«Η πίστη στους πολιτικούς καταστρέφει τον πολιτισμό»

sokourof

Ο διάσημος Ρώσος σκηνοθέτης, Αλεξάντρ Σοκούροφ Ο διάσημος Ρώσος σκηνοθέτης, Αλεξάντρ Σοκούροφ | EPA

Είναι ο ένας από τους ελάχιστους εκπροσώπους μιας γενιάς που σήμερα μοιάζει με πολυτέλεια: ένας Ρώσος διανοούμενος, ένας εστέτ δημιουργός, ένας άνθρωπος που δεν θεωρεί ότι κάνει σινεμά, αλλά φιλοσοφικά δοκίμια με εικόνες. Κι ως τέτοιος, ο Αλεξάντρ Σοκούροφ έχει αγαπηθεί με θαυμασμό και πίστη σε προηγούμενες ταινίες του, όπως η «Ρωσική κιβωτός», το «Μολώχ», το «Μητέρα και γιος», ο δικός του «Φάουστ».

Γεννημένος στη σκληρή Σιβηρία του 1951, με πατέρα βετεράνο του Κόκκινου Στρατού του Β΄ Παγκόσμιου, καλλιτεχνικό τέκνο του Αντρέι Ταρκόφσκι, ο Σοκούροφ έχει ζήσει ολόκληρη τη μετάβαση της Ρωσίας από τον κομμουνισμό στην πτώση του καθεστώτος και στην πολιτική αλλαγή και δεν έχει διστάσει ποτέ ν’ αντιταχθεί στη ρωσική κυβέρνηση, έντονα τα τελευταία χρόνια και στον Βλαντιμίρ Πούτιν.

Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι πολλές από τις ταινίες του, βραβευμένες στις Κάνες, στο Βερολίνο, συλλέκτες των μεγαλύτερων διακρίσεων απ’ όλον τον κόσμο, είναι μη ρωσικές παραγωγές.

Η νέα του ταινία, «Francofonia», με τον ελληνικό τίτλο «Η κιβωτός των ανθρώπων» (μια συμπαραγωγή Γαλλίας, Γερμανίας και Ολλανδίας), έκανε την πρεμιέρα της στο Φεστιβάλ Βενετίας κι έρχεται στις ελληνικές αίθουσες στις 31 Μαρτίου από τη Filmtrade. Μετά την περιπλάνησή του στο Ερμιτάζ στη «Ρωσική κιβωτό», ο Σοκούροφ αυτή τη φορά στεγάζει το όραμά του μέσα στο Μουσείο του Λούβρου.

Στη διάρκεια της γερμανικής κατοχής της Γαλλίας, στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν το Λούβρο και οι αμύθητοι θησαυροί του πέφτουν στα χέρια των κατακτητών, ο Γερμανός κόμης Βολφ Μέτερνιχ κι ο Γάλλος διευθυντής του μουσείου, Ζακ Ζογιάρ, συνεργάζονται για να διασώσουν αυτή τη ζωντανή «κιβωτό» του ανθρώπινου πολιτισμού.

Με σκηνοθετημένες αναπαραστάσεις και πλάνα αρχείων, ο Αλεξάντρ Σοκούροφ δημιουργεί με το «Francofonia» μια σύνθετη ταινία για την τέχνη, τον πολιτισμό, τον πόλεμο και όσα προκύπτουν από τον συγκερασμό τους για να διαμορφωθεί η ανθρώπινη συνείδηση και ιστορία.

Λίγο πριν η «Κιβωτός των ανθρώπων» βγει στις ελληνικές αίθουσες, ο Αλεξάντρ Σοκούροφ μάς μίλησε για όσα εκείνος θεωρεί σημαντικά – και, όχι, το σινεμά δεν είναι ένα από αυτά.

• Τι είναι εκείνο που σας ελκύει σ’ ένα μουσείο, σαν το Ερμιτάζ ή τώρα το Λούβρο, για να μιλήσετε για τη σύγχρονη ιστορία, που θεωρείτε ότι δεν μπορείτε να βρείτε μέσα σ’ ένα σπίτι ή σε μια μοντέρνα πόλη;

Πρώτα απ’ όλα μου αρέσουν τα αντικείμενα τέχνης, αυτά που είναι αλώβητα, που έχουν αντέξει στον χρόνο. Αυτά είναι που προκαλούν τις μεγάλες συζητήσεις, τέχνης, φιλοσοφίας. Στην πραγματικότητα, ο κριτικός τους είναι ο χρόνος και μόνο ο χρόνος.

