«Οι πολιτικοί είναι πιο βρόμικοι από τον υπόκοσμο»

Σίγουρα θα σφιχτεί το στομάχι μας, θα ανεβεί η αδρεναλίνη, θα χτυπήσουμε με δύναμη το χέρι μας, ίσως να θέλουμε να ουρλιάξουμε στην παράσταση «Στέλλα κοιμήσου», την πρώτη θεατρική δουλειά του Γιάννη Οικονομίδη.

Το «οικονομιδικό σύμπαν» τουλάχιστον των ταινιών του σε προκαλεί να φτάσεις στα άκρα μαζί με τους ήρωες που αδικούνται, βασανίζονται, ξεπληρώνουν χρέη, βιάζουν κι εκβιάζουν, είναι θύματα ή δήμιοι.

Από το «Σπιρτόκουτο» μέχρι την τελευταία ταινία του «Το μικρό ψάρι» ο Γιάννης Οικονομίδης βάζει στο μικροσκόπιο τις πληγές της οικογένειας και της κοινωνίας, την καθημερινή βασανιστική πραγματικότητα, τα κακώς κείμενα.

Από την περασμένη Πέμπτη στο Εθνικό Θέατρο ξεκίνησαν οι παραστάσεις -είναι ήδη sold out- του έργου «Στέλλα κοιμήσου» σύγχρονο νεοελληνικό, σκληρό με εντάσεις, ακραίες στιγμές και πολλή αλήθεια, κατά τον δημιουργό. Κινείται ανάμεσα στα όρια της έκφρασης για προσωπική ελευθερία και στη διαπλοκή της πολιτικής με τον υπόκοσμο και το βρόμικο χρήμα.

Στο σινεμά ετοιμάζω την «Μπαλάντα της τρύπιας καρδιάς». Σε κάνα χρόνο θα ξεκινήσουμε τα γυρίσματα. Είναι μια βιτριολοκή, σοκαριστική, αναρχική κωμωδία. Με πολύ μαύρο χιούμορ μέσα στην «οικονομιδική» αντίληψη»

• Κεντρικό πρόσωπο της ιστορίας είναι Στέλλα, η οποία αρνείται να υπακούσει στις πατρικές εντολές και να εκτελέσει ένα γάμο συμφέροντος. Υπήρξε πρόθεση να θίξετε την άποψη ότι και σήμερα η γυναίκα «είναι ο νέγρος της κοινωνίας» χωρίς ελευθερίες, δικαιώματα, ακόμη και στην επιλογή συντρόφου;

Οχι ακριβώς. Να ξεκαθαρίσω ότι δεν αναφερόμαστε στη «Στέλλα Βιολάντη» του Γρηγορίου Ξενόπουλου.

Μπορεί να εντοπίσει κανείς σπέρμα του έργου καθώς στην τέχνη δεν υπάρχει παρθενογένεση, δηλαδή τη νοσηρότητα ανάμεσα στον πατέρα και την κόρη, αλλά προσπάθησα να δω πώς αυτό μπορεί να σταθεί σήμερα. Κάτω από ποιο κοινωνικό και ανθρωπολογικό πλαίσιο. Τυχαίνει και στο δικό μας έργο να είναι κοπέλα.

Θα μπορούσε να είναι αγόρι. Σαφώς το πρόβλημα με τη γυναικεία ελευθερία δεν είναι όπως πριν από εκατό χρόνια. Εδώ η ηρωίδα πρόκειται να κάνει ένα γάμο συμφέροντος με τον γόνο μεγάλης πολιτικής οικογένειας. Ο πατέρας της είναι πλούσιος του υπόκοσμου και πάνω σ’ αυτό τον γάμο στηρίζει τα όνειρά του, να μπει δηλαδή στην πολιτική για να ξεπλύνει και το όνομά του.

Ολη η οικογένεια επενδύει σ’ αυτόν τον γάμο. Μέχρι που η Στέλλα αρθρώνει ένα διαφορετικό λόγο, που εκφράζεται με τον αναπάντεχο έρωτά της. Μια Κυριακή του Ιουλίου σκάει η βόμβα. Το μαθαίνει ο πατέρας και γίνεται χαμός. Εχουμε την αλυσιδωτή εξέλιξη της ιστορίας, όπως διαδραματίζεται στο σαλόνι της έπαυλης στην Πολιτεία.

Μόνη της η Στέλλα πάει κόντρα στο ρεύμα, στο σύστημα. Αυτό πραγματεύεται το έργο και πώς μπορεί να υπάρξει ένας τέτοιος άνθρωπος μέσα σε αυτό το περιβάλλον. Παρακολουθούμε το χρονικό των 90 λεπτών που συντάραξαν τον οίκο του Αντώνη Γερακάρη.

