Μια ελληνορωσική συμπαραγωγή, μια παράσταση αρχαίου δράματος φτιαγμένη από δύο διαφορετικές σχολές θεάτρου προκαλεί το ενδιαφέρον.
Το ιστορικό Θέατρο Βαχτάνγκοφ της Μόσχας συνεργάζεται για πρώτη φορά με το Εθνικό Θέατρο παρουσιάζοντας την Παρασκευή και το Σάββατο στην Επίδαυρο την τραγωδία του Σοφοκλή «Οιδίπους Τύραννος» με Ρώσους και Ελληνες ηθοποιούς, σε σκηνοθεσία του σπουδαίου Λιθουανού Ρίμας Τούμινας.
Η παράσταση ήταν ιδέα του διευθυντή του Εθνικού Θεάτρου Στάθη Λιβαθινού:
«Η οκταετής θητεία του Τούμινας άφησε το στίγμα της στο Θέατρο Βαχτάνγκοφ. Πολυβραβευμένος στη Ρωσία αλλά και στην Ευρώπη γενικότερα, έχει κάνει παραστάσεις που έμειναν στην ιστορία του θεάτρου. Κάνει θέατρο εξαιρετικής πολυμορφίας, σύγχρονο, ακραίο, υψηλής αισθητικής και χωρίς δίχτυ ασφαλείας. Τον θαυμάζω, του οφείλω ένα μεγάλο “ευχαριστώ” γιατί μπήκε στην περιπέτεια, πήρε το ρίσκο αυτής της συμπαραγωγής, που θα πλουτίσει βαθιά και τους δύο θεατρικούς οργανισμούς».
Το έργο, η παράσταση, η πρώτη επαφή με τον χώρο της Επιδαύρου οδηγεί τον Ρίμας Τούμινας πίσω στα παιδικά του χρόνια:
«Το μεγαλείο της Επιδαύρου σε κάνει να νιώθεις σαν παιδί που θέλει να μάθει, να διδαχτεί. Εκεί, ανάμεσα στα δέντρα γύρω από το αρχαίο θέατρο, νομίζεις πως κρύβονται άγγελοι που θα σπεύσουν να βοηθήσουν τους καλλιτέχνες. Η παράσταση είναι πάντα μια γιορτή. Ολοι πηγαίνουμε προς τα εκεί. Μπορεί ν’ αργήσουμε να φτάσουμε, μπορεί να έχει τελειώσει. Μπορεί να την προλάβουμε αλλά να μας απογοητεύσει. Μπορεί να μην υπάρχει καν γιορτή. Ομως το σημαντικό είναι ότι πηγαίνουμε προς τη γιορτή. Ο ηθοποιός είναι λίγο του τσίρκου και λίγο της φιλοσοφίας. Σκέφτομαι μερικές φορές τον Τσέχοφ που μετά από κάθε πρεμιέρα έτρεχε να κρυφτεί. Λες και προσπαθούσε να τους ξεγελάσει ότι δήθεν δεν είναι αυτός… Λες και κάποτε θα τον συλλάβουν γιατί τόσα χρόνια τους έλεγε ψέματα…».
Το Θέατρο Βαχτάνγκοφ είναι κρατικό, απασχολεί 120 ηθοποιούς και ανεβάζει 60 παραστάσεις σε όλες τις σκηνές του με πληρότητα 99%, λέει ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Ρίμας Τούμινας (στην φωτογραφία με τον Στάθη Λιβαθινό).
Οι εγκαταστάσεις του θεάτρου επεκτείνονται, ένα νέο κτίριο θα λειτουργήσει σύντομα δίπλα στο παλιό:
«Φτιάχνουμε μια μικρή αυτοκρατορία στην Οδό Αρμπάτ. Παράλληλα με τη σχολή όπου διδάσκεται η μέθοδος Στανισλάφσκι, λειτουργεί και στούντιο για 30 ηθοποιούς. Πριν από ένα μήνα ο υπουργός Πολιτισμού και ο δήμαρχος της Μόσχας ενημερώθηκαν για την πορεία του θεάτρου και τη μεγάλη προσέλευση θεατών. Ο Πούτιν είπε “μπράβο”. Βέβαια είναι πάντα λίγο επικίνδυνο ν’ ακούς καλά λόγια, την επόμενη μέρα η στάση μπορεί ν’ αλλάξει εντελώς… Σε μια περιοδεία στην Αμερική με ρωτούσαν: “Είστε κρατικό θέατρο;”. “Ναι” έλεγα. “Αρα, δεν είστε ελεύθεροι” αντέτειναν. “Οχι, είμαστε ελεύθεροι” απαντούσα εγώ, αλλά αυτό μάλλον δεν άρεσε… Αναρωτιούνται κάποιοι αν είναι δύσκολο να δημιουργεί ο καλλιτέχνης στη Ρωσία. Για τους μέτριους, ναι. Για τους ταλαντούχους και αφοσιωμένους, όχι. Σίγουρα δεν υπάρχουν πολλά χρήματα.
