Οταν το 2010 στις περιφερειακές εκλογές της Αττικής και ζώντας τα πρώτα σημάδια της οικονομικής κρίσης, μέσα σ’ ένα πολωτικό κλίμα «μνημονιακών» και «αντιμνημονιακών» πολιτικών αντιπαραθέσεων, ξεφεύγοντας από την καταγγελολογία, έθεσα για πρώτη φορά στον ευρύ προεκλογικό δημόσιο διάλογο την επιλογή αντιμετώπισης της κρίσης προτείνοντας την «Κοινωνική Οικονομία», επιζητώντας την άμυνα του πολίτη στα δεδομένα και τον αναμενόμενο βαρύ οικονομικό χειμώνα, κρίθηκα από άλλους γραφικός και από άλλους «κρυφομνημονιακός»…
Επέμενα και κατά τη θητεία μου, διαμορφώνοντας ένα πρόγραμμα κοινωνικής οικονομίας για το διεθνές Focus τότε της φτωχοποίησης στο Πέραμα του Πειραιά και χάρηκα που το υλοποίησε η περιφερειάρχης Ρένα Δούρου. Εκτοτε, η ανάγκη υποχρέωσε τις κυβερνήσεις σε εφαρμογή τέτοιων επιλογών, δυστυχώς όμως χωρίς συνολικό σχεδιασμό, με φιλανθρωπικό και όχι κοινωνικά αλληλέγγυο χαρακτήρα, ευκαιριακές ρυθμίσεις που πάσχουν από αναποτελεσματικότητα και πελατειασμό.
Με πολύ ενδιαφέρον παρακολούθησα την προγραμματική προβολή της οικονομίας αυτής από τον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ κ. Τσίπρα στη ΔΕΘ, με συγκροτημένες προτάσεις που είναι προς τη σωστή κατεύθυνση της αλληλέγγυας πραγματικής οικονομίας.
Ομως χρειάζεται εξειδίκευση για το κάθε αντικείμενο οικονομικής δράσης στον τομέα αυτό, παίρνοντας υπόψη και τις ελληνικές οικονομικές ιδιαιτερότητες και νοοτροπίες.
Αυτή η παράλληλη οικονομική επιλογή μπορεί όχι μόνο να ανακουφίσει τον πολίτη από τις αναμενόμενες δυσκολίες της υπογραφείσης συμφωνίας, αλλά και να σπείρει στοιχεία πραγματικής οικονομίας ανάπτυξης μεσούσης της εφαρμογής του προγράμματος δανεισμού, αφού δεν εμπεριέχει ειδικότερα δημοσιονομικά στοιχεία και κινείται στον χώρο των μεταρρυθμίσεων, όπου η ευλυγισία στη συμφωνία δίνει την ευκαιρία ενός «οικονομικού αντάρτικου».
Τι απαιτείται (ενδεικτικά);
- 1. Ολοκληρωμένος (βραχυπρόθεσμος, μεσοπρόθεσμος και μακροπρόθεσμος) σχεδιασμός. Οπως γίνεται πλέον σε πολλές χώρες της Ευρώπης (Ισπανία, Γαλλία, Δανία, Φινλανδία κ.λπ.) για τον οικονομικό αυτό τομέα.
- 2. Ελεγχος νομιμότητας, διαφάνειας και οικονομικής σκοπιμότητας των δικτύων κοινωνικής αλληλεγγύης και στη συνέχεια οικονομική και θεσμική ενίσχυση υπό διαρκή έλεγχο των υγιών αυτών δικτύων.
- 3. Βαθιά νομοθετική τομή που θα ακουμπάει και την τριγωνική σχέση κράτος – οικονομία – πολίτης. Μια νομοθεσία που θα καθιστά τον πολίτη συμμέτοχο και υπεύθυνο των οικονομικών του δεδομένων, το κράτος επιτελικό σχεδιαστή των οικονομικών πρωτοβουλιών των πολιτών και την οικονομία ουσιαστικά στην εναλλακτική για απεξάρτησή της από τον πελατειασμό.
