Ανοιξε για τα καλά ο ασκός του Αιόλου

Ανήμερα της κρίσιμης συνάντησης των προέδρων ΗΠΑ-Γαλλίας στην Ουάσινγκτον και μόλις την επομένη της κομβικής επίσκεψης του Ρώσου προέδρου Πούτιν στην Τεχεράνη, η Τουρκία επέλεξε να προχωρήσει χθες στην κίνηση που όλοι φοβούνταν ότι θα συνέβαινε κάποια στιγμή στο πολυσχιδές γεωπολιτικό τοπίο της συριακής κρίσης.

Κι έτσι για πρώτη φορά από τη δεκαετία του ’50 οι δυνάμεις μιας χώρας-μέλους του ΝΑΤΟ, εν προκειμένω της μοναδικής μουσουλμανικής, κατέρριψαν χθες ρωσικό αεροσκάφος, σε ένα θερμό επεισόδιο κοντά στη μεθόριο με τη βορειοδυτική Συρία, το οποίο ο Ρώσος πρόεδρος Πούτιν χαρακτήρισε σε σκληρή γλώσσα «έγκλημα» και «πισώπλατη μαχαιριά που μας επέφεραν οι συνεργοί των τρομοκρατών», ρίχνοντας «καρφιά» στους Τούρκους.

Πέραν από τις ακριβείς συνθήκες -για τις οποίες η Αγκυρα και η Μόσχα ερίζουν- αδιερεύνητες παραμένουν προς ώρας και οι ευρύτερες συνέπειες, σε διμερές και διεθνές επίπεδο, πέραν ίσως του ότι με την κίνηση αυτή η Τουρκία εγκαινιάζει μία εξαιρετικά επικίνδυνη νέα φάση εμπλοκής στη συριακή κρίση, δοκιμάζοντας τις αντοχές του ρευστού διεθνούς συνασπισμού κατά του «Ισλαμικού κράτους» και ειδικά αυτές της -αντίπαλων γεωπολιτικών επιδιώξεων- Ρωσίας…

Μέχρι αργά το βράδυ οι πληροφορίες ήταν αντικρουόμενες για τα πραγματικά περιστατικά που οδήγησαν στην κατάρριψη του ρωσικού μαχητικού Su-24 από τουρκικά F-16, αλλά και για την τύχη των δύο πιλότων του: η Ρωσία ανακοίνωσε ότι ο ένας είναι νεκρός, την ώρα που η Αγκυρα υποστήριζε ότι είναι ζωντανοί και ότι διαπραγματεύεται την απελευθέρωσή τους από τους Τουρκμένους συμμάχους της στη βορειοδυτική Συρία, ταξιαρχία των οποίων είχε στο μεσοδιάστημα ισχυριστεί ότι τους σκότωσε, πριν προσγειωθούν με τα αλεξίπτωτα του συστήματος εκτίναξης επί συριακού εδάφους.

Η τουρκική πλευρά

Η Αγκυρα υποστηρίζει ότι όχι ένα, αλλά δύο ρωσικά Σουχόι παραβίασαν τον εναέριο χώρο στην επαρχία Χατάι της νοτιοδυτικής Τουρκίας και ότι οι πιλότοι αυτού που τελικά κατερρίφθη αγνόησαν συνολικά 10 προειδοποιήσεις για αλλαγή πορείας.

Σε επιστολή μάλιστα που απέστειλε στον γ.γ. του ΟΗΕ, Μπαν Κι-μουν, και δημοσιοποίησε το πρακτορείο Associated Press, αναφέρει ότι η παραβίαση έγινε στην περιοχή Γιαϊλανταγκί-Χατάτ από δύο Σουχόι «αγνώστου εθνικότητας» στις 9.24 το πρωί, στα 19.000 πόδια, «σε βάθος 1,36 μιλίων και μήκος 1,15 μιλίων σε διάρκεια 17 δευτερολέπτων». Δημοσιοποίησε δε και σχετικό χάρτη, συγκαλώντας έκτακτη σύνοδο του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες και εκπροσώπους των πέντε μόνιμων μελών του Σ.Α. του ΟΗΕ στο τουρκικό ΥΠΕΞ.

Αργά χθες, σε έκτακτη σύσκεψη του Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας της Τουρκίας, ο πρόεδρος Ερντογάν υποστήριξε ότι στο θερμό επεισόδιο ενεπλάκη αεροσκάφος χωρίς διακριτικά, ότι η κατάρριψη έγινε σύμφωνα με όλους τους κανόνες εμπλοκής και ότι οι Ρώσοι -στους οποίους ωστόσο απέφυγε να αναφερθεί ονομαστικά- σφυροκοπούν Στη Συρία, με πρόσχημα το «Ι.Κ.», τους αντικαθεστωτικούς Τουρκμένους.

Κατά τα λοιπά, επανέλαβε ότι η Τουρκία δεν τρέφει «εχθρότητα» έναντι της Ρωσίας ή οποιασδήποτε άλλης χώρας…

Τι λέει η Ρωσία

Προειδοποιώντας ότι «το τραγικό αυτό γεγονός θα έχει σοβαρές επιπτώσεις στις ρωσο-τουρκικές σχέσεις», ο Ρώσος πρόεδρος Πούτιν ανέφερε χθες ότι το αεροσκάφος χτυπήθηκε στη Συρία, σε απόσταση 1 χλμ. από τα σύνορα με την Τουρκία, κι ότι συνετρίβη 4 χλμ. εντός του συριακού εδάφους. Λίγο αργότερα μάλιστα το Γενικό Επιτελείο στη Μόσχα, επικαλούμενο δεδομένα από τα ρωσικά ραντάρ, κατηγόρησε ανοιχτά την Τουρκία ότι παραβίασε τον εναέριο χώρο της Συρίας!

