Οπως είναι γνωστό, το υδάτινο περιβάλλον διαδραματίζει έναν εξόχως σημαντικό ρόλο στη στήριξη της ζωής στη Γη, αλλά και στην απορρόφηση μεγάλων ποσοτήτων διοξειδίου του άνθρακα. Παράλληλα υποστηρίζει οικονομικές δραστηριότητες, οι οποίες βοηθούν στην ευημερία του ανθρώπινου πληθυσμού και την καλή ποιότητα ζωής.
Ωστόσο, τα θαλάσσια οικοσυστήματα κινδυνεύουν άμεσα από την ολοένα αυξανόμενη ρύπανση, την κλιματική αλλαγή και την απώλεια της βιοποικιλότητας, με αποτέλεσμα να καθίσταται κάτι περισσότερο από απαραίτητη η διαρκής, όσο και λεπτομερής παρακολούθηση της κατάστασης των θαλάσσιων υδάτων.
Πώς όμως μπορεί να επιτευχθεί κάτι τέτοιο;
Οπως γράφει το περιοδικό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Research EU Results Magazine», τη λύση αναμένεται να δώσει μια μελλοντική γενιά υψηλής τεχνολογίας αισθητήρων που θα μπορούν να λειτουργούν διαδραστικά με τα υπάρχοντα συστήματα παρακολούθησης των ωκεανών, τα οποία αναπτύχθηκαν από ερευνητές με κονδύλια της Ευρωπαϊκής Ενωσης με στόχο την υποστήριξη των ευρωπαϊκών περιβαλλοντικών πολιτικών.
Τα προβλήματα που παρουσιάζουν επί του παρόντος οι παλαιάς τεχνολογίας αισθητήρες, αφορούν κυρίως την αδυναμία τους να λειτουργήσουν αυτόνομα, ενώ ακόμη ένα ακανθώδες ζήτημα αποτελεί το υψηλό κόστος συντήρησής τους.
Οι προκλήσεις αυτές μπορούν να απαντηθούν χάρη στη χρήση υψηλής τεχνολογίας αυτόνομων αισθητήρων, οι οποίοι έχουν χαμηλό κόστος λειτουργίας και απαιτούν ελάχιστη ανθρώπινη παρέμβαση.
Για τον λόγο αυτό οι επιστήμονες του προγράμματος Common Sense (Cost-Effective Sensors, Interoperable with International Existing Ocean Observations, to meet EU Policy Requirements), το οποίο έχει χρηματοδοτηθεί εξ ολοκλήρου από την Ε.Ε., σχεδίασαν, δημιούργησαν και δοκίμασαν τα πρωτότυπα της νέας γενιάς αισθητήρων παρακολούθησης της θαλάσσιας ρύπανσης και, σύμφωνα με τις δηλώσεις του τεχνικού συντονιστή του σχεδίου Σέρτζιο Μαρτίνες, «θα χρησιμοποιηθούν προκειμένου να αυξηθεί η ποσότητα των πληροφοριών που αφορούν τον ευτροφισμό, τη συγκέντρωση βαρέων μετάλλων, τα πλαστικά και τον υποθαλάσσιο θόρυβο, καθώς και άλλες παραμέτρους όπως η θερμοκρασία του φωσφόρου και του διοξειδίου του άνθρακα.
Η δημιουργία των αισθητήρων αυτών αντιπροσωπεύει ένα μεγάλο βήμα στη διαχείριση των πληροφοριών που αφορούν τις θάλασσες και δίνει τη δυνατότητα στους επιστήμονες να εκτιμήσουν τις κλιματικές συνθήκες που επηρεάζουν το σύνολο του θαλάσσιου οικοσυστήματος. Επιπροσθέτως οι αισθητήρες αυτοί αναμένεται να βοηθήσουν στην προστασία της θαλάσσιας ζωής, να μετριάσουν τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και των ανθρώπινων δραστηριοτήτων και να προωθήσουν τη θαλάσσια έρευνα.
Ηδη έχουν τοποθετηθεί και δοκιμαστεί στον Αρκτικό Ωκεανό, τη Μεσόγειο, τη Βαλτική και τη Θάλασσα της Νορβηγίας.
Οι έξυπνοι αυτοί σένσορες θα ενσωματωθούν σε διαφορετικές θαλάσσιες πλατφόρμες και θα μειώσουν το κόστος παρακολούθησης.
Επιπλέον θα μπορούν να μοιράζονται τις πληροφορίες, τόσο από τα νέα όσο και από τα παλιά συστήματα παρακολούθησης, ενώ θα είναι συμβατοί με τα Παγκόσμια Συστήματα Παρακολούθησης των Ωκεανών (GOOS και GEOSS).
Η προσπάθεια αυτή θα βοηθήσει, υποστηρίζει το περιοδικό, στην καλύτερη εφαρμογή της οδηγίας για το Πλαίσιο της Θαλάσσιας Στρατηγικής (MSFD) καθώς και σε άλλες πολιτικές της Ενωσης, όπως η Κοινή Στρατηγική για την Αλιεία.
Τα κράτη-μέλη της Ενωσης πάντως θα πρέπει να εκτιμήσουν στο σύνολό τους την κατάσταση των θαλάσσιων υδάτων τους και να εφαρμόσουν τα απαραίτητα μέτρα προκειμένου να πετύχουν το Καλό Περιβαλλοντικό Καθεστώς (Good Enviromental Status) έως το 2020. Ακόμη ένα αξιοσημείωτο στοιχείο που αφορά τους αισθητήρες υψηλής τεχνολογίας είναι το γεγονός ότι θα μπορούν να μοιράζονται τις πληροφορίες καθώς, όπως τόνισε ο Σ. Μαρτίνες, οι νέοι σένσορες είναι έξυπνες μονάδες οι οποίες οποίες μπορούν να λειτουργήσουν, είτε αυτόνομα είτε σε συνεργασία με τους υπάρχοντες παλιούς, αλλά και νέους.
Σε ό,τι αφορά το οικονομικό πεδίο οι νέοι αισθητήρες θα διασώσουν πολλά εκατομμύρια ευρώ σε πανευρωπαϊκή κλίμακα, μειώνοντας δραστικότατα το κόστος της παρακολούθησης των θαλασσών και δίνοντας παράλληλα τη δυνατότητα άμεσης αποστολής των δεδομένων στην πλατφόρμα επικοινωνίας.
Οπως άλλωστε υπογραμμίζει χαρακτηριστικά ο Σ. Μαρτίνες, «το σχέδιο Common Sense θα βοηθήσει στην παραγωγή συνολικότερης περιβαλλοντικής πολιτικής στην Ευρωπαϊκή Ενωση, κάτι που είναι απολύτως απαραίτητο».