»Ομως οι αληθινοί καλλιτέχνες, όπου κι αν ζουν, δουλεύουν κανονικά παρά τις δυσκολίες της ζωής. Προσπαθούμε να αντισταθούμε. Σεβόμαστε τους κλασικούς προσδίδοντας σύγχρονη χροιά στις παραστάσεις, όχι απαραίτητα φορώντας τζιν στη σκηνή αφού κίνητρό μας είναι η σύγχρονη σκέψη. Παίζουμε με δυνατή καρδιά, αγάπη, ζήλο, ελεύθερο πνεύμα. Στόχος είναι οι παραστάσεις να μην ανεβαίνουν απλώς, οι ηθοποιοί να μην παίζουν για να παίζουν αλλά με σκοπό ν’ ανοίγονται προοπτικές στο μυαλό και την ψυχή των θεατών. Συγχρόνως έχουμε τον νου μας μην παρασυρθούμε από την τάση τού περίπου, της μίμησης, της μετριοπάθειας».
Τι ονειρεύεται ο Ρίμας Τούμινας;
«Ονειρεύομαι να είμαι ελεύθερος. Θα γύριζα στη Λιθουανία αλλά δεν γίνεται. Δεν μπορώ να φύγω από τη Ρωσία, δεν μπορώ να αποφύγω τη σχέση με το θέατρο, μάλλον θα γεράσω εκεί… Τα τελευταία χρόνια έχω μια ανησυχία. Ο Οιδίποδας νίκησε τη Σφίγγα, απέκτησε δύναμη, δόξα, φήμη αλλά δεν γνώριζε. Πάντα έχει κανείς την αγωνία μήπως αφαιρεθεί, μήπως δεν καταλάβει ότι η τέχνη ίσως αρχίζει σιγά σιγά να τον εγκαταλείπει. Ολος ο κόσμος είναι ένα θέατρο κι όλοι εμείς ηθοποιοί. Κάποια ουράνια μοίρα μοιράζει τους ρόλους και μας παροτρύνει να παίξουμε».
Η σπουδαία Ρωσίδα ηθοποιός Μίλα Μαξάκοβα, «ηθοποιός του λαού» στην πατρίδα της, ερμηνεύει την Ιοκάστη.
Πιστεύει ότι ο ηθοποιός δεν πρέπει να μιλάει αλλά να παίζει.
«Ο Τούμινας για όλους εμάς είναι δάσκαλος περισσότερο και από σκηνοθέτης», λέει. «Είναι ωραίο που δύο διαφορετικές σχολές επιχειρούν να δημιουργήσουν κάτι κοινό. Ενωθήκαμε με τους Ελληνες μέσα σ’ ένα ωραίο κλίμα διαλόγου και επικοινωνίας. Το θέμα είναι η αρμονία, όπως λέει και ο Πούσκιν. Ειδικά στις μέρες μας που επικρατεί η τάση παραμόρφωσης των πραγμάτων. Στην Ελλάδα πάντως βλέπεις την αρμονία».
Ο Βικτόρ Ντομπρονράβοφ ερμηνεύει τον Οιδίποδα.
Είναι ταλαντούχος ηθοποιός της νέας γενιάς, πρόσφατα έπαιξε στο σεξπιρικό «Τρωίλος και Χρυσηίδα»: «Η ευθύνη του ρόλου είναι μεγάλη. Δεν ήταν εύκολη η ένωση των δύο θιάσων, αρκετοί όμως από τους Ελληνες που συμμετέχουν μιλούν ρώσικα. Μερικές φορές η πρόβα ήταν τρέλα. Ακουγες τέσσερις γλώσσες: λιθουανικά, ρωσικά, αγγλικά, ελληνικά».
Info:
Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου. «Οιδίπους Τύραννος» του Σοφοκλή, συμπαραγωγή Εθνικού Θεάτρου και Θεάτρου Βαχτάνγκοφ.
Σκηνοθεσία: Ρίμας Τούμινας. Σκηνικά: Adomas Jacovskis. Κοστούμια: Maksim Obrezkov.
Μουσική: Faustas Latenas. Σύνθετης χορικών: Θοδωρής Αμπαζής. Χορογραφία: Andzelika Cholina.
Παίζουν: Εvgeny Knyazev (Τειρεσίας), Liudmila Maksakova (Ιοκάστη), Victor Dobronravov (Οιδίποδας), Pavel Yudin, Ekaterina Simonova, Valery Ushakov,Vitalijs Semjonovs, Maxim Sevrinovskiy, Eldar Dzhanibekov, Artur Ivanov, Evgeny Kosyrev, Ιrina Gromova.
Με ελληνικούς και αγγλικούς υπέρτιτλους, 29, 30 Ιουλίου στις 21.15