- 4. Ειδικότερα, οφείλουμε να προσδιορίσουμε τι είναι ΜΚΟ (δεν είναι φιλανθρωπισμός, αλλά υγιής οικονομική δράση με στοιχεία κοινωνικής ανταποδοτικότητας & αλληλεγγύης), τις διαδικασίες δράσης τους και τον έλεγχο των οικονομικών τους.
- 5. Να ενισχύσουμε την ευλυγισία των -υπό έλεγχο λειτουργίας τους- κοινωνικών συνεταιριστικών επιχειρήσεων, περιορίζοντας τη γραφειοκρατία στις σχέσεις τους με το κράτος.
- 6. Να αποδοθεί περιφερειακότητα με το θεσμικό όργανο ελέγχου στους φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης αλλά και αυστηρή δημοσιονομική παρακολούθηση της κεντρικής οικονομικής διοίκησης.
- 7. Πλήρης αναθεώρηση του συνεταιριστικού δικαίου, στον συνεργατικό χώρο, στον χώρο της αγροτικής παραγωγής και σε χώρους όπου ασκούνται οικονομικές δραστηριότητες για την προστασία του περιβάλλοντος ή κινούνται σε οικολογικούς τομείς (π.χ. δασικοί συνεταιρισμοί).
- 8. Πλήρης εκσυγχρονισμός του νομοθετικού πλαισίου για τον καταναλωτή και τα καταναλωτικά κινήματα με στόχο την απεξάρτησή τους από το εκάστοτε κομματικό κράτος και την αμφίδρομη επικοινωνία πολίτη-καταναλωτή και φορέα του καταναλωτισμού.
- 9. Διαμόρφωση όρων και διευκολύνσεων για μικρά και προσοδοφόρα αντικείμενα οικονομικής δραστηριότητας (π.χ. βοτανολογία, καινοτομία στην τεχνολογία, σποροδιαφύλαξη και διαχείριση, πολιτιστική εμπορικότητα), αλλά και μεγαλύτερων οικονομικών επιλογών με εξειδικευμένο περιεχόμενο (π.χ. στον γεωργικό χώρο: βιολογική γεωργία, προϊόντα ΠΟΠ, παιδεία: οικολογική εκπαίδευση, υπηρεσίες: εναλλακτικός τουρισμός, διαδικτυακή πληροφόρηση: με χαρακτηριστικά παραδείγματα την ΕΡΤ κατά την αυτόνομη δράση της και την εφημερίδα σας).
- 10. Τέλος, χρειάζεται ενιαία αντιμετώπιση από ενιαίο κεντρικό κυβερνητικό φορέα, υποκείμενο στον ευρύτερο οικονομικό τομέα.
- Με τη συμμετοχή του πολίτη και τη συνδρομή του κράτους μια «άλλη» οικονομία θα ανθίσει. Και αυτή η οικονομία έχει απίστευτα συγκριτικά πλεονεκτήματα για τη χώρα μας λόγω γεωγραφίας, μεγέθους χώρας και καιρικών συνθηκών, χωρίς υψηλό κόστος παραγωγής, εξαιρετικό εξαγωγικό κλίμα και κυρίως για να μπουν οι βάσεις της οικονομικής αυτάρκειας της χώρας με αλληλέγγυο πολιτικά τρόπο, οπότε το διεθνές μας εκτόπισμα θα απογειωθεί. Το έδαφος για μια τέτοια οικονομία, που ήδη αποσπασματικά, ασυντόνιστα, πιλοτικά και απρογραμμάτιστα λειτουργεί, είναι εύφορο.
Ας του δώσουμε την ευκαιρία να αποδώσει για όλους μας κοινωνικά.
* Νομικός Περιβάλλοντος, μέλος των Οικολόγων Πράσινων, υποψήφιος Οικολόγος στο ψηφοδέλτιο του ΣΥΡΙΖΑ στην Α’ Αθήνας
