«Το να κάνουμε λάθη στο σκάκι, όπως και στη ζωή, είναι αναπόφευκτο για όλους και όλες μας, αλλά συχνά πέφτουμε στην παγίδα του εγώ μας. Για πολλούς από εμάς ο φόβος να κάνουμε λάθη πηγάζει από την επιθυμία να προστατεύσουμε τον εγωισμό και την αυτοπεποίθησή μας» μας λέει ο Ilker Pazarcioglu, μέλος της Επιτροπής για την Εκπαίδευση της Διεθνούς Σκακιστικής Ομοσπονδίας (FIDE).
Πολλοί δίνουμε προτεραιότητα σε αυτήν την ανάγκη έναντι της πραγματικής μας βελτίωσης στο σκάκι. Η αποφυγή δύσκολων ασκήσεων, ο συμβιβασμός για ισοπαλίες με ισχυρότερους αντιπάλους και το να παίζουμε με ασφάλεια σε όλες τις παρτίδες τελικά μας οδηγούν σε ακόμη μεγαλύτερα λάθη και χαμένες ευκαιρίες μάθησης στερώντας μας την ευκαιρία της βελτίωσης. Σε κανέναν δεν αρέσει να αισθάνεται αποτυχημένος ή να φαίνεται «ανόητος», εξ ου και η απέχθεια να παίρνουμε ρίσκα και να κάνουμε λάθη. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι ότι χωρίς να κάνουμε λάθη, δεν υπάρχει εξέλιξη.
Ακόμη και οι μεγαλύτεροι σκακιστές στην Ιστορία έχουν κάνει αμέτρητα λάθη. Αυτό που τους ξεχωρίζει είναι η ικανότητά τους να μαθαίνουν από αυτά τα λάθη και να επιστρέφουν πιο δυνατοί. Λοιπόν, πώς πρέπει να αγκαλιάσουμε τα λάθη μας για να προχωρήσουμε σε αυτό το παιχνίδι; Το να βγούμε από τις «ζώνες άνεσής μας», βασιζόμενοι στην προσαρμοστικότητά και τις δεξιότητές μας στην ανάπτυξη, είναι στην πραγματικότητα το κλειδί της επιτυχίας. Καλό είναι να ασχολούμαστε με δύσκολες σκακιστικές ασκήσεις και να παίζουμε με δυσκολότερους αντιπάλους, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει ότι θα αποτυγχάνουμε πιο συχνά. Αυτό όμως θα μας αποκαλύψει τις αδυναμίες μας και θα μας βοηθήσει να βρούμε πιο δυνατές κινήσεις την επόμενη φορά.
Ο πρώην παγκόσμιος πρωταθλητής Γκάρι Κασπάροβ είπε κάποτε: «Μαθαίνουμε λίγα από τη νίκη, πολλά από την ήττα». Ακόμη και σε παιχνίδια που κερδίζουμε, συχνά παραβλέπουμε τα δικά μας λάθη που δεν εκμεταλλεύτηκαν οι αντίπαλοί μας. Πρωταθλητές όπως ο Κασπάροβ οφείλουν την παρατεταμένη παραμονή τους στην κορυφή, εν μέρει, στην ικανότητά τους να κατανοούν και να διορθώνουν τα λάθη τους πιο γρήγορα από άλλους. Επίσης πρέπει να δίνουμε στον εαυτό μας την ελευθερία να κάνει λάθη. Είτε προχωράμε στο σκάκι είτε όχι, το να επιτρέπουμε στον εαυτό μας την ελευθερία στα λάθη θα κάνει το παιχνίδι πιο ευχάριστο. Είτε κερδίσεις είτε χάσεις, τελικά το σκάκι είναι απλώς ένα παιχνίδι. Με αυτή τη νοοτροπία, θα είμαστε καλύτερα συγκεντρωμένοι και θα απολαύσουμε πλήρως την ελευθερία του παιχνιδιού. Οταν σταματήσουμε να ανησυχούμε για λάθη, μπορεί να εστιάσουμε στη διαδικασία μάθησης και στον ενθουσιασμό της ανακάλυψης νέων ιδεών. Αυτή η αλλαγή νοοτροπίας όχι μόνο θα μας κάνει πιο δυνατούς, αλλά θα μας βοηθήσει να ανακαλύψουμε ξανά το πάθος που μας τράβηξε στο σκάκι εξαρχής.
Το κλειδί της επιτυχίας δεν είναι να αποφύγουμε τα λάθη αλλά να τα αγκαλιάσουμε και να τα χρησιμοποιήσουμε ως εφαλτήριο ανάπτυξης. Ας βλέπουμε τα λάθη μας ως ευκαιρίες και βήμα προς βήμα να βελτιώνουμε τον εαυτό μας απολαμβάνοντας το παιχνίδι και τη ζωή.
* διεθνής εκπαιδευτής, διεθνής διαιτητής
