Αντισυνταγματικός ο νόμος Μπαλτά-Κουράκη για το σύστημα επιλογής των διευθυντών σχολείων

Μεγάλες ανατροπές και αλυσιδωτές αντιδράσεις αναμένεται να προκαλέσει στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση η απόφαση του ΣτΕ για την αντισυνταγματικότητα του νόμου Μπαλτά-Κουράκη, με τον οποίο, προ διετίας, καθιερώθηκε το νέο σύστημα επιλογής διευθυντών σχολικών μονάδων και εργαστηριακών κέντρων.

Ηδη το υπουργείο Παιδείας ανακοίνωσε πως θα προβεί στην «αναγκαία νομοθετική πρωτοβουλία» που θα είναι σύμφωνη με την απόφαση του ανώτατου διοικητικού δικαστηρίου.

Ωστόσο, ανώτατα στελέχη του σπεύδουν να προλάβουν αντιδράσεις επισημαίνοντας πως κανόνες της δημόσιας διοίκησης περιορίζουν τις εκτεταμένες ανατροπές σε τέτοιες περιπτώσεις -δηλαδή, ακύρωση ανάδειξης προσώπων αλλά όχι και των αποφάσεών τους-, ενώ τονίζουν πως η ακριβής διατύπωση του σκεπτικού θα είναι αυτή που θα κρίνει τον επείγοντα χαρακτήρα και τον βαθμό διορθώσεων στο σύστημα ανάδειξης των διευθυντών.

Η μυστική ψηφοφορία

Καίριο σημείο πάντως της υπόθεσης αποτελεί ένα μέρος της διαδικασίας επιλογής των διευθυντών, η περιβόητη μυστική ψηφοφορία από τα μέλη του Συλλόγου Διδασκόντων, στην οποία στηρίζεται το σκεπτικό του εν λόγω συστήματος που φιλοδοξούσε να εισαγάγει δημοκρατικές διαδικασίες ανάδειξης των διευθυντών μέσω της δυνατότητας συμμετοχής (σ’ αυτές) των εκπαιδευτικών του σχολείου.

«Η δυνατότητα έκφρασης της άποψης των διδασκόντων για το πρόσωπο του διευθυντή αποτελεί άσκηση δημοκρατίας στα σχολεία», τονίζει στέλεχος του υπουργείου υπεραμυνόμενος της φιλοσοφίας του συστήματος που φέρει την υπογραφή του πρώην αν. υπουργού Παιδείας Τάσου Κουράκη επί υπουργίας Αριστείδη Μπαλτά.

»Εξάλλου, με την καθιέρωση της μυστικής ψηφοφορίας του συλλόγου, η τότε ηγεσία επεδίωξε να αντιμετωπίσει την παθολογία του παλαιότερου συστήματος που περιλάμβανε την περιβόητη συνέντευξη των υποψηφίων. Ματαίως, όπως αποδείχθηκε, αφού η απόφαση του ΣτΕ ακυρώνει το σκεπτικό της πρωτοβουλίας στο οποίο η ψηφοφορία ταυτιζόταν με τη δυνατότητα έκφρασης άποψης από τους διδάσκοντες.

»Παράγοντες του υπουργείου επιμένουν πως η μελέτη της απόφασης από νομικούς θα δείξει αν η απόφαση του ΣτΕ αφορά κυρίως τον τρόπο ανάδειξης των διευθυντών, μέρος του οποίου είναι η ψηφοφορία των διδασκόντων, ή την ουσία του συστήματος, που είναι η δυνατότητα συμμετοχής των διδασκόντων.

»Πάντως, στην απόφαση του ΣτΕ κρίνεται αντισυνταγματική η ανάθεση του τρόπου επιλογής στον Σύλλογο Διδασκόντων, ενώ υποδεικνύεται η συγκρότηση «κατάλληλου οργάνου» συγκροτημένου με «εχέγγυα αξιοκρατίας, αμεροληψίας και αντικειμενικότητας (όπως είναι τα καθιερωμένα υπηρεσιακά συμβούλια διοίκησης)».

Συγκεκριμένα, οι σύμβουλοι Επικρατείας έκριναν, κατ’ αρχάς, ότι ο νέος τρόπος επιλογής είναι αντίθετος στις συνταγματικές αρχές «της ισότητας, της αξιοκρατίας και της ελεύθερης προσβάσεως και σταδιοδρομίας κάθε Ελληνα στις δημόσιες θέσεις κατά τον λόγο της προσωπικής του αξίας και ικανότητας», και αυτό γιατί ανατίθεται «η αρμοδιότητα επιλογής στον Σύλλογο Διδασκόντων στον οποίο μετέχουν (αδιακρίτως) όλοι οι υπηρετούντες στην οικεία σχολική μονάδα μόνιμοι και αναπληρωματικοί εκπαιδευτικού και με τη διαδικασία της μυστικής ψηφοφορίας».

Το κατάλληλο όργανο

Ομως, σύμφωνα με τις επίμαχες συνταγματικές αρχές, η διοίκηση των σχολικών μονάδων πρέπει «να αναδεικνύεται από κατάλληλο όργανο που συγκροτείται και λειτουργεί με εχέγγυα αξιοκρατίας, αμεροληψίας και αντικειμενικότητας (όπως είναι τα καθιερωμένα υπηρεσιακά συμβούλια διοίκησης) και με διαφανή και αντικειμενική διαδικασία, κατάλληλη για τη διασφάλιση της ενιαίας και ομοιόμορφης εφαρμογής των οριζομένων κριτηρίων και στο πλαίσιο της ιεραρχικής δομής της υπηρεσίας».

Στο ΣτΕ είχαν προσφύγει 57 διευθυντές σχολείων καθώς και η Πανελλήνια Ενωση Διευθυντών Εκπαίδευσης.

Τα δύο σημεία στα οποία είχαν στηρίξει την προσφυγή τους ήταν η μυστική ψηφοφορία των μελών του Συλλόγου Διδασκόντων και ο αποκλεισμός όσων υποψηφίων δεν ελάμβαναν το 20% των ψήφων.

Πέρα από τις ανατροπές και την αναζωπύρωση των αντιδράσεων, η απόφαση του ΣτΕ οδηγεί για ακόμη μία φορά στη διαπίστωση ότι παραμένει δύσκολη η καθιέρωση ενός συστήματος επιλογής που να έχει γενική αποδοχή.

Πέρασαν πολλά χρόνια αδιαφάνειας με το κομματικό/πελατειακό εισιτήριο της «συνέντευξης», ενώ δεν πέτυχε ούτε η πρόταση της μυστικής ψηφοφορίας στην οποία οι αντιδρώντες αποδίδουν συνδικαλιστική/συντεχνιακή λογική.