Λένε πως τα μεγάλα πνεύματα συναντώνται. Στην περίπτωση των δύο γιγάντων της τέχνης του λόγου, του Θερβάντες και του Σαίξπηρ, η συνάντηση αυτή έμελλε να είναι μεταχρονολογημένη!
Αφού πολύ αργότερα μαθεύτηκε πως οι δύο κορυφαίοι πρωτοποριακοί συγγραφείς πέθαναν ίδια μέρα (μεταχρονολογημένη και στο σημερινό χρονογράφημα, λόγω ασφαλιστικού, απεργιών κ.λπ…): 23 Απριλίου 1616. Τετρακόσια χρόνια πριν, 69 χρόνων ο Θερβάντες, 52 ο Σαίξπηρ. Οθεν και εκάστη 23η Απριλίου εορτάζεται ως Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου. Δικαίως!
Σκέφτεται κανείς, διατρέχοντας τις βιογραφίες τους, τι θα είχε δώσει ακόμα ο Θερβάντες, παρά το ογκώδες έργο του (μόνο τα θεατρικά του ξεπερνούν τα 30, τα περισσότερα χαμένα), αν η πολύπαθη ζωή του (πόλεμοι, αιχμαλωσίες, φυλακίσεις…) ήταν λιγότερο δύσκολη.
Και πόσα ακόμα ο Σαίξπηρ, αν δεν πέθαινε τόσο νέος, ακόμα και για την εποχή του, με ζωή μάλλον άνετη παιδιόθεν. Αυτό όμως διακρίνει τους μεγάλους, είτε νέοι φεύγουν είτε όχι: οι ασήμαντοι ουρλιάζουν και δεν τους ακούει κανείς, οι μεγάλοι, αρκεί να κουνήσουν το δάχτυλο, και γίνεται σεισμός!
Συγκράτησα δύο μόνο λεπτομέρειες: Για να μεταφράσει «Δον Κιχώτη» ο Κ(λέανδρος) Καρθαίος έμαθε ισπανικά! Για δε την ελληνική απόδοση του ονόματος Σαίξπηρ, γράφει ο Δημήτριος Βικέλας στα σαιξπηρικά «Προλεγόμενά» του (1876): ότι και οι ίδιοι οι Αγγλοι «…δεν συμφωνούσιν… γράφοντες ποτέ (άλλοτε) μεν Shakespear, και Shakespeare, ή Shakspeare και Shakspear, ποτέ δε Shakespere ή Shakspere. Συγγνωστέα λοιπόν κατά μείζονα λόγον η παρ’ ημίν ασυμφωνία ως προς την ελληνικήν ορθογραφίαν αυτού».
Δυστυχώς, ελάχιστα πριν από την επέτειο, πέθανε ο δεύτερος, μετά τον Βασίλη Ρώτα, μεταφραστής όλου του θεατρικού Σαίξπηρ, ο Ερρίκος Μπελιές. Ανεξίτηλα χαραγμένοι μένουν στη μνήμη μου, ο Ινοκέντι Σμοκτουνόφσκι Αμλετ στον κινηματογράφο (Κόζιντσεφ, 1964) και ο Μάνος Κατράκης Δον Κιχώτης, Εθνικό Θέατρο (Μουζενίδης, 1972) που απολαύσαμε με τη γυναίκα μου!
