Σε λίγες μέρες θα υπάρξει μια σύνοδος των λεγομένων «νοτίων» της Ε.Ε. στο Παρίσι, αφού πρώτα έγινε μια σύνοδος Γερμανίας, Γαλλίας και Ιταλίας. Στη σύνοδο των Παρισίων προσκεκλημένος είναι και ο Ελληνας πρωθυπουργός, ο οποίος και έχει ζητήσει και έχει επί μακρόν θέσει το ζήτημα των «Νοτίων» σε σχέση με τους «Βόρειους».
Για λόγους υπομνηματισμού θα επαναλάβουμε αυτά που πολλάκις έχουν ειπωθεί και αναλυθεί:
- 1) Η «ένωση» της Ευρώπης προχώρησε για λόγους πολιτικούς.
- 2) Η συμμετοχή της Ελλάδος πραγματοποιήθηκε για λόγους πολιτικούς.
- 3) Η συμμετοχή της Ιταλίας στο ευρώ έγινε αποδεκτή από τη Γερμανία για λόγους οικονομικούς (ανταγωνιστική Ιταλία με αδύνατη λιρέτα) με πλήρη γνώση της αδυναμίας της ιταλικής οικονομίας να συμπεριληφθεί στο ισχυρό ευρώ.
- 4) Η συμμετοχή της Ελλάδας στο ευρώ υπήρξε μια πολιτική απόφαση μετά την εισδοχή της Ιταλίας, μια και η Ελλάδα ήταν μια ελάχιστη οικονομία στο σύνολο της ευρωπαϊκής οικονομίας.
- 5) Η μη εφαρμογή της Συνθήκης του Μάαστριχτ (60% του ΑΕΠ δημόσιο χρέος και 3% έλλειμμα) κατά διαστήματα είχε ως αίτια πολιτικούς λόγους.
- 6) Οι αποφάσεις στα διάφορα όργανα της Ενωσης παίρνονταν και παίρνονται ακόμα με συμμαχίες συμφερόντων ανάλογα με τις εθνικές πολιτικές αποφάσεις.
Ολα τα παραπάνω συνθέτουν ένα πολύ δύσκολο πλαίσιο για το τι μέλλει γενέσθαι από εδώ και πέρα στο ήδη φορτισμένο κλίμα ανάμεσα στις χώρες-μέλη της Ε.Ε.
Η σημερινή κατάσταση στην Ε.Ε. αποτυπώνεται ως εξής:
- 1) Η Μ. Βρετανία ετοιμάζεται να αποχωρήσει από την Ε.Ε. Ουδείς γνωρίζει, αλλά πολλοί εικάζουν τις επιπτώσεις. Ενα είναι βέβαιο, οι επιπτώσεις θα είναι αρνητικές για όλους.
- 2) Η Γερμανία βρίσκεται απομονωμένη στο ζήτημα του τρόπου αντιμετώπισης της οικονομικής κρίσης με τη λιτότητα, με πρώτο θύμα την Ελλάδα.
- 3) Η Πολωνία βρίσκεται σε μια ιδιότυπη σχέση με την Ε.Ε., λόγω της κυβέρνησής της η οποία είναι πιο αφοσιωμένη στην Πολωνία παρά στην Ε.Ε. Το ίδιο ισχύει και για την Ουγγαρία.
- 4) Το μεταναστευτικό έχει δημιουργήσει ένα χάσμα, το οποίο απειλεί να γίνει Καιάδας να καταπιεί και την Ε.Ε. και την «ευρωπαϊκή ιδεολογία». Η Αυστρία μπορεί να εκλέξει ακροδεξιό πρόεδρο, οι χώρες του Βίζεγκραντ δεν δέχονται πρόσφυγες και απειλούνται να πληρώσουν πρόστιμο 250.000 ευρώ ανά ένα μη αποδεκτό πρόσφυγα, ενώ τα κόμματα με αντιμεταναστευτικές ατζέντες έχουν αυξήσει τα ποσοστά τους. Η Γαλλία έχει εκλογές σε επτά μήνες και η Λεπέν, αν δεν καραδοκεί για την προεδρία, καραδοκεί για μια ισχυρή δεύτερη θέση.
