Ημέρα επιστροφής σήμερα. Κάπου έγραφα -ούτε θυμάμαι πότε και πού- πως όποιος επιστρέφει, επιστρέφει πάντα. Διατηρώ την ίδια άποψη και μάλιστα, με τα χρόνια, ενισχυμένη, επαυξημένη. Μία διαρκής επιστροφή είμαστε όλοι, καθένας με τον τρόπο του.
Αφού υπάρχει η αφετηρία, το ξεκίνημα (μπορείς να το πεις και γέννηση), η πρώτη κίνηση προς τα μπρος, το πρώτο βήμα, περιέχει συγχρόνως και το πρώτο βήμα προς τα πίσω, την επιστροφή.
Ηρθαμε μεν (στον κόσμο) και θα φύγουμε, εμείς οι ψυχροί ρεαλιστές. Αλλά για τους απαρηγόρητους απέναντι στο γεγονός του θανάτου υπάρχει πάντα η ελπίδα της αναχώρησης μεν, αλλά που συγχρόνως είναι γι’ αυτούς και μετάβαση: φεύγεις από εδώ και πηγαίνεις, μεταβαίνεις κάπου αλλού. Ακόμα και τα σχετικά με τις μεταβάσεις (γέννηση – πρώτα βήματα – γάμος – θάνατος) έθιμα τα λένε διαβατήρια, ακριβώς με τη σημασία που έχουν και τα κοινά διαβατήρια έγγραφα.
Μάλιστα το «εδώ» (που δεν είναι και τόσο απλό, είναι ο μόνος κόσμος για τον οποίο έχουμε μαρτυρία, απόδειξη, ενώ για το «εκεί» έχουμε μόνον ομολογίες, εικασίες) συνοδεύεται από πόνο, λύπη και στεναγμό, με κύριο γνώρισμα τη ματαιότητα. Ενώ στο «εκεί» δεν υπάρχουν θετικά χαρακτηριστικά, υπάρχουν μόνον αποθετικά: ένθα απέδρα λύπη, πόνος και στεναγμός, με κύριο γνώρισμα την αιωνιότητα: ζωή ατελεύτητος.
Ο,τι πιο απλοϊκό έχει συλλάβει ποτέ η ανθρώπινη διάνοια, ώστε να μπορεί να γίνει κτήμα των πολλών. Για τους πολλούς άλλωστε επινοήθηκαν οι θρησκείες και όσες άλλες παραμυθίες (παρηγοριές) απέναντι στο (σκληρό πράγματι) τετελεσμένο του θανάτου.
Διότι, θέλουμε-δε θέλουμε, ποικίλοι οραματιστές και «κυνικοί», σε όλα τα καθεστώτα της Ιστορίας, οι πολλοί ήταν που υπέφεραν, άρα είχαν ενδιαφέρον για έναν κόσμο καλύτερο, ας είναι και μετά θάνατον, ενώ οι λίγοι, κουτσά-στραβά βολεύονταν με τον επίγειο, προσωρινό και μάταιο κόσμο, ενίοτε μάλιστα εμπορεύονταν επικερδέστατα την αιωνιότητα: δύο σε συσκευασία ενός.
Φαντάσου, λέει, μία ζωή μετά θάνατον, έναν παράδεισο που δεν θα σου έλεγε μόνον από ποιο καθεστώς αποδράς, αλλά θα σου περιέγραφε και σε ποιο καθεστώς μεταβαίνεις. Αυτομάτως θα σε έβαζε στο δίλημμα: σ’ αρέσει ή δεν σ’ αρέσει το νέο καθεστώς (οικόπεδο με θέα, εντός σχεδίου κ.λπ.) που σου περιγράφουμε; Και δεν υπάρχει, νομίζω, δοξασία, δεν υπάρχει πίστη στον κόσμο, που να βάζει τέτοια διλήμματα.
Είναι σαν να αυτοκαταργείται. Εδώ κοσμικές δοξασίες και ιδεολογίες δεν βάζουν ανάλογα διλήμματα και μιλούν για θεωρίες και νόμους της ιστορικής αναγκαιότητας, θα τα έβαζαν οι υπερκόσμιες; Πόσοι άραγε έχουμε σκεφτεί ότι πρώτη σημασία του προσηλυτισμού είναι το κάρφωμα, προσήλυτος είναι ο καρφωμένος, προσηλώνω σημαίνει καρφώνω και προσηλώνομαι, καρφώνομαι;
Τέλος πάντων, εν όψει επιστροφής φλυαρώ περί επιστροφής. Ενα ωραίο απόγευμα, καθώς τα σπίτια απέναντι σουρουπώνουν βυθιζόμενα στην ώχρα του Πηλίου, προτελευταία μέρα του Αυγούστου.
Φλυαρώ μάλλον ανώδυνα. Διότι, προτού ανακαλυφθεί, έστω σε μικρή ζώνη της Γης, η ανοχή (που δεν ξέρω και για πόσο θα υπάρχει ακόμα!), όσοι στο παρελθόν έβαλαν ή έστω υπαινίχθηκαν ανάλογα ζητήματα τάξεως και αταξίας, το έφαγαν το κεφαλάκι τους…
