«Ασφαλείς χώρες» α λα Ακροδεξιά στην Ε.Ε.

Τον δρόμο για την απόρριψη των αιτήσεων ασύλου Τούρκων πολιτών και για τη δημιουργία εξωχώριων κέντρων υποδοχής προσφύγων στην Αφρική και αλλού ανοίγει η χθεσινή απόφαση του Ευρωκοινοβουλίου, με πλειοψηφία κυρίως της Δεξιάς και της Ακροδεξιάς, που μένει να εγκριθεί στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

Με 408 ψήφους υπέρ, 184 κατά και 60 αποχές, το Ευρωκοινοβούλιο ενέκρινε την κατάρτιση ευρωπαϊκού καταλόγου ασφαλών χωρών καταγωγής, χωρών δηλαδή οι πολίτες των οποίων θα θεωρείται ότι δεν έχουν βάσιμο λόγο να ζητήσουν άσυλο στην Ε.Ε., εκτός αν αποδείξουν ατομικά ότι έχουν φόβο δίωξης ή αντιμετωπίζουν κίνδυνο για σοβαρή βλάβη αν επιστρέψουν στη χώρα αυτή.

Στον κατάλογο των ασφαλών χωρών καταγωγής περιλαμβάνονται το Μπανγκλαντές, η Κολομβία, η Αίγυπτος, το Κόσοβο, η Ινδία και η Τυνησία (παρά την αυταρχική διολίσθηση του προέδρου Καΐς Σαγέντ, με διώξεις στελεχών της αντιπολίτευσης και δημοσιογράφων). Ασφαλείς χώρες καταγωγής θα θεωρούνται επίσης οι υποψήφιες χώρες για ένταξη στην Ε.Ε., όπως για παράδειγμα η Τουρκία. Η απόφαση κάνει εξαίρεση για ειδικές περιστάσεις, όπως η αδιάκριτη βία στο πλαίσιο ένοπλων συγκρούσεων, οι οικονομικές κυρώσεις λόγω παραβίασης θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών και το ευρωπαϊκό ποσοστό αναγνώρισης ασύλου των πολιτών της χώρας πάνω από 20%.

Σύμφωνα με την έκθεση των Τάσεων Ασύλου για το 2024 της Υπηρεσίας Ασύλου της Ε.Ε., το ποσοστό αναγνώρισης ασύλου στην Ε.Ε. έπεσε το 2024 στο περίπου 17% (από 25% το 2023). Οι περισσότερες αιτήσεις ασύλου των Τούρκων απορρίπτονται, ιδίως στη Βουλγαρία, αλλά και στην Ελλάδα η κατάσταση είναι δραματική. «Δεκάδες τουλάχιστον αναιτιολόγητες απορρίψεις και ανακλήσεις καθεστώτων ασύλου για λόγους εθνικής ασφάλειας που, κατά τα ειωθότα των υποκλοπών, κανείς δεν θα μάθει ποτέ σε τι αφορούν. Το ποσοστό αποδοχής αιτήσεων ασύλου Τούρκων πολιτών έπεσε από το 60% το 2023 στο 4,7% το 2025», αναφέρει σε πρόσφατο άρθρο του στην εφημερίδα «Εποχή» ο δικηγόρος Βασίλης Παπαδόπουλος («Δόγμα αυθαιρεσίας και αποτροπής στη μεταναστευτική πολιτική», 8/2/2026).

Και «ασφαλείς τρίτες χώρες»

Με ψήφους 396 υπέρ, 226 κατά και 30 αποχές, το Ευρωκοινοβούλιο ενέκρινε επίσης τον κανονισμό για την ασφαλή τρίτη χώρα. Ασφαλής τρίτη χώρα θα θεωρείται στο εξής η χώρα με την οποία θεωρείται ότι έχει δεσμό ο πρόσφυγας (μένουν εκεί μέλη της οικογένειάς του, έχει μείνει ο ίδιος ή έχει γλωσσικούς και πολιτιστικούς δεσμούς), αν πέρασε από τη χώρα αυτή πριν έρθει στην Ε.Ε. και μπορούσε να ζητήσει άσυλο εκεί ή αν υπάρχει συμφωνία της Ε.Ε. ή κράτους-μέλους της Ε.Ε. με τη χώρα αυτή για την υποδοχή όσων ζητούν άσυλο, εκτός των ασυνόδευτων ανηλίκων. Με άλλα λόγια, δεν τίθεται σαν προϋπόθεση να είναι ασφαλής μια χώρα για να συνάψει η Ε.Ε. συμφωνία υποδοχής προσφύγων, αλλά το αντίστροφο: πρώτα συνάπτεται η συμφωνία και αυτομάτως βαφτίζεται ασφαλής η χώρα. Ετσι νομιμοποιούνται τα εξωχώρια κέντρα υποδοχής σε χώρες της Αφρικής που θέλει να λειτουργήσει η Ε.Ε.

Για «ημέρα ντροπής για την Ευρώπη» έκανε λόγο ο ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ και αντιπρόεδρος της ευρωομάδας της Αριστεράς, Κώστας Αρβανίτης. «Η Δεξιά, σε σύμπραξη με την Ακροδεξιά, καταπατά μία ακόμη φορά το διεθνές δίκαιο και ακυρώνει στην πράξη το δικαίωμα στο άσυλο […] με τη στήριξη ορισμένων κεντρώων, δήθεν “ευρωπαϊστών” βουλευτών […]. Η Ακροδεξιά καθοδηγεί πλέον τη δεξιά ηγεσία της Ε.Ε., η οποία παραβιάζει θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα και αποποιείται τις ευθύνες της, κλείνοντας τα μάτια στη μεταναστευτική κρίση».

Είναι ενδεικτικό ότι τις χτεσινές αποφάσεις χαιρέτισε ο ακροδεξιός υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, που κατηγόρησε ΠΑΣΟΚ και Αριστερά ότι καταψήφισαν, «υποστηρίζοντας τη χρεοκοπημένη πολιτική των ανοικτών συνόρων και της απουσίας επιστροφών». «Η πολιτική αυτή απηχεί τις θέσεις μας για σκληρή μεταναστευτική πολιτική με έμφαση στις επιστροφές, η οποία γίνεται και κυρίαρχη θέση στην Ε.Ε.», σημείωσε ο ακροδεξιός υπουργός.