Οι παλιοί Αθηναίοι στον φακό

Η Αθήνα τού χθες. Γειτονιές, δρόμοι, νεοκλασικά κτίρια, το ιστορικό τοπίο της πόλης… Ο,τι μεταμορφώθηκε στο πέρασμα των χρόνων, αλλά χάρη σε ορισμένους πρωτοπόρους της εποχής αποτυπώθηκε στη φωτογραφία και διασώθηκε έως τις μέρες μας, ελκύει το ενδιαφέρον του σύγχρονου κοινού. Κοσμοσυρροή σημειώθηκε το προηγούμενο διάστημα στην έκθεση «Μεταμορφώσεις των Αθηνών. Φωτογραφικό οδοιπορικό 1839-1950». Φιλοξενείται στο παράρτημα του Μουσείου Ηρακλειδών, στο νεοκλασικό της οδού Απ. Παύλου, που εγκαινίασε, μάλιστα, τη δράση του με τη συγκεκριμένη έκθεση. Περισσότεροι από 10.000 επισκέπτες απόλαυσαν αυθεντικές φωτογραφίες, ορισμένες από τις οποίες χρονολογούνται κοντά στις απαρχές της φωτογραφικής τέχνης.

Η σταθερή ροή των επισκεπτών οδήγησε τους διοργανωτές στην απόφαση να δώσουν και τρίτη παράταση, αλλά και να εμπλουτίσουν την έκθεση με 120 φωτογραφίες, αυτή τη φορά με επίκεντρο τον άνθρωπο. Ενώ στην πρώτη φάση η έκθεση παρακολουθούσε κυρίως τις αλλαγές στο αστικό τοπίο, τώρα εστιάζει στο ανθρώπινο στοιχείο με πορτρέτα, στιγμές από την καθημερινή ζωή, εορταστικά στιγμιότυπα κ.ά. με τίτλο «Μεταμορφώσεις των Αθηνών: Ανθρωποι-Μνήμες-Μνημεία. Φωτογραφικό οδοιπορικό 1839-1960». Με αυτή την εμπλουτισμένη διάσταση θα λειτουργήσει από τις 15 Απριλίου έως και τις 19 Ιουλίου.

Η περιήγηση στην ελληνική πρωτεύουσα και τους ανθρώπους της γίνεται μέσα από σπάνιο αρχειακό υλικό ιδιωτικών συλλογών με την επιμέλεια του ιστορικού τέχνης Χάρη Γιακουμή. «Ο 20ός αιώνας, με τη διάδοση της ερασιτεχνικής φωτογραφίας, θα απεικονίσει με μεγαλύτερη ζωντάνια την ανθρώπινη παρουσία, π.χ., στις οικογενειακές συναθροίσεις ή τις εκδρομές στην Ακρόπολη, όπου μέχρι τότε εικονίζονταν μόνο ξένοι επισκέπτες. Και η δημοσιογραφική φωτογραφία, από τη μεριά της, θα μας προσφέρει την εικονογράφηση των περισσότερων ιστορικών γεγονότων του πρώτου μισού του 20ού αιώνα. Σε μια πιο ολοκληρωμένη μορφή, η έκθεση μας προσκαλεί σ’ ένα ταξίδι στον χρόνο με οδηγό τη μνήμη, όχι μόνο την ατομική μα και τη συλλογική. Φωτογράφοι επώνυμοι και ανώνυμοι, επαγγελματίες και ερασιτέχνες, διηγούνται με τον δικό τους τρόπο όχι μόνο την ιστορία της Αθήνας, αλλά και τις πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές δύο σημαντικών χρονικών περιόδων, που επηρέασαν τη ζωή των κατοίκων της», γράφει ο επιμελητής της έκθεσης.

Από τα χαρακτηριστικά στιγμιότυπα είναι η φωτογραφία (ανώνυμου) με παιδιά να παίζουν έξω από το αρτοποιείο «Η χρυσή καρδιά». Δύο χρόνια μετά, η γειτονιά που βρισκόταν στις βόρειες παρυφές του Βράχου της Ακρόπολης θα κατεδαφιστεί, όπως και όλη η περιοχή Βρυσάκι, για τις ανάγκες των ανασκαφών της Αρχαίας Αγοράς. Μια άλλη είναι εκείνη της 5ης Ιανουαρίου του 1933, όταν οι Αθηναίοι ανέβηκαν στην Ακρόπολη για να γιορτάσουν τα εκατοντάχρονα της απελευθέρωσής της από τους Οθωμανούς. Το φωτογραφικό οδοιπορικό ξεκινάει στα μέσα του 19ου αιώνα με Αθηναίους που ποζάρουν στα ατελιέ (Φίλιππου Μαργαρίτη, Δημήτριου Κωνσταντίνου, Γεώργιου Κολόμβου κ.ά.) ενώ προς τα τέλη του ίδιου αιώνα, καθώς αυξάνεται η ζήτηση της φωτογραφίας, ανοίγουν και στούντιο από Ελληνες και ξένους φωτογράφους.

Η έκθεση συμπληρώνεται από την ενότητα «Βλέμματα της πόλης», μια επιλογή φωτογραφιών Αθηναίων της εποχής μας, σε επιμέλεια του δημοσιογράφου Νίκου Βατόπουλου. «Είναι οι γενιές που γεννήθηκαν στον 20ό αιώνα και στις αρχές του 21ου, που σήμερα συναντάμε στον δρόμο. Πριν από πενήντα χρόνια, κυκλοφορούσαν ανάμεσα στο πλήθος Αθηναίοι που είχαν γεννηθεί στα τέλη του 19ου αιώνα και πριν από εκατό χρόνια κυκλοφορούσαν στους δρόμους της Αθήνας μερικοί παλαιότεροι που θυμούνταν την άφιξη του Οθωνα. Γενιά τη γενιά, συνεχίζεται το θαύμα της αδιάλειπτης αστικής εμπειρίας με την Αθήνα ως θεατρική σκηνή», γράφει ο Νίκος Βατόπουλος.

Η έκθεση τελεί υπό την αιγίδα του Δήμου Αθηναίων και διοργανώθηκε με αφορμή την επέτειο των 180 χρόνων από την ανακήρυξη της Αθήνας πρωτεύουσας του ελληνικού κράτους (30 Σεπτεμβρίου του 1834).

Παράρτημα Μουσείου Ηρακλειδών, Αποστόλου Παύλου 37, τηλ.: 210 3461981.