«Μονομαχία» ή… πρόβα νυφικού;

Στην κορυφή της προεκλογικής ατζέντας στη Γερμανία έφερε η τηλεοπτική αναμέτρηση Μέρκελ-Σουλτς δύο μείζονα θέματα της ευρωπαϊκής πολιτικής, το προσφυγικό-μεταναστευτικό ζήτημα και τις σχέσεις της Ε.Ε. με την Τουρκία.

Στην Ενωση (CDU/CSU) της Ανγκελα Μέρκελ είναι διάχυτη η ικανοποίηση για τον θετικό αντίκτυπο που είχε η καγκελάριος, ενώ στο SPD ο προβληματισμός για τη συνέχεια της προεκλογικής μάχης και το αποτέλεσμα που θα δώσουν οι κάλπες στις 24 Σεπτεμβρίου είναι πλέον εμφανής, καθώς ο Μάρτιν Σουλτς δεν κατάφερε να κάνει την έκπληξη και η ανατροπή των δημοσκοπικών τάσεων δείχνει πλέον ανέφικτη.

Η Αν. Μέρκελ κατάφερε να αποκρούσει τις επιθέσεις του αντιπάλου της στα θέματα εξωτερικής πολιτικής που κυριάρχησαν στην τηλεοπτική μονομαχία, σύμφωνα με τις μετρήσεις που έγιναν μετά το «Duell», για λογαριασμό των καναλιών ARD και ZDF της δημόσιας τηλεόρασης, ενώ στα θέματα κοινωνικής πολιτικής ο Μ. Σουλτς κατάφερε να εμφανίσει ένα πιο φιλικό πρόσωπο προς τους πολίτες, πλην όμως δεν μπόρεσε να φέρει σε δύσκολη θέση την καγκελάριο, καθώς είναι ο ίδιος σε δυσχερέστερη θέση λόγω της αντεργατικής πολιτικής Σρέντερ, αλλά και των νέων δραστηριοτήτων του σοσιαλδημοκράτη πρώην καγκελάριου στη Ρωσία.

Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι η μόνη στιγμή ευθυμίας που υπήρξε στη μακρά συζήτηση ήταν η αναφορά του Μ. Σουλτς «στη μεγάλη προσφορά του Γκέρχαρντ Σρέντερ στη χώρα» και η επακόλουθη δημοσιογραφική ερώτηση: «Σε ποια χώρα, στη Ρωσία;».

Κατά της Τουρκίας

Η δομή του «Duell» ευνόησε, όπως άλλωστε ήταν αναμενόμενο, την Αν. Μέρκελ, όμως και η τακτική του Μ. Σουλτς έκανε τα πράγματα πιο εύκολα για την καγκελάριο.

Η σφοδρή επίθεση του προέδρου των Σοσιαλδημοκρατών προς την Τουρκία του Ταγίπ Ερντογάν, με την πρόταση για τερματισμό των ενταξιακών διαπραγματεύσεων στην Ε.Ε., λειτούργησε εν τέλει υπέρ της Αν. Μέρκελ, που έδειξε για άλλη μια φορά ότι ξέρει να συμβιβάζεται στον κατάλληλο χρόνο με τις προτάσεις των άλλων πολιτικών δυνάμεων και να τις προωθεί δίχως πολιτικό ρίσκο.

Η πρόταση Σουλτς για διακοπή των σχέσεων Ε.Ε.- Τουρκίας κινείται εκτός του προγραμματικού πλαισίου των Σοσιαλδημοκρατών, αλλά πολύ κοντά στις θέσεις των Χριστιανοκοινωνιστών και της συντηρητικής πτέρυγας των Χριστιανοδημοκρατών. Και ωθεί τώρα την κυβέρνηση Μέρκελ, την καγκελάριο και τον Σοσιαλδημοκράτη υπουργό Εξωτερικών Ζίγκμαρ Γκάμπριελ, να ανεβάσουν τους τόνους προς τον Τ. Ερντογάν, χωρίς τον φόβο του πολιτικού κόστους προεκλογικά.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Στέφεν Ζάιμπερτ δήλωσε ότι «τα λόγια της καγκελαρίου ήταν ξεκάθαρα» και πρόσθεσε ότι «στη σύνοδο κορυφής της Ε.Ε. τον Οκτώβριο, η Γερμανία θα θέσει το θέμα των σχέσεων Ε.Ε.-Τουρκίας». Αυτή τη στιγμή, όπως είπε, «η Τουρκία δεν είναι σε θέση να γίνει μέλος της Ε.Ε.».

Η πίεση της γερμανικής κυβέρνησης προς την Αγκυρα εστιάζεται στην απελευθέρωση των Γερμανών πολιτών που έχουν συλληφθεί και είναι προφυλακισμένοι στην Τουρκία με κατηγορίες για ανάμιξη στην απόπειρα πραξικοπήματος κατά του Τ. Ερντογάν.

Το Βερολίνο απέρριψε το αίτημα της Αγκυρας για πάγωμα των οικονομικών πόρων των ιδρυμάτων που έχει στη Γερμανία ο ιμάμης Φ. Γκιουλέν και από την άλλη έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο έντασης των ελέγχων στα οικονομικά των ιδρυμάτων του κόμματος του Τ. Ερντογάν στη Γερμανία.

Συγκλίσεις

Ο νέος κύκλος έντασης στις γερμανο-τουρκικές σχέσεις πυροδοτεί κλιμάκωση των αντι-ερντογανικών δηλώσεων στις τάξεις των Χριστιανοδημοκρατών και κορυφαία στελέχη πιέζουν την Αν. Μέρκελ για πιο δραστικά μέτρα. Ετσι, επισκιάζεται εν μέρει και το θέμα της μεταναστευτικής πολιτικής, κρατώντας το ακροδεξιό AfD σε χαμηλά ποσοστά, μακράν των δημοσκοπικών επιδόσεων που είχε το 2015 στην κορύφωση της προσφυγικής κρίσης.

Πλην όμως και στο προσφυγικό ο ρόλος της Τουρκίας ήταν και παραμένει κρίσιμος για την εξισορρόπηση της ευρωπαϊκής πολιτικής. Πάντως το περιοδικό Der Spiegel -που απηχεί τις πιο μετριοπαθείς απόψεις-, η συντηρητική FAZ και η αριστερή TAZ είδαν στην τηλεοπτική αναμέτρηση περισσότερα σημεία σύγκλισης παρά διαφωνίας μεταξύ των μονομάχων και θεωρούν ότι είναι εφικτή η συνέχιση του μεγάλου κυβερνητικού συνασπισμού.

Από την πλευρά τους τα κόμματα της αντιπολίτευσης, που είχαν χθες το βράδυ ξεχωριστή τηλεοπτική αναμέτρηση, έκαναν οξύτατα σχόλια για την ατζέντα που ανέδειξε η τηλεοπτική αναμέτρηση των δύο, με την Αριστερά να επισημαίνει ότι αποκλείστηκαν τα κοινωνικά θέματα και ευνοείται η ακροδεξιά ρητορική, τους Πράσινους να τονίζουν την παντελή απουσία κάθε αναφοράς στο κλίμα και τα περιβαλλοντικά θέματα, ενώ οι Φιλελεύθεροι εστίασαν την κριτική τους στο γεγονός ότι δεν ετέθησαν στη συζήτηση τα οικονομικά προβλήματα της Ε.Ε. και τα διλήμματα που έχει στις νέες συνθήκες.