Στα μουσεία, τελικά, μπορούμε να δούμε αυτό που έχει αντέξει στον χρόνο. Και να κάνουμε μια ρητορική ερώτηση στον εαυτό μας: Τι είναι μεγάλο και ιδιοφυές έργο; Τι μας αρέσει στον Ρέμπραντ ή στον Ελ Γκρέκο; Μας αρέσει κάτι; Τραβάει την προσοχή μας ακόμα;

• Δεδομένης της σχέσης σας με την τέχνη, θεωρείτε ότι ο κινηματογράφος είναι επίσης μια μορφή της για την οποία αξίζει κανείς να ζει και να πεθαίνει;

Δύσκολη ερώτηση. Δύσκολη ερώτηση, κατευθείαν στο πεδίο της μάχης. Το σινεμά δεν είναι τέχνη, είναι ένα είδος αποτύπωσης του πολιτισμού, της κουλτούρας. Είναι λάθος να πεθάνεις για τον κινηματογράφο, κανείς δεν πρέπει να το κάνει αυτό.

• Στο σύντομο διάστημα μεταξύ της πρεμιέρας του «Francofonia» στο Φεστιβάλ Βενετίας τον Σεπτέμβριο και του σήμερα, οι σχέσεις μεταξύ Ρωσίας και Ευρώπης, αλλά και των ευρωπαϊκών κρατών μεταξύ τους, είναι πολύ πιο τεταμένες. Αν ξεκινούσατε τώρα να γράφετε το σενάριο της ταινίας, θα ήταν διαφορετικό;

Θα γινόμουν πιο αποφασιστικός και πιο αληθινός. Το να είσαι πιστός στην πολιτική και στους πολιτικούς είναι τεράστιο λάθος. Μια τέτοια πίστη μπορεί να καταστρέψει τον πολιτισμό και την κοινωνία.

«Francofonia» «Francofonia» |

Η εθνική τέχνη είναι μεγάλος θησαυρός ενός λαού και πρέπει να την προστατέψουμε από όλους – πρέπει να προστατεύσουμε την ελληνική τέχνη κι από τους Αμερικανούς κι από τους Γερμανούς κι ακόμα κι από τους Ρώσους, αν χρειαστεί. Αλλά αυτό θα το κάνουμε εμείς, όχι οι πολιτικοί. Αν κάτι άλλαξε στο μεσοδιάστημα, είναι απλώς ότι πιστεύω σ’ αυτούς ακόμα λιγότερο.

• Θεωρείτε ότι ο σύγχρονος άνθρωπος έχει διδαχτεί από την Ιστορία, την οποία στο έργο σας τόσο τιμάτε;

Δυστυχώς κανείς δεν φαίνεται να έμαθε τίποτα. Κι από το σινεμά, οι άνθρωποι μαθαίνουν κάτι: μαθαίνουν να σκοτώνουν, να κόβουν και να ράβουν τους ανθρώπους, αλλά να μη δημιουργούν, να μη συνθέτουν. Το σινεμά προετοιμάζει δολοφόνους.

Οι σκηνοθέτες με μεγάλη δεξιοτεχνία δείχνουν πώς μπορείς να σκοτώσεις έναν άνθρωπο, να τον βασανίσεις. Κι οι περισσότεροι νέοι άνθρωποι αυτό το αντιμετωπίζουν ως κάτι φυσιολογικό, ως κάτι απόλυτα νορμάλ.

• Αν επιλέγατε έναν συγκεκριμένο τόπο, ένα έμβλημα, μια πόλη, που ν’ αντιπροσωπεύει το «τώρα», αυτήν εδώ τη στιγμή της Ιστορίας, σαν ένα μουσείο της ζωής, ποιο θα ήταν;

Ως έμβλημα, θα ήταν τετράγωνο, με αιχμηρές γωνίες. Αν ήταν πόλη, θα ήταν το Πεκίνο. Αν ήταν μια τοποθεσία, θα ήταν το Σινικό Τείχος – δεν υπάρχει άλλος τόπος που να μοιάζει περισσότερο με ένα ζωντανό μουσείο.

Ή θα ήταν, απλώς, η ζωή ενός ζευγαριού εντόμων. Ή θα ήταν η προσπάθεια των γυναικών να πάρουν την εξουσία. Παρότι σύντομα θ’ αρχίσουν ν’ αναρωτιούνται αν κάνουν καλά, ή αν απλώς καταστρέφουν τον εαυτό τους.

• Ποιος είναι για σας ο ιδανικός θεατής των έργων σας, του «Francofonia» τώρα;

Ο άνθρωπος που είναι πιο έξυπνος από εμένα, που είναι βαθιά καλλιεργημένος. Υπάρχουν τέτοιοι άνθρωποι, αρκετοί, και μόνο βασιζόμενος σε τέτοιους ανθρώπους μπορώ να δημιουργήσω κάτι.

Info:

Η ταινία του Αλεξάντρ Σοκούροφ, «Η κιβωτός των ανθρώπων» («Francofonia»), βγαίνει στις ελληνικές αίθουσες στις 31 Μαρτίου, από τη Filmtrade.

  

 

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας