«Τι έκανες και προκάλεσες τον βιασμό; Τι ρούχα φορούσες; Πόσους ερωτικούς συντρόφους είχες μέχρι στιγμής;».
Αυτές είναι κάποιες από τις ερωτήσεις που υποχρεώνεται να απαντήσει το θύμα βιασμού. Ερωτήσεις που τελικά έμμεσα, αν όχι άμεσα, φορτώνουν ευθύνες στους ώμους του θύματος. Μια επίπονη διαδικασία στην οποία το ίδιο το θύμα πρέπει να αποδείξει την εφιαλτική εμπειρία του και να ξαναζήσει τον βιασμό στην αίθουσα του δικαστηρίου και μάλιστα στο πλαίσιο ενός νόμου που πολλές φορές οδηγεί τον βιαστή στην ατιμωρησία.
Το άρθρο 336 του Ποινικού Κώδικα ορίζει τον βιασμό ως «τη συνουσία, η οποία προκύπτει μετά από καταναγκασμό με τη χρήση σωματικής βίας ή την απειλή σπουδαίου και άμεσου κινδύνου», τι γίνεται όμως στην περίπτωση που το θύμα είναι ανίκανο να αμυνθεί και να πει «όχι»;
«Καιρός να αρχίσουμε να μιλάμε για το «ναι», η συναίνεση προϋποθέτει την κατάφαση», είπε η Katarina Bergehed, υπεύθυνη της εκστρατείας για τη νομοθετική αλλαγή του ορισμού του βιασμού στη Σουηδία, στην εκδήλωση της Διεθνούς Αμνηστίας, που πραγματοποιήθηκε την περασμένη Πέμπτη.
Η εκδήλωση είχε σκοπό τη συμβολή στον δημόσιο διάλογο και την ενημέρωση σχετικά με την εκστρατεία του κινήματος για το ζήτημα της αναθεώρησης του άρθρου 336, έτσι ώστε να συμπεριλαμβάνει τον όρο της συναίνεσης.
Πολιτική υποχρέωση της κυβέρνησης να προχωρήσει στην αναθεώρηση του άρθρου 336
Την εννοιολογική έννοια της συναίνεσης υπογράμμισε μια από τις πέντε ομιλήτριες του πάνελ, η Χριστίνα Τσακιστράκη, δρ Κοινωνιολογίας Δικαίου Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ, λέγοντας πως ο όρος συναίνεση συνδέεται με την ελεύθερη βούληση και εννοείται ως ελεύθερη επιλογή του ατόμου, δηλαδή ότι από μόνο του λέει «ναι» και όχι μετά από άσκηση βίας ή απειλής.
«Θεωρούμε ότι είναι πολιτική υποχρέωση της κυβέρνησης να προχωρήσει στην αναθεώρηση του άρθρου 336, γιατί αυτό προκύπτει από τα τραγικά περιστατικά που έγιναν τον τελευταίο καιρό και από την ανάγκη υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Δεν είναι δυνατόν μια κυβέρνηση, η οποία έχει κάνει κάποια βήματα στα ζητήματα της ισότητας των φύλων, να μην τολμάει να προχωρήσει σε μια τέτοια σημαντική μεταρρύθμιση, πόσο μάλλον όταν αυτό προκύπτει ως συμβατική υποχρέωση από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης», δήλωσε ο Γαβριήλ Σακελλαρίδης, διευθυντής του Ελληνικού Τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας.
Στο πάνελ αναφέρθηκαν οι λόγοι που θα πρέπει να προχωρήσει η διαδικασία της αναθεώρησης, καθώς στην Ελλάδα «μία γυναίκα ανά μιάμιση μέρα πέφτει θύμα βιασμού και αυτός ο αριθμός είναι μικρότερος από τα πραγματικά δεδομένα γιατί δεν πάνε όλες να το δηλώσουν» είπε η Ειρήνη Γαϊτάνου συντονίστρια της συζήτησης και υπεύθυνη Εκστρατειών του Ελληνικού Τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας.
Η Αλίκη Κοσυφολόγου, δρ Σπουδών Φύλου, δήλωσε πως «το ελληνικό δικαστήριο αντανακλά σεξιστικές και πατριαρχικές προκαταλήψεις». «Θα έπρεπε το νομικό πλαίσιο να υπογραμμίζει το αξίωμα της συναίνεσης», τόνισε η δημοσιογράφος της «Καθημερινής» Ξένια Κουναλάκη.
Μπορεί η αλλαγή του νόμου να μην επιλύει το μεγαλύτερο πρόβλημα, αλλά «αποτελεί σημείο εκκίνησης προς την αλλαγή των ατομικών και κοινωνικών συμπεριφορών και την απόδοση δικαιοσύνης», διότι «το νομικό πλαίσιο βάζει τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε το κοινωνικό», είπε ο κ. Σακελλαρίδης, συνδέοντας έτσι τα λόγια της δικηγόρου Ιωάννας Στεντούμη για τους Ελληνες πολίτες, όπου «ένας στους τρεις θεωρεί πως ο βιασμός είναι δικαιολογημένος».
«Θα πρέπει να απαντήσουμε στο έγκλημα του βιασμού και αυτό δεν είναι επιλογή αλλά υποχρέωση», τόνισε, κλείνοντας την ομιλία της η Katarina Bergehed.