• Είχατε τη βασική ιστορία στο μυαλό σας και η τελική μορφή διαμορφώθηκε κατά τη διάρκεια των προβών, όπως συμβαίνει και στις ταινίες σας;

Σιγά σιγά μέσα από τις πρόβες, τις επισημάνσεις και την πολύτιμη βοήθεια του Βαγγέλη Μουρίκη προέκυψε το έργο, η ιστορία, το κείμενο η δραματουργία, οι χαρακτήρες, οι ψυχολογίες, τα ζητούμενα, οι πόθοι, τα όνειρα, οι προσωπικότητές τους. Το βασικό κείμενο έτσι κι αλλιώς κάθε βράδυ αλλάζει.

Οι ηθοποιοί ξέρουν πολύ καλά ποιοι είναι και καλούνται σε κάθε παράσταση να ενσαρκώσουν, να ζήσουν με απόλυτη αλήθεια και ρεαλισμό αυτό το συμβάν.

• Οι πρόβες πότε ξεκίνησαν;

Από τις 2 Αυγούστου.

• Μικρότερο διάστημα από τις ταινίες σας.

Είχα κάνει την επιλογή των ηθοποιών και βρισκόμασταν για την πάρτη μας πριν υπογράψουμε. Είμαι κι εγώ πιο έτοιμος, πιο ώριμος να διαχειριστώ πράγματα και να ανταποκριθώ στις προκλήσεις της τέχνης μου.

Είμαι πολύ τυχερός που βρήκα αυτούς τους ηθοποιούς γιατί είναι υψηλής κλάσης. Εκοψα πολύ δρόμο μαζί τους. Εχουν συνεισφέρει πολύ στην εξέλιξη της ιστορίας.

• Υπάρχουν διαρκώς ακραίες στιγμές, έντασης και κορύφωσης;

Ετσι είναι όλο το έργο, γιατί είναι ζόρικο το διακύβευμα. Εφόσον σκάει η βόμβα, «όποιος ζήσει ας ομολογήσει», που λένε.

• Και στην τελευταία ταινία «Το μικρό ψάρι» έχουμε τον υπόκοσμο, το σάπιο κύτταρο της κοινωνίας και της οικογένειας, το βρόμικο χρήμα…

Εκεί ο Στράτος, ο ήρωας, ήταν πιο υπαρξιακός, πιο ταπεινός, ο τελευταίος τροχός της αμάξης. Εδώ ο πατέρας είναι πιο κοινωνικός και όλη η οικογένεια είναι νεόπλουτοι.

Προσπαθούμε να φωτίσουμε κάτι που συνέβαινε ανέκαθεν, τη σχέση του υπόκοσμου με την πολιτική. Δεν πρόκειται για μια παρέα κουτσαβάκηδων που έχουν ένα μαγαζί. Οι ήρωες βρίσκονται πολύ ψηλά στην κοινωνική λίστα γι’ αυτό δεν υπάρχει σχέση με «Το Μικρό Ψάρι». Η διαφθορά εξακολουθεί να απασχολεί τον κόσμο, γιατί όλο αυτό γίνεται ξεδιάντροπα στη χώρα μας, στα μούτρα μας.

Γινόταν και παλιά αλλά κρατάγανε τα προσχήματα. Μας κοροϊδεύουν κάθε μέρα στα κανάλια, εδώ κι εκεί. Η διαφθορά γενικά και αόριστα πάντα υπήρχε, αλλά δεν μιλάμε γι’ αυτό. Στο έργο συμβαίνει κάτι άλλο στο τέλος.

Αποδεικνύεται ότι οι πολιτικοί είναι πιο βρόμικοι από τους βρόμικους του υπόκοσμου. Εξυπακούεται, ένα κομμάτι τουλάχιστον των πολιτικών. Υπάρχει η φοβερή ατάκα που λέει ο Γερακάρης «Ξέρουν ότι βρομάω αλλά έρχονται».

• Τα πάντα εξαγοράζονται δηλαδή με το χρήμα;

Πρέπει να δούμε την παράσταση για να απαντήσουμε. Θα έλεγα όχι τα πάντα αλλά πολλά. Το χρήμα είναι το μέσον γιατί παράγει δύναμη και εξουσία κι εκεί είναι το θέμα.

• Γιατί η παράσταση είναι ακατάλληλη κάτω από 15 ετών;

Γιατί έχει σκληρή γλώσσα. Φυσικά έχει και την αλήθεια και έτσι όχι μόνο την αντέχεις, αλλά χαίρεσαι, γιατί η αλήθεια παράγει χαρά.

• Πώς προέκυψε η πρώτη σκηνοθεσία σας στο θέατρο, να είναι στο Εθνικό;

Με την ιδέα του θεάτρου φλερτάρω καιρό. Δεν το αποτολμούσα. Τώρα έγινε η πρόσκληση από τον Στάθη Λιβαθινό και μάλλον ωρίμασαν οι συνθήκες να μπω σε αυτήν την περιπέτεια. Θεωρώ ότι συνεχίζω τις αναζητήσεις μου.

