις κατάληψης. Οι κυρίαρχες προτάσεις στα αμφιθέατρα, ήταν: κλειστό Πανεπιστήμιο αλλά δικαίωμα στις διαδικτυακές εξετάσεις ή όχι σε όλα.
Μέχρι αργά, αυτό που έβγαινε από το μέτωπο των φοιτητών ήταν καταλήψεις μαζί με διαδικτυακές (ή «ψηφιακές», κατά τον μάστερ της ψηφιοποίησης υπουργό Παιδείας) εξετάσεις. Δύσκολο εγχείρημα. Και για τους φοιτητές και για την κυβέρνηση, η οποία προσβλέπει στο ξεφούσκωμα των καταλήψεων λόγω… μελέτης. Οι επόμενες μέρες θα δείξουν τις δυναμικές.
Ωστόσο, προς το παρόν τουλάχιστον, η κυβέρνηση δεν μπορεί να ζήσει (και αυτό) το όνειρο ανεμπόδιστα. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός κατά την επίσκεψή του στην Πρόεδρο της Δημοκρατίας παραδέχτηκε τις δυσκολίες. Είπε καθαρά πως «η μεταρρύθμιση στην εκπαίδευση λογικό είναι να προκαλεί αντιδράσεις», συμπληρώνοντας πως πράγματι «έχει οδηγήσει σε σχετική αναταραχή στον χώρο των Πανεπιστημίων».
Επανέλαβε, φυσικά, ότι «στόχος δεν είναι μόνο να ανοίξουμε την τριτοβάθμια εκπαίδευση στα μη κρατικά Πανεπιστήμια, αλλά και να ενισχύσουμε ουσιαστικά και το δημόσιο Πανεπιστήμιο». Τι εννοεί όταν λέει ενίσχυση; Φυσικά, το χρήμα που πρόκειται να δώσει. Λίγοι όμως εκτός της πανεπιστημιακής κοινότητας μπορούν να καταλάβουν τι δώρα φέρνουν οι Δαναοί.
Η χρηματοδότηση των δημόσιων ΑΕΙ της χώρας έχει τρεις κύριες πηγές. Την τακτική χρηματοδότηση, το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) και τα διάφορα προγράμματα ΕΣΠΑ και Ταμείου Ανάκαμψης. Η απόδοση της τακτικής χρηματοδότησης -που εξακολουθεί να είναι πιο χαμηλή από ποτέ- παρουσιάστηκε σαν το σωτήριο σωσίβιο από τον πνιγμό. Από τα 90 εκατ. ευρώ ανέβηκε στα 133 εκατ. ευρώ. Δηλαδή, κάπου 40 εκατ. ευρώ παραπάνω. Για όλα τα Πανεπιστήμια της χώρας! Για να καλυφθούν όλα τα (πάγια και πολλά άλλα) έξοδά τους πλην των προγραμμάτων τους που χρηματοδοτούνται από άλλες πηγές.
Τα χρήματα του ΠΔΕ συνεχίζουν να εμφανίζουν τις τεράστιες καθυστερήσεις που το συνοδεύουν. Σε ό,τι αφορά, τέλος, τα κονδύλια για τα προγράμματα ΕΣΠΑ και τα χρηματοδοτούμενα από το Ταμείο Ανάκαμψης, είναι πράγματι γενναία αλλά διόλου τυχαία. «Αλλο το αναπτυξιακό και άλλο η κανονικότητά μας», τονίζει ένας πρύτανης, διευκρινίζοντας πως «όλα τα πάγια έξοδα, η σίτιση, η φύλαξη, οι λογαριασμοί κ.ά., καλύπτονται μόνον από τον τακτικό προϋπολογισμό και δεν μπορούμε να πάρουμε χρήματα από τις άλλες πηγές».
Ο κ. πρωθυπουργός όμως μπορεί να μιλάει άνετα για ενίσχυση και ανάπτυξη των δημόσιων Πανεπιστημίων. Δεν μπορεί να ασχολείται με πρίζες. Θα δώσει χρήματα για εξοπλισμό σε επιλεγμένα προγράμματα κι αν έχει κοπεί το ρεύμα, δεν είναι δική του δουλειά. Ολα αυτά, όμως, είναι άσχετα με τις επιδιώξεις και τα αφηγήματα της κυβέρνησης και είναι λίγοι αυτοί που μπορούν να το καταλάβουν. Σκέφτεται η κυβέρνηση.
Το καλύτερο, πάντως, που προέκυψε από τη χθεσινή «ψηφιακή» (sic) σύνοδο των πρυτάνεων υπό τον υπουργό είναι τα νέα που τους είχε για το σχέδιο νόμου για τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια. Σύμφωνα με πληροφορίες, τους είπε ότι είναι έτοιμο και περιλαμβάνει πολλά άρθρα. Για την ακρίβεια, κάπου 200. Αυτό όμως που τους καθυστέρησε είναι, όχι τα 30 (μόνον) άρθρα που αφορούν τα ιδιωτικά, αλλά τα εκατοντάδες άλλα που αφορούν το δημόσιο Πανεπιστήμιο. Ναι, είναι μπελάς το δημόσιο Πανεπιστήμιο για την κυβέρνηση, αλλά τόσο ζόρι; Το ανέκδοτο του νεοφιλελεύθερου θα γίνει.
Σήμερα πάντως πρόκειται να συνεχιστούν οι γενικές συνελεύσεις των φοιτητικών συλλόγων και πολλοί ήδη έχουν προειδοποιήσει για συνέχιση των κινητοποιήσεων-καταλήψεων. Δύσκολο το παζλ και φαίνεται και από τις δηλώσεις των πρυτάνεων. Στη συντριπτική πλειοψηφία τους, παρά το διακύβευμα της εξεταστικής, επιμένουν να τονίζουν το σοβαρό επίδικο. Την ενίσχυση και επιβίωση του δημόσιου Πανεπιστημίου.
«Ολοι τονίσαμε στον υπουργό ότι πρέπει να προστατευτεί το δημόσιο Πανεπιστήμιο και να έχει ίσες ευκαιρίες και προϋποθέσεις επιβίωσης και ανταγωνιστικότητας» τόνισε ο Θεόδωρος Θεοδουλίδης, πρύτανης του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, μιλώντας προφανώς εκ μέρους όλων των περιφερειακών Ιδρυμάτων που γνωρίζουν καλά τον κίνδυνο εξαφάνισης από την επέλαση των επιχειρήσεων στην ανώτατη εκπαίδευση.
Ανάλογη όμως είναι και η δήλωση του πρύτανη του Γεωπονικού, Σπύρου Κίντζιου: «Η σύνοδος δεν είπε ότι δέχεται τις ψηφιακές εξετάσεις. Ισα ίσα, προτιμάμε τις διά ζώσης. Δεν τίθεται ζήτημα ανωτέρας βίας, ωστόσο έχουμε μια ακραία συνθήκη και λίγο χρόνο. Αυτό δεν σημαίνει ότι παραιτούμεθα από τη διεκδίκηση της προάσπισης του δημόσιου χαρακτήρα των Πανεπιστημίων μας».
