ΑΥΤΑ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΣΑΝ ΤΟ 2015
Επιμέλεια: Μισέλ Φάις
Προτάσεις, επισημάνσεις, ταξινομήσεις
Για τις τρεις επόμενες βδομάδες, κριτικοί, φιλόλογοι, δοκιμιογράφοι, πανεπιστημιακοί, ιστορικοί, πεζογράφοι και ποιητές, μέσα από τις σελίδες του «Ανοιχτού Βιβλίου», θα διακρίνουν τα σημαντικότερα βιβλία της απερχόμενης χρονιάς. Βιβλία που κέντρισαν τον ειδικό ή τον απλό αναγνώστη, βιβλία που διανοίγονται σ’ ένα ευρύ φάσμα ιδεών, έκφρασης, αλλά και συνομιλίας, υπέρβασης ή ρήξης με άλλα βιβλία, βιβλία νεότερων ή παλαιότερων συγγραφέων, βιβλία που αξίζει να διαβάσετε ή να χαρίσετε στα αγαπημένα σας πρόσωπα.
Σήμερα παρουσιάζονται οι ενότητες: Ξένη Ποίηση (από τον ποιητή Γιάννη Δούκα), Ελληνική Ποίηση (από τον ποιητή Πέτρο Γκολίτση), Ξένη Λογοτεχνία (από τους πεζογράφους και βιβλιοκριτικούς Ιάκωβο Ανυφαντάκη, Ακη Παπαντώνη και Χρίστο Κυθρεώτη) και Δοκίμιο-Μελέτη (από τον φιλόλογο και κριτικό λογοτεχνίας Γ.Ν. Περαντωνάκη).
Οι φωτογραφίες που θα κοσμούν τις σελίδες σε όλο το αφιέρωμα είναι της Καλλιόπης Ασαργιωτάκη, του Ηλία Κοσίντα, του Κωνσταντίνου Πίττα και του Χάρη Παπαδημητρακόπουλου.
ΞΕΝΗ ΠΟΙΗΣΗ
≈≈≈≈≈
Ακόμη και σήμερα, που η αφθονία ψηφιακού υλικού και το διαδικτυακό εμπόριο επιδρούν στους όρους πρόσληψης της ξένης λογοτεχνίας και η γενικευμένη γλωσσομάθεια διευκολύνει την πρόσβαση στο πρωτότυπο, η μετάφραση εξακολουθεί να επιτελεί μια κρίσιμη και πολύπτυχη πολιτισμική λειτουργία.
Το καθήκον του μεταφραστή είναι πολλαπλό: να καλύψει κενά της βιβλιογραφίας, να αναδείξει άγνωστες φωνές, να εισαγάγει το παγκόσμιο ρεπερτόριο, ανανεώνοντας το εγχώριο, αλλά και να τολμήσει νέες προσεγγίσεις σε έργα θεωρούμενα ως κλασικά. Προτού αναφερθούμε, δειγματοληπτικά, σε ορισμένους τίτλους της φετινής βιβλιοπαραγωγής, καλό θα ήταν να υπενθυμίσουμε ότι καθοριστικό μέρος της μεταφραστικής δραστηριότητας εντοπίζεται και εκτός αυτής, υπό τη σκέπη λογοτεχνικών περιοδικών και εκδηλώσεων.
Ξεχωρίζουμε, ενδεικτικά, το αφιέρωμα που επιμελήθηκε η Μαρία Τοπάλη για τη Μαρίνα Τσβετάγιεβα στην τελευταία «ποιητική», καθώς και την εκδήλωση για την Ελίζαμπεθ Μπίσοπ, με τη φροντίδα του Παναγιώτη Ιωαννίδη, στο πλαίσιο των συναντήσεων «με τα λόγια [γίνεται]» τον περασμένο Μάρτιο.
Τη μερίδα του λέοντος, παρατηρούμε, έχουν οι εκδόσεις Γαβριηλίδης. Σημειώνουμε: σε μετάφραση Γιώργου Ξενία, «Τα Ποιήματα του Μικελάντζελο», λιγότερο γνωστή και πιο προσωπική πτυχή της δημιουργίας του. Τη «Φυσική Μουσική», επιλογή του Γιώργου Λαμπράκου από το σημαντικό έργο του Ρόμπινσον Τζέφερς. Τη συλλογή του Τζέιμς Μέριλ «Ο μαύρος κύκνος», σε απόδοση Βασίλη Βασιλικού και Γιώργου Χαλδέζου.
Επίσης, από τη Βανέσσα Θεοδωροπούλου, το «Βαθυγάλαζο με τρίγωνο κενό από άμμο» της καταστασιακής Σινογαλλίδας Αλις Μπέκερ-Χο. Νέες προσθήκες, και οι δύο από το Κουκούτσι, στο πλήθος των μεταφράσεων του Γιάννη Λειβαδά: η ποιητική σύνθεση «Ρεμπό» του Κέρουακ, συνοδευόμενη από δεκαοκτώ χαϊκού, και μια επιλογή δεκαέξι ποιημάτων του Ουίλιαμ Μπλέικ. Από τις ίδιες εκδόσεις και «Το σώμα μου όλο ή φωτιά ή πέτρα» της αναγεννησιακής Γκαμπάρα Στάμπα (εισ.-μτφρ. της Αννας Γρίβα). Με τη «Μορφολογία της τελευταίας όχθης» (Εστία), σε μετάφραση Σπύρου Γιανναρά, το ελληνικό κοινό εισάγεται και στο ποιητικό έργο του Μισέλ Ουελμπέκ.
Ο Γιώργος Βαρθαλίτης υπογράφει «Το θαλασσινό κοιμητήρι» του Πολ Βαλερί (Περισπωμένη), καθώς και μια δίτομη έκδοση με ποιήματα του Πόε, «Τα νεανικά» και «Τα ανάλεκτα» (Gutenberg), σε επιμέλεια του πρόωρα χαμένου Δημήτρη Αρμάου.
Εχουμε ακόμη την προσέγγιση σε τρεις κομβικές μορφές της ποίησης του εικοστού αιώνα: το «Αγριόχορτο» της Αννα Αχμάτοβα, σε μετάφραση Δημήτρη Τριανταφυλλίδη (s@mizdat), το «Πένθιμο Μπλουζ και άλλα ποιήματα» του Γ.Χ. Οντεν από τον Ερρίκο Σοφρά (Κίχλη) και την «Ηλιόπετρα» (Gutenberg, μτφρ. Κώστα Κουτσουρέλη), σημαντική σύνθεση του Οκτάβιο Παζ.
Για το τέλος, δύο καταθέσεις-σφραγίδες. Αφενός, η προσωπική ανθολογία του Αλέξανδρου Ισαρη, «Εξι Ευρωπαίοι Ποιητές» (Gutenberg), οι Τρακλ, Ταρκόφσκι, Ρίλκε, Μπέρνχαρντ, Γκολ και Μπεν, «παιδιά», όλοι τους, «της Γηραιάς Ευρώπης», συναρμοσμένοι από το «μάτι» του μεταφραστή τους. Αφετέρου, το ξανακοίταγμα του «33x3x33» (Νεφέλη), επιλογή από το έργο του Ε.Ε. Κάμινγκς, που επιμελήθηκε ο Χάρης Βλαβιανός, στο πλαίσιο του επίμονου και ενσυνείδητου διαλόγου του με την αγγλόφωνη ποίηση.