Το στοίχημα είναι αν μπορώ να φέρω την πραγματικότητα και τη ζωή με όλη την αλήθεια στη θεατρική σκηνή και να καταστήσω απόλυτους μάρτυρες τους θεατές. Μου αρέσει το θέατρο, είναι δύσκολο το εγχείρημα, αλλά λυτρωτικό.

• Αισθάνεσθε το ίδιο άνετα στο θέατρο, όπως στο σινεμά;

Εντάξει έχω το τρακ, την αγωνία μου. Δεν κάνω περίπατο. Περισσότερο πηγάζει από το γεγονός ότι είναι καινούργιο το εγχείρημα στη θεατρική σκηνή χωρίς κείμενο, με αυτοσχεδιασμούς, με απόλυτη αλήθεια στο έργο, στα νοήματα.

Είμαι και δραματουργός, δεν κάνω μια διεκπεραιωτική σκηνοθεσία. Είναι μια συνολική πρόταση και η αγωνία μου είναι βαθύτερη, θέλω να πετύχει συνολικά στο ελληνικό θέατρο.

• Στις ταινίες τουλάχιστον καταφέρατε να δημιουργήσετε το «οικονομιδικό σύμπαν».

Δεν ξέρω, αλλά αν συμβαίνει είναι γιατί δεν μπορώ να ξεφύγω από τον εαυτό μου, από αυτό που είμαι κι αυτό που έχω στο κεφάλι μου.

• Σήμερα είστε λιγότερο ή το ίδιο οξύς από την εποχή που ξεκινούσατε;

Οι ποιότητες είναι ίδιες, απλά εκφράζονται με διαφορετικό τρόπο. Περισσότερη ωριμότητα και σοβαρότητα. Ο χρόνος περνάει από πάνω μου, μεγαλώνω, αλλάζω σαν άνθρωπος.

• Τι αισθάνεστε με το προσφυγικό;

Οπως όλος ο κόσμος, απελπισία, αγανάκτηση, θυμό.

• Για την πολιτική διακυβέρνηση τι σκέφτεστε;

Τι να σου πω; Αυτό που ξέρουν και οι πέτρες; «Ή στραβός είναι ο γιαλός ή στραβά αρμενίζουμε».

• Είστε αισιόδοξος για το μέλλον;

«Αlive and kicking» που λένε και τα πανκιά, «ζωντανός και κλοτσώντας». Φτάνει και ο κόσμος να συνειδητοποιήσει κάποια πράγματα, να κάνει την αυτοκριτική του, πώς έχουμε καταντήσει αυτή τη χώρα.

Ολα αυτά τα ερεθίσματα αφορούν τους πολίτες που είναι το κλειδί του προβλήματος. Οταν σηκώνομαι από τον καναπέ και προσπαθώ να φτιάξω κάτι είναι μια κίνηση αισιοδοξίας και ελπίδας. Το θέμα καταλήγει στο προσωπικό, τι κάνει ο καθένας.

Δεν ξέρω αν ακόμα υπάρχουν άνθρωποι σ’ αυτή τη χώρα που πιστεύουν ότι υπάρχει κάποιος σωτήρας. Πρέπει να κοιτάξουμε τον εαυτό μας στον καθρέφτη. Ολα ξεκινούν όταν καταλάβεις ποιος είσαι και παραδεχτείς τα κουσούρια σου. Αν το κάνεις αυτό, τότε υπάρχει ελπίδα για να πεις «ξαναξεκινάω».

• Το γεγονός ότι κάνετε τέχνη τα κακώς κείμενα γύρω μας, είναι πολιτική πράξη;

Οχι, θεωρώ ότι είναι υποχρέωση του καλλιτέχνη και του έργου τέχνης να στέκονται κριτικά απέναντι στην εποχή τους και τα κακώς κείμενα. Αλλιώς είσαι διασκεδαστής, παράγεις θέαμα για διασκέδαση.

Από νωρίς είχα αγωνία γι’ αυτό που μας περιβάλλει, για μένα, για τους συνανθρώπους μου, για τους ανθρώπους που αγαπάω, για τη χώρα που ζω. Από εκεί ξεκινούν όλα. Ο θυμός, η αγανάκτηση, η κριτική ματιά, η απελπισία. Δεν μπορεί να είναι αλλιώς, κατά τη γνώμη μου.

• Τι εύχεστε στη «Στέλλα» ;

Να επικοινωνεί σωστά κάθε βράδυ, να διαπερνά τον θεατή, να τον συγκινεί, να τον βάζει να βλέπει άλλες περιοχές.

Εθνικό Θέατρο, Σκηνή «Νίκος Κούρκουλος», Αγίου Κωνσταντίνου 22, τηλ. 210.5288170. Παίζουν: Αντώνης Ιορδάνου, Ιωάννα Κολλιοπούλου, Μάγια Κώνστα, Αλέξανδρος Μαυρόπουλος, Καλλιρρόη Μυριαγκού, Γιάννης Νιάρρος, Στάθης Σταμουλακάτος, Ελλη Τρίγγου. Τετάρτη, Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο 21.00, Κυριακή 19.30