Σύμφωνα με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, το ρωσικό Σουχόι και οι πιλότοι του «ουδόλως απειλούσαν την Τουρκία», αλλά αντιθέτως «εκπλήρωναν την κύρια αποστολή τους» σφυροκοπώντας θέσεις του «Ι.Κ.» στα ορεινά της βόρειας Λατάκιας, όπου -όπως ανέφερε- δρουν τζιχαντιστές που προέρχονται από τα εδάφη της Ρωσίας.

«Ηταν προληπτικές επιθέσεις κατά εκείνων που μπορεί να επιστρέψουν στη Ρωσία ανά πάσα στιγμή και οι οποίοι πρέπει ευθέως να χαρακτηρίζονται ως διεθνείς τρομοκράτες», επισήμανε ο πρόεδρος Πούτιν.

«Υπογράψαμε με τους Αμερικανούς συμφωνία για την αποτροπή συμβάντων στον συριακό εναέριο χώρο και η Τουρκία αποτελεί τμήμα όσων υποτίθεται ότι μάχονται κατά της τρομοκρατίας», συμπλήρωσε. «Δεν ξέρω ποιος είχε ανάγκη αυτό που συνέβη σήμερα. Σίγουρα όχι εμείς».

Λίγο αργότερα, έγινε γνωστό ότι ένας Ρώσος πεζοναύτης, που μετείχε σε 10μελή αποστολή για τον εντοπισμό των δύο πιλότων του Su-24 στη βόρεια Λατάκια, σκοτώθηκε όταν το στρατιωτικό ελικόπτερο Mi-8 στο οποίο επέβαιναν χτυπήθηκε από Σύρους αντάρτες με αντιαρματικό πύραυλο, κατά πληροφορίες, αμερικανικής κατασκευής Tow.

Μουδιασμένοι από την απότομη κλιμάκωση, ΗΠΑ, Ε.Ε., ΝΑΤΟ και ΟΗΕ καλούν ουσιαστικά σε αυτοσυγκράτηση, μέχρι νεωτέρας.

Σε μια πρώτη έμπρακτη αντίδραση από πλευράς Μόσχας, το υπουργείο Αμυνας ανακοίνωσε ότι διακόπτει κάθε στρατιωτική επικοινωνία με την Αγκυρα, ο επικεφαλής της ρωσικής διπλωματίας, Σεργκέι Λαβρόφ, ακύρωσε την προγραμματισμένη για σήμερα επίσκεψή του στην Τουρκία και το ρωσικό ΥΠΕΞ απηύθυνε σύσταση στους Ρώσους τουρίστες να μην επισκέπτονται την Τουρκία.

Η προαναγγελία

Πριν από ένα μήνα κιόλας, το έγκριτο «βαθύ λαρύγγι» της Τουρκίας με το ψευδώνυμο «Φουάτ Αβνί» στο Twitter, είχε προειδοποιήσει ότι ο Ταγίπ Ερντογάν σχεδίαζε να βάλει «πόδι» στον συριακό εμφύλιο και στο μεταπολεμικό «βαλκανοποιημένο» σκηνικό της, ακόμη και μέσω της κατάρριψης ενός ρωσικού αεροσκάφους (!).

«Από στρατηγικής άποψης, η συριακή κρίση έχει φτάσει σε κομβικό σημείο», παρατηρεί σε ανάλυσή του στους «Asia Times» ο Ινδός διπλωμάτης, πάλαι ποτέ πρέσβης, μεταξύ άλλων, στην ΕΣΣΔ και στην Τουρκία, Μ. Κ. Μπαντρακουμάρ.

«Το πρώτο βήμα είναι η δημιουργία μίας ζώνης στη βόρεια Συρία, εκτός επιχειρησιακών ορίων για τις κυβερνητικές δυνάμεις της Συρίας, τα ρωσικά αεροσκάφη ή διάφορες πολιτοφυλακές, όπως η Χεζμπολάχ, που αγωνίζονται στο πλάι του συριακού καθεστώτος» επισημαίνει, οριοθετώντας ως επόμενο στρατιωτικό διακύβευμα τον έλεγχο του Χαλεπιού.

«Υπάρχει το προηγούμενο των τουρκικών πιέσεων για τη δημιουργία “ζώνης ασφαλείας” στη βόρεια Συρία», υπενθυμίζει, «την οποία ο Ερντογάν χαρακτήρισε την Τετάρτη ζωτικής σημασίας για την επίλυση της συριακής κρίσης» και η οποία προωθείται δεδηλωμένα πια από κοινού με τη σύμμαχο Αμερική.

Και στον απόηχο των τρομοκρατικών επιθέσεων στο Παρίσι, επισημαίνει ο Ινδός διπλωμάτης, ο Ερντογάν προωθεί τα σχέδιά του «εξαργυρώνοντας την προσφυγική κρίση που μαστίζει την Ευρώπη», η οποία θα είναι στο επίκεντρο της συνόδου κορυφής Ε.Ε.-Τουρκίας αυτή την Κυριακή.

«Η προοπτική που κερδίζει έδαφος», καταλήγει, «είναι, εφόσον δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες, οι εκτοπισμένοι της Συρίας να μένουν στις “ζώνες ασφαλείας” επί συριακού εδάφους και να μην έχουν λόγο να ζητούν άσυλο στο εξωτερικό».

Ο Τούρκος πρόεδρος μάλιστα έκανε λόγο χθες για «ανθρωπιστική ζώνη ασφαλείας» που θα εκτείνεται από τη μεθοριακή Τζαραμπλούς μέχρι την ανατολική Μεσόγειο!