Θλίψη σκόρπισε στον εικαστικό χώρο ο αιφνίδιος θάνατος του Γιώργου Λάππα, σε ηλικία 66 ετών. Η καρδιά του τον πρόδωσε την Κυριακή, ενώ νοσηλευόταν με κρίση παγκρεατίτιδας στον «Ευαγγελισμό». Κοντά του ήταν η σύζυγός του, επίσης γλύπτρια, Αφροδίτη Λίττη.
Ηταν από τους κορυφαίους γλύπτες της γενιάς του, αν κι αυτό μοιάζει περιοριστικό. Σίγουρα ένας σπουδαίος Ευρωπαίος γλύπτης, του τέλους του 20ού και των αρχών του 21ου αιώνα.
Καινοτόμος, εφευρετικός, επαναπροσδιόρισε την έννοια της τρισδιάστατης δημιουργίας σε σχέση με τον χώρο. Επιδραστικός καθηγητής της Καλών Τεχνών της Αθήνας. Ανοιχτό, ανήσυχο μυαλό. Ευφυής συνομιλητής, άνθρωπος ευγενής, με λεπτό χιούμορ. «Οραματιστής δημιουργός», όπως τον χαρακτηρίζει ο υπουργός Πολιτισμού Αριστείδης Μπαλτάς.
Παραγωγικός και επίμονος, επί ώρες κλεινόταν στο εργαστήριό του στον Περισσό δουλεύοντας τα μεγάλης κλίμακας έργα του. Ενα από αυτά, σε χαλκό, θα παρουσιαστεί την άνοιξη στο Τελλόγλειο Ιδρυμα Θεσσαλονίκης, στην έκθεση του Ιδρύματος Θεοχαράκη με τίτλο «Ο κόσμος του Οδυσσέα Ελύτη. Ποίηση και ζωγραφική».
Εμβληματική είναι η σειρά των «Αστών» που διατρέχει την πορεία του. Τεράστιες, κόκκινες ανθρωπόμορφες φιγούρες τα μέλη των οποίων συνδέονται με μηχανισμούς.
Ανθρωποι-αντικείμενα, σε μια αέναη πάλη από τη μια με τους μηχανισμούς της εξουσίας και από την άλλη με τις εσωτερικές ψυχολογικές διεργασίες. «Το αληθινό ταλέντο του καλού γλύπτη είναι η ικανότητα να κουμαντάρει το ψυχικό υλικό του ιλίγγου», είχε πει ο ίδιος σε συνέντευξή του στα «Νέα της Τέχνης» (Αρτεμις Καρδουλάκη).
Πολύ γνωστά είναι τα έργα του «Αβακας» με ξύλινες σφαίρες, σίδερο, νήμα (Ζουμπουλάκη, 1983), «Ζαριές» (Μπερνιέ, 1990, Τramway-Γλασκόβη, 1991) με ζάρια σε διαφορετικά μεγέθη – ένα παιχνίδι με τους όγκους, τα κενά, το χρώμα, το φως.
Η εγκατάσταση από σίδερο «Μappemonde» παρουσιάστηκε στο Apperto της Μπιενάλε Βενετίας το 1988, ενώ δύο χρόνια αργότερα ο ίδιος εκπροσώπησε την Ελλάδα στην Μπιενάλε Βενετίας, μαζί με τον Γιάννη Μπουτέα. Συγκλονιστική ήταν η έκθεσή του το 2014 στο Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης με τίτλο «Ντοκουμέντα και γλυπτικά τοπία», που είχε την ένταση ενός προειδοποιητικού εφιάλτη.
Ο Γιώργος Λάππας γεννήθηκε στην Αίγυπτο το 1950 και παρότι έζησε μόνον οκτώ χρόνια στο Κάιρο, πριν η οικογένειά του επαναπατριστεί στην Αθήνα, οι εικόνες από τα φαραωνικά μνημεία, όπως και από τις διώξεις των Ελλήνων παρέμεναν ζωντανές στη μνήμη του. Πριν όμως αφιερωθεί στην τέχνη πέρασε από άλλα, εξίσου συναρπαστικά μονοπάτια, που λειτούργησαν σαν συγκοινωνούντα δοχεία στο έργο του.
Αρχικά σπούδασε κλινική ψυχολογία στο Κολέγιο Ριντ του Πόρτλαντ (1969-73) και δούλεψε εθελοντής στα Ψυχιατρεία του Σάλεμ, του Σαν Ντιέγκο, του Σαν Φρανσίσκο κ.α. Το 1974 πέρασε έναν χρόνο στην Ινδία ως υπότροφος του Ιδρύματος Watson, μελετώντας τη γλυπτική των ναών, κι αμέσως μετά παρακολούθησε μαθήματα στη Σχολή Αρχιτεκτονικής Α.Α. στο Λονδίνο.
Μετά τις σπουδές του στην Καλών Τεχνών της Αθήνας (1976-81) πήγε με υποτροφία του Γαλλικού Ινστιτούτου στο Παρίσι, ενώ συνέχισε να ταξιδεύει και να εργάζεται στην Ευρώπη, τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία.
Πάντα εξερευνητικός και πειραματικός, παρατηρούσε και ανέλυε τα φαινόμενα και τα μετέπλαθε σε γλυπτικές φόρμες. «Το υλικό της τέχνης είναι η κληρονομιά της απανθρωπιάς», έλεγε στα «Νέα της Τέχνης». «Ολοι οι καλλιτέχνες θέλουν να γιατρέψουν αυτή τη δαιμονική κληρονομιά.
Αλλά επειδή δεν είναι θεραπευτές και συγχρόνως επειδή θέλουν, την ώρα που δουλεύουν στο τραύμα, να ανακοινώσουν και στους θεατές τους και στους ίδιους τους εαυτούς τους την πράξη τους, μπερδεύονται, αφαιρούνται, η γιατρειά της δαιμονικής κληρονομιάς τους ξεγλιστράει και καταντάμε να μην είμαστε παρά αφηρημένοι τραυματιοφορείς».
Ο ίδιος γνώριζε τις «παγίδες» της τέχνης, ήξερε όμως και πώς να τις αποφύγει δημιουργικά. «Οταν πραγματικά ζορίζομαι καλλιτεχνικά, προσπαθώ να εντείνω το ζόρι μέχρι ένα πολύ κρίσιμο σημείο πίεσης, να σπρώξω τον εαυτό μου προς ένα άκρο, μετά το οποίο όλα ξαφνικά λαμπικάρουν και μπορώ με διαύγεια να ανακαλέσω τη σοβαρή και σκοτεινή άπλα των αναλογιών που ορίστηκαν μέσα μου, για να φέρω εις πέρας το έργο μου».
Η κηδεία του θα γίνει σήμερα στις 16.00 στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών με δημόσια δαπάνη.
-320x213.jpg)
