Νοσταλγώ εποχές που δεν έζησα ποτέ. Εποχές του παρελθόντος στις οποίες ταξίδεψα μέσω του κινηματογράφου, της λογοτεχνίας και της ποίησης· ένα παρελθόν, που τα τραγούδια του το έκαναν να μοιάζει ακόμα πιο όμορφο και αθώο απ’ ό,τι ήταν.
Η τέχνη το εξιδανίκευε ενώ δεν ήταν τέλειο, όπως το εξιδανικεύουμε και σήμερα όσοι δεν το ζήσαμε, αρνούμενοι το τόσο άσχημο παρόν.
Είμαι αισιόδοξη γιατί πιστεύω πως όταν οι κοινωνίες προωθούν ακρότητες -σε κάθε επίπεδο- και «καινοτομίες» κάθε είδους -που στην πραγματικότητα, μόνο καινοτόμες και αδοκίμαστες δεν είναι- κάποια στιγμή επέρχεται ένας κορεσμός, ένα απότομο τέλος και μία επιστροφή στη «Φύση», στο «Κλασικό».
Μελαγχολώ όμως γιατί έτυχε να ζω σε αυτή τη χρονική στιγμή, της απόλυτης σύγχυσης, πολιτισμικής και όχι μόνο. Οταν όλα σχεδόν έχουν γίνει και ειπωθεί· μία στιγμή μη δημιουργίας.
Συχνά λέγεται πως η κρίση του Δυτικού Κόσμου δεν είναι οικονομική αλλά κρίση αξιών. Και φυσικά είναι. Κρίση των υψηλών ιδανικών, κρίση της ακεραιότητας και των ηθών, κρίση του μέτρου.
Είναι τόσες οι διαστρεβλωμένες αξίες -και ανάμεσά τους η ομορφιά γιατί πρόκειται σίγουρα για κρίση αισθητικής. Και νομίζω πως τόσο πολλά δεινά πηγάζουν από την έλλειψη αισθητικής.
Αισθάνομαι συχνά πως γύρω μου κυριαρχεί η προχειρότητα -και σαφέστατα η βλακεία, καθ’ ότι οι βλάκες είναι οι πρώτοι και οι πιο ένθερμοι οπαδοί αυτής της παγκόσμιας προπαγάνδας χοντροκοπιάς.
Η νέα τάση του «Ασχημου» αντανακλάται όχι μόνο στη μόδα (τώρα στην πασαρέλα εμφανίζονται παχύσαρκα μοντέλα που προωθούν τη βουλιμία αφού… είναι μοντέλα) αλλά παντού· στη μουσική, στους δρόμους της πόλης, στη διασκέδαση, στον τρόπο που οι άνθρωποι μιλούν.
Το Τέρας καθίσταται πρότυπο, η ευγένεια και η καλλιέργεια δίνουν τη θέση τους στην αγένεια και την ημιμάθεια. Σε κάθε έκφανση της σημερινής ζωής επικρατεί η υπερβολή, η κραυγαλέα χυδαιότητα. Η αίσθηση της ομορφιάς και η ευαισθησία είναι νομίζω πλέον ό,τι πιο σπάνιο.
Ο Ντοστογιέφσκι στον «Ηλίθιο» λέει πως «η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο»· πιο πριν το είχε πει ο χριστιανισμός και ακόμα πρωτύτερα οι Αρχαίοι, μιλώντας για το Κάλλος· το εσωτερικό, το εξωτερικό και τη μεταξύ τους ταύτιση. Φαίνεται όμως πως μια τέτοια φιλοσοφία ήταν βαρύ φορτίο για τη light εποχή μας και την κουλτούρα της ασχήμιας που συνεπάγεται.
Η φθήνια ξεχειλίζει από παντού και όταν μιλώ για φθήνια δεν αναφέρομαι σε οικονομικά μεγέθη. Το κάλλος δεν αγοράζεται ούτε και η ικανότητα να το αντιληφθεί κανείς.
Εν έτει 2015 ακόμα και αν κάποιος υποθετικά μπορούσε να το αγοράσει, θα προτιμούσε το κιτς. Το κιτς είναι in, το κιτς πλημμυρίζει τα media, τα περιοδικά, τα μπαρ, τα λεωφορεία.
