Με τον πιο γνήσιο Ελληνα εκφραστή του ευρωπαϊκού οριενταλισμού, τον Θεόδωρο Ράλλη (1852 Κωνσταντινούπολη – 1909 Λωζάννη), το Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης γιορτάζει τα δέκατα γενέθλιά του. Το παράρτημα του Μουσείου Μπενάκη στη γειτονιά του Κεραμεικού παρουσιάζει την επετειακή έκθεση «Θεόδωρος Ράλλης: Με το βλέμμα στην Ανατολή» (10 Δεκεμβρίου). Εστιάζει στο έργο του και παράλληλα εξερευνά το «βλέμμα» της Δύσης προς την «άλλη» Ανατολή.
Θα εκτεθούν 95 έργα του (30 ελαιογραφίες), αυτοπροσωπογραφίες, σχέδια, φωτογραφίες από το ατελιέ του, εικονογραφήσεις βιβλίων, έγγραφα που σχετίζονται με τη φοίτησή του στη Σχολή Καλών Τεχνών του Παρισιού, επιστολές, αποσπάσματα από το ημερολόγιό του στο Αγιον Ορος και από την αρθρογραφία του στον Τύπο της εποχής. Και θα είναι μια έκθεση μέσα στην έκθεση των μόνιμων συλλογών του μουσείου, καθώς τα έργα τού Θεόδωρου Ράλλη και το αρχειακό υλικό θα παρουσιαστούν ενσωματωμένα με τα υπόλοιπα εκθέματα. Το Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης δεν έχει κατακτήσει ακόμα τη θέση που του αξίζει στη συνείδηση των Αθηναίων, παρόλο που η μοναδικότητα των συλλογών του είναι γνωστή διεθνώς και έργα του συχνά ταξιδεύουν στο εξωτερικό, από το Μητροπολιτικό της Νέας Υόρκης έως το Βρετανικό Μουσείο.
Η προετοιμασία της έκθεσης κράτησε σχεδόν τρία χρόνια. «Είναι μια ευκαιρία να έρθουμε σε επαφή με το έργο του Θεόδωρου Ράλλη και να αναδείξουμε τι μας ενώνει με την Ανατολή. Ο Ράλλης δεν φαντάστηκε τον οριενταλισμό. Τον βίωσε. Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη, έζησε στο Παρίσι, αλλά και στην Ανατολή, αναζητώντας το πρόσωπό της. Από το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα η Ανατολή ανοίγεται προς την Ευρώπη, μια διαδικασία που έχει ξεκινήσει από την εποχή του Ναπολέοντα. Στοιχεία της επηρεάζουν τους Ευρωπαίους καλλιτέχνες στη ζωγραφική, αλλά και σε αντικείμενα. Τα οθωμανικά κεραμικά αντιγράφονται στο Παρίσι, οι υαλουργοί στη Γαλλία και αλλού μιμούνται τα γυάλινα της Αιγύπτου», μας λέει η υπεύθυνη του Μουσείου Ισλαμικής Τέχνης, Μίνα Μωραΐτου. Την έκθεση και τον κατάλογο έχει επιμεληθεί η δρ Μίρκα Παλιούρα, ιστορικός τέχνης.
Στην πρώτη αίθουσα γίνεται η εισαγωγή με αρχειακό υλικό για το περιβάλλον και την εποχή του. Στη δεύτερη θα εκτεθεί το έργο «Η Αγρύπνια του Πασά» (Εθνική Πινακοθήκη) και ένα βίντεο. Στην τρίτη αίθουσα κυριαρχούν έργα εμπνευσμένα από το χαρέμι και το λουτρό. Στην τελευταία, πίνακες που αναφέρονται στην πίστη της Ανατολής και στο πώς επηρεάζεται η Ελλάδα.
Η ατμόσφαιρα στα χαμάμ, τα παζάρια, τα χαρέμια, οι μισογκρεμισμένες ορθόδοξες εκκλησίες και οι τεκέδες γοήτευσαν τον Θεόδωρο Ράλλη, όπως και άλλους Ευρωπαίους καλλιτέχνες. Η Ανατολή φάνταζε εξωτική στα μάτια τους. Ο Ράλλης απέδιδε τα θέματά του σύμφωνα με τα πρότυπα του Ακαδημαϊ- κού Ρεαλισμού της Γαλλικής Σχολής, