Πριν από περίπου μισό αιώνα κάποιοι ονειρεύτηκαν μια Ενωμένη Ευρώπη.
Αυτή η Ενωση εξασφάλισε μακροχρόνια ειρήνη και ευημερία που ανάλογη δεν είχε υπάρξει ποτέ στο παρελθόν.
Σήμερα όμως για πρώτη φορά ακούγονται φωνές και μάλιστα πολύ έντονες, που όχι μόνο απαξιώνουν τη σημασία και την προσφορά της Ε.Ε., αλλά αμφισβητούν και τη δημοκρατική της υπόσταση.
Με αφορμή την Ημέρα Πρωτοβουλίας του Ευρωπαίου Πολίτη (ECI DAY) που έχει καθιερώσει η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ), με σκοπό να κινητοποιήσει περισσότερους Ευρωπαίους πολίτες να αναλάβουν δράση, αλλά και να συμβάλει με τις γνωμοδοτήσεις της προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη βελτίωση του θεσμού, η ΕΟΚΕ οργάνωσε συνέδριο στις Βρυξέλλες με τη συμμετοχή του πρώτου αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Frans Timmermans.
Η «Εφ.Συν.» παρακολούθησε το συνέδριο και σας μεταφέρει όχι μόνο το κλίμα, αλλά και το τι ακριβώς είναι η Πρωτοβουλία Ευρωπαίων Πολιτών και πώς οι Ευρωπαίοι πολίτες μπορούμε να κάνουμε τη φωνή μας να ακουστεί.
Πρόκειται για έναν θεσμό που περιλαμβάνεται στη Συνθήκη της Λισαβόνας και ο σκοπός του είναι να εξασφαλίσει τη συμμετοχή των Ευρωπαίων πολιτών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.
Εάν συγκεντρωθούν υπογραφές ενός εκατομμυρίου Ευρωπαίων πολιτών από τουλάχιστον επτά κράτη-μέλη για ένα συγκεκριμένο ζήτημα, τότε οι πολίτες μπορούν να ζητήσουν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να το συζητήσει και να προτείνει νομοθεσία σύμφωνη με τη θέληση των πολιτών.
Θα μπορούσαμε να πούμε ότι πρόκειται για ένα άτυπο δημοψήφισμα που την πρωτοβουλία του έχουν οι πολίτες, ώστε με έμμεσο τρόπο να εξασφαλίζεται η συμμετοχή τους στη νομοθετική διαδικασία.
«Πρόσφατα γιορτάσαμε την 60ή επέτειο της Συνθήκης της Ρώμης. Στο συνέδριο που πραγματοποιήθηκε στο ιταλικό Κοινοβούλιο, κατά τη διάρκεια του εορτασμού, καταλήξαμε ότι δεν πρέπει να ξεχνάμε πως η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει πετύχει πάνω από 70 χρόνια ειρήνης και ευημερίας. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να μη χαθεί η εμπιστοσύνη στην Ευρώπη» θα πει κατά την έναρξη του συνεδρίου ο πρόεδρος της ΕΟΚΕ, Γιώργος Ντάσης και απευθυνόμενος στον αντιπρόεδρο της Ε.Ε. Frans Timmermans, ζήτησε η Επιτροπή να εξασφαλίσει την πρόσβαση των πολιτών στη λήψη των αποφάσεων, «κάτι που θα διευκολύνει τις πολιτικές της Ε.Ε., ενώ παράλληλα θα είναι προς το συμφέρον του ευρωπαϊκού λαού», όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Ντάσης.
Σύμφωνα με τις απόψεις που εκφράστηκαν στο συνέδριο, πέντε χρόνια έχουν περάσει από τη στιγμή που ο κανονισμός «Πρωτοβουλία Ευρωπαίων Πολιτών» (European Citizens’ Initiative) ECI τέθηκε σε ισχύ και ενώ μέσα σε αυτά τα χρόνια θα μπορούσε να έχει συμβάλει στην αντιμετώπιση του δημοκρατικού ελλείμματος στην Ευρώπη, δυστυχώς σχεδόν τίποτα δεν άλλαξε.
Τόσο η ΕΟΚΕ αλλά και οι πολίτες που έχουν αναλάβει πρωτοβουλίες, θεωρούν ότι ο κανονισμός πρέπει να αναθεωρηθεί για να μπορέσει να επιτύχει πλήρως τους σκοπούς του.
Ο επίτροπος Timmermans, αφού αναγνώρισε ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση στα 60 χρόνια ύπαρξής της έχει αλλάξει, είπε:
«Δεν είμαστε πια μια πατερναλιστική κοινωνία αλλά έχουμε θεσμούς», παραδεχόμενος ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αντιληφθεί πως πλέον η κοινωνία είναι πιο ώριμη και οι πολιτικοί πρέπει να αποδεικνύουν καθημερινά ότι αξίζουν την εμπιστοσύνη των πολιτών.
«Στη μετα-πατερναλιστική κοινωνία οι άνθρωποι ελέγχουν τους πολιτικούς καθημερινά» ανέφερε ο επίτροπος, επισημαίνοντας ότι στη νέα εποχή τα εκλογικά συστήματα τετραετίας ή πενταετίας δεν θα λειτουργούν και η συμμετοχή των πολιτών στα κοινά είναι ο παράγοντας που θα διασφαλίσει τη δημοκρατία στην Ευρώπη.
Ο επίτροπος υπενθύμισε στους συμμετέχοντες ότι η Ε.Ε. είναι κάτι «ανθρωπογενές» και όχι «ένας φυσικός βιότοπος» που προϋπήρχε.
Ως εκ τούτου θα μπορούσε επίσης εύκολα να καταστραφεί ως αποτέλεσμα των ανθρώπινων ενεργειών.
«Είναι σημαντικό να εμπλέξουμε τους πολίτες στην Ευρώπη και να τους κάνουμε να δουν ότι είναι καλύτερο και ασφαλέστερο να είναι μαζί σε ένα μεγάλο πλοίο παρά σε πολλά μικρά σκάφη».
Στο πλαίσιο αυτό ο επίτροπος ανακοίνωσε την αναθεώρηση της Πρωτοβουλίας Ευρωπαίων Πολιτών και κάλεσε τους Ευρωπαίους ηγέτες να σταθούν υπέρ της Ευρώπης.
Πριν από τη δρομολόγηση της νέας πρότασης για τον κανονισμό το φθινόπωρο, η Επιτροπή θα αρχίσει τον διάλογο με τους πολίτες, ανοίγοντας δημόσια διαβούλευση για να ακούσει τη γνώμη και τις προσδοκίες των πολιτών σχετικά με την Πρωτοβουλία Ευρωπαίων Πολιτών.
Τα πρώτα πέντε χρόνια της «Πρωτοβουλίας Ευρωπαίων Πολιτών»
Μέχρι σήμερα περισσότεροι από 6 εκατομμύρια Ευρωπαίοι πολίτες έχουν υπογράψει τέτοιες πρωτοβουλίες.
Αν δεν ήταν το εργαλείο που ονομάζεται «Πρωτοβουλία Ευρωπαίων Πολιτών» πιθανόν να μη γνωρίζαμε τίποτα για τις εμπορικές διατλαντικές συμφωνίες TTIP και CETA, αφού οι διαπραγματεύσεις διεξάγονται με απόλυτη μυστικότητα.
Ο Michel Cermak που πρωτοστάτησε στην καμπάνια «Stop TTIP» θα πει:
«Ενημερώσαμε, ευαισθητοποιήσαμε και κινητοποιήσαμε την κοινωνία για την TTIP. Ωστόσο, δεν εισακουστήκαμε από τους φορείς χάραξης πολιτικής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και υπό αυτή την έννοια δεν ξέρω αν η καμπάνια ήταν επιτυχημένη».
Την απογοήτευσή τους εξέφρασαν και οι αντιπρόσωποι άλλων πρωτοβουλιών που παρευρέθησαν στο συνέδριο.
Ο Pablo Sanchez Centellas, της Πρωτοβουλίας Right2Water, από τις μεγαλύτερες εκστρατείες που έχουν οργανωθεί και που συγκέντρωσε περίπου δύο εκατομμύρια υπογραφές, θα πει αναφορικά με τις ιδιωτικοποιήσεις του πολύτιμου φυσικού πόρου: «Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή όταν έκανε την οδηγία για την ποιότητα του πόσιμου νερού έλαβε υπόψη τις επισημάνσεις μας. Ωστόσο δεν φτάνει να έχεις καλή ποιότητα νερού, πρέπει να έχεις και πρόσβαση στο καθαρό νερό».
Οι ομιλητές εστίασαν στα τεχνικά, νομικά και γραφειοκρατικά εμπόδια που αντιμετωπίζουν, ενώ επισήμαναν ότι καμία πρωτοβουλία, όσο επιτυχημένη και να ήταν, δεν οδήγησε σε νέα νομοθετική πρόταση.
Αυτό φαίνεται να υπονομεύει την αξιοπιστία του εργαλείου που ονομάζεται «Πρωτοβουλία Ευρωπαίων Πολιτών».
«Οταν ζητάω από τους συναδέλφους μου να υπογράψουν ένα τέτοιο αίτημα μου απαντούν: “Ποιος ο λόγος; Αφού τίποτα δεν πρόκειται να αλλάξει”», θα παρατηρήσει ένας νεαρός σύνεδρος.
Πώς μπορεί κάποιος να οργανώσει μια πρωτοβουλία.
«Κατ’ αρχάς θα πρέπει να βρει ένα πολύ ενδιαφέρον και ξεκάθαρο θέμα» θα πουν η Olga Kurpisz και ο Tomas Soria Esteban, μέλη της Πρωτοβουλίας Ευρωπαίων Πολιτών.
Αυτό είναι το πρώτο και σημαντικότερο βήμα.
Στη συνέχεια θα πρέπει να συνεργαστεί με άλλα επτά άτομα από ισάριθμες ευρωπαϊκές χώρες και τέλος, όλοι μαζί να συλλέξουν τις υπογραφές που απαιτούνται.
Ωστόσο, όπως λέει η Kurpisz, αρκετές φορές υπάρχουν πολύ καλές ιδέες αλλά πολύ κακή οργάνωση με αποτέλεσμα οι καμπάνιες να μην προχωρούν.
Στο site «Πρωτοβουλία Ευρωπαίων Πολιτών» (European Citizens’ Initiative) που δημιούργησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μπορεί ο κάθε ενδιαφερόμενος να αναζητήσει και να βρει όποια πληροφορία ή άλλη βοήθεια χρειαστεί για να οργανώσει μια επιτυχημένη καμπάνια.
