Η χώρα έχει εισέλθει σε μια περίοδο αυξημένων απαιτήσεων και περιορισμένων κοινωνικών αντοχών, ως αποτέλεσμα της νεοφιλελεύθερης πολιτικής της κυβέρνησης της Ν.Δ. Τα προβλήματα οξύνονται και η κοινωνία αισθάνεται ότι η πολιτική απομακρύνεται από τις πραγματικές της ανάγκες. Η νέα εποχή απαιτεί μια σύγχρονη κοινωνικοπολιτική συμμαχία με σαφές σχέδιο και συγκεκριμένες δεσμεύσεις. Δεν αρκούν οι γενικές διακηρύξεις. Απαιτούνται πολιτικές που να ενισχύουν τον ρόλο του κράτους ως εγγυητή της κοινωνικής συνοχής, αλλά και ως μηχανισμού στήριξης της παραγωγής, της καινοτομίας και της πρόσβασης στις νέες τεχνολογίες και στα χρηματοδοτικά εργαλεία.
Παράλληλα, χρειάζεται ουσιαστική ενίσχυση της αυτοδιοίκησης με περισσότερους πόρους και αρμοδιότητες, ώστε να ανακοπεί η περιφερειακή ερήμωση και να ενισχυθεί η τοπική ανάπτυξη. Η γήρανση του πληθυσμού, η φυγή των νέων στο εξωτερικό και η αποδυνάμωση της παραγωγικής βάσης δεν αφήνουν περιθώρια καθυστερήσεων. Η χώρα χρειάζεται νέο παραγωγικό μοντέλο που θα αξιοποιεί τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα στην παραγωγή, στην καινοτομία, στην εξωστρέφεια και στο διαμετακομιστικό εμπόριο. Παράλληλα, απαιτούνται ουσιαστικά κίνητρα για τη νεολαία, ώστε να μπορεί να μείνει και να δημιουργήσει στον τόπο της.
Σε μια περίοδο γεωστρατηγικών ανακατατάξεων, η Ελλάδα οφείλει να λειτουργήσει ως γέφυρα ειρήνης, συνεργασίας και ανάπτυξης στην περιοχή και στην Ευρώπη. Αυτό προϋποθέτει ενεργητική εξωτερική πολιτική αλλά και ισχυρή κοινωνική συνοχή στο εσωτερικό. Η ανασύνθεση της προοδευτικής παράταξης δεν μπορεί να βασιστεί σε συγκολλήσεις ή συμφωνίες κορυφής. Απαιτούνται καθαρές πολιτικές δεσμεύσεις που θα ενεργοποιήσουν την κοινωνική πλειοψηφία, η οποία σήμερα εμφανίζεται απογοητευμένη και αποστασιοποιημένη.
Οι προοδευτικές δυνάμεις οφείλουν να εγκαταλείψουν τη λογική των εσωτερικών ανταγωνισμών, των περιχαρακώσεων και να επιδιώξουν μια πραγματική προοδευτική πλειοψηφία με δέσμευση να αξιοποιήσουν την εκλογική δύναμη για τη διαμόρφωση προοδευτικής πλειοψηφίας και όχι τη διαχείριση της υπάρχουσας κατάστασης. Χωρίς κοινωνική γείωση και σαφές προγραμματικό πλαίσιο, κάθε συζήτηση συνεργασιών εξαντλείται σε αντιπαραθέσεις μηχανισμών και προσωπικών ρόλων.
Η προοδευτική απάντηση οφείλει να δώσει προοπτική στα κοινωνικά και παραγωγικά στρώματα που περιθωριοποιούνται και να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των πολιτών στην πολιτική. Αναγκαία είναι και η μετεξέλιξη των πολιτικών κομμάτων. Το παραδοσιακό πυραμιδικό μοντέλο φαίνεται να έχει εξαντλήσει τα όριά του, καθώς οι πολίτες περιορίζονται σε ρόλο απλής εξουσιοδότησης χωρίς ουσιαστική συμμετοχή στις αποφάσεις. Η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών και η ενίσχυση μορφών συμμετοχικής δημοκρατίας μπορούν να δημιουργήσουν ένα νέο πλαίσιο πολιτικής λειτουργίας. Ενδιαφέρον, στην ευρωπαϊκή κυρίως εμπειρία, με θετικό κοινωνικό αντίκρισμα, παρουσιάζει το μοντέλο των «ομόκεντρων κύκλων» για το οποίο έχουμε ήδη μιλήσει.
Η σύγχρονη μεταπολίτευση θα κριθεί όχι μόνο από αλλαγές προσώπων, αλλά από το αν η πολιτική θα επιστρέψει στην κοινωνία με όρους συμμετοχής, ελέγχου και αποτελεσματικότητας. Διαφορετικά, η κρίση εμπιστοσύνης στην πολιτική θα οδηγεί στην αποχή. Η διαμόρφωση μιας προοδευτικής πλειοψηφίας στις επόμενες εκλογές δεν αποτελεί απλώς πολιτικό στόχο, αλλά κοινωνική ανάγκη.
* Πολιτικό στέλεχος, πρώην βουλευτής