- 5) Η Επιτροπή ανέβαλε την επιβολή κυρώσεων σε Πορτογαλία και Ισπανία για τις παρεκκλίσεις των προϋπολογισμών τους για λόγους πολιτικούς.
- 6) Οι χώρες του Νότου οι οποίες έχουν πληγεί ιδιαίτερα από την οικονομική λαίλαπα, αναζητούν διέξοδο σε μια συμμαχία συμφερόντων ώστε να υποχρεώσουν τη Γερμανία σε υποχωρήσεις.
Αυτό το τελευταίο ζήτημα έχει δύο όψεις: πρώτον την πολιτική και δεύτερον την οικονομική. Είναι προφανές πως πολιτικά η Γερμανία θα ήθελε να κάνει τις απαραίτητες υποχωρήσεις για να εμφανίσει μια Ευρώπη πιο κοντά στα προβλήματα των «νοτίων». Αυτό θα ισχυροποιούσε τη συνεχώς μειούμενη επιρροή της Ε.Ε. στους πολίτες της.
Από οικονομικής πλευράς όμως, η λύση του άγους του δημοσίου χρέους, όχι της Ελλάδος αλλά κυρίως της Ιταλίας και της Γαλλίας, η οποία δεν δείχνει να μπορεί να το τιθασεύσει δεν φαίνεται στον ορίζοντα. Η Γερμανία έχει σε λίγο και αυτή εκλογές και μια ανάληψη βαρών άλλων χωρών δεν θα ήταν και η καλύτερη πολιτική διαφήμιση για την κυβερνώσα συμμαχία, η οποία και μετά τις νέες εκλογές θα είναι, όπως προβλέπεται, και η νέα κυβερνώσα συμμαχία.
Εδώ θα πρέπει να παρατηρήσουμε πως η Γερμανία, δίχως να είναι ο εμπνευστής της ιδέας της ποσοτικής χαλάρωσης ως ένα εναλλακτικό σχέδιο επανεκκίνησης της οικονομίας στην Ε.Ε. δίχως να υπάρξει αποδοχή της αύξησης του δημοσίου χρέους, έχει ευλογήσει τα σχέδια του Ντράγκι.
Στο κέντρο της όλης διαδικασίας είναι η Γαλλία, η χώρα η οποία ανήκει και στον «Βορρά» και στον «Νότο». Η Γαλλία καλείται να παίξει τον ρόλο του επιδιαιτητή, του μπαλαντέρ και του συμβούλου σε μια πολιτική συμμαχία των «γενναίων Νοτίων», οι οποίοι θα κάνουν ακόμη μία επίθεση για να κάμψουν την τευτονική αδιαλλαξία ή άλλως τις πολιτικές πεποιθήσεις της Μέρκελ.
Το ερώτημα είναι αν μπορεί η Γαλλία να σηκώσει αυτό το βάρος, δηλαδή να παρουσιαστεί ως η συγκολλητική ουσία του «Νότου»: Πορτογαλία, Ισπανία, Ιταλία, Ελλάδα, Κύπρος, Μάλτα.
Αν μπορεί να πείσει τη Γερμανία για ένα νέο σχέδιο ανασυγκρότησης μιας παραπαίουσας Ε.Ε., η οποία αντιμετωπίζει όλα τα συστημικά ελλείμματά της και λάθη της μέσα στο ιστορικό γίγνεσθαι. Αυτό το σήμερα, το οποίο φαίνεται να διατηρεί ένα μεγάλο μέρος των χαρακτηριστικών του παρελθόντος του, είναι μετέωρο και έρμαιο της ιστορικής τυχαιότητας που βιώνουμε.
Η σύνοδος στο Παρίσι έχει να αντιπαλαίσει, όχι τα προβλήματα του μέλλοντος, αλλά το παρελθόν παλινωδιών, πολιτικών αποφάσεων οι οποίες πάρθηκαν ερήμην της οικονομικής πραγματικότητας και σχεδίων για το μέλλον, τα οποία δεν είχαν την ενόραση του εφικτού αλλά της αποφυγής της κάθε δύσκολης απόφασης.