Και αφού κανένα χρηματικό ποσό δεν μπορεί να προσφέρει το υψηλό δώρο της ομορφιάς, νομίζω πως κανένας δεν μπορεί να καταστήσει υπεύθυνη για αυτήν την κρίση κακογουστιάς την έλλειψη χρημάτων.
Κάποτε, και μάλιστα με τους ελάχιστους πόρους, όλα φτιάχνονταν με περισσότερη προσοχή, σε αρμονία με το περιβάλλον και η εκλέπτυνσή τους ταίριαζε με τον ρυθμό της καθημερινότητας των ανθρώπων.
Σήμερα αυτή η καλαισθησία φοβάμαι πως δεν υπάρχει πουθενά και αν υπάρχει θα είναι μάλλον κειμήλιο άλλων καιρών. Θα είναι vintage ας πούμε. Σαν να έχει ξεπεραστεί το Ωραίο ώστε να μην μπορεί να είναι σύγχρονο. Μα είναι αυτό ποτέ δυνατόν;
Μπορώ να σκεφτώ και άλλες εποχές της Ιστορίας που η ασχήμια επικρατούσε σε περιόδους πείνας ή στα πρόθυρα πολέμου, μα τότε δεν αποτελούσε κανόνα αλλά στοιχείο παρακμής, οι άνθρωποι την ανέχονταν· σήμερα τη γιορτάζουν.
Ενώ άλλοτε η ανθρωπότητα επιζητούσε το καλύτερο, το υψηλό, η σύγχρονη –σε μεγάλο βαθμό μηδενιστική– κοινωνία το αρνείται, προάγοντας έναν άνθρωπο που δογματικά απορρίπτει ό,τι δεν φτάνει και κατασκευάζει μέχρι και ιδεολογίες με μόνο στόχο να κατεβάσει όσο γίνεται τον πήχη, ώσπου να τον φέρει στα μέτρα του.
Σαν να μην μπορεί κάποιος να αντέξει στη θέα ενός λουσμένου στο φως γαλάζιου ωκεανού, ενός παρθένου καταπράσινου τοπίου γεμάτο μυρωδιές του βουνού, και γι’ αυτό επίμονα να δηλώνει λάτρης του καυσαερίου και της βιομηχανικού στιλ γειτονιάς του.
Κι όμως, στους καιρούς των πλαστικών επεμβάσεων και της ανούσιας φλυαρίας, ο ορισμός για τη γοητεία του ωραίου φύλου -αλλά και για κάθε τι πραγματικά Ωραίο- παραμένει ο ίδιος.
Ο πικρόχολος αλλά συχνά εύστοχος μόδιστρος Καρλ Λάγκερφελντ λέει: «Η κομψότητα είναι ένα φυσικό χάρισμα, αν μια γυναίκα δεν το έχει γυμνή δεν πρόκειται ποτέ να το αποκτήσει ντυμένη».
Πιστεύω πως όσοι αγαπούν την ομορφιά και επιλέγουν να βλέπουν την ομορφιά στον κόσμο, τελικά αυτή βιώνουν και αυτήν αντανακλούν. Και πιστεύω πως η ομορφιά βρίσκεται μονάχα στη φύση και τη φυσικότητα.
Στην απλότητα που έχει ο άνθρωπος που ξέρει να ζει σεβόμενος τη φύση (του) και όχι κόντρα σε αυτήν. Σε αυτό το φως που εκπέμπει ένα αληθινό χαμόγελο ή μια απαλή κίνηση σαν χάδι, όπως αυτές των χορευτριών μπαλέτου.
Δεν γίνεται η επαφή με τη γη να πάψει να προσφέρει ευφορία στον άνθρωπο ή η σπουδαία τέχνη που προκαλεί την ίδια συγκίνηση και ανύψωση της ψυχής να αλλάξει ουσία.
Δεν μπορεί ποτέ το φυσικά ωραίο να αποτελέσει μια μόδα εφήμερη. Και νιώθω πως ίσως σε αυτό να πρέπει να πιστέψουμε και σε αυτό να επιστρέψουμε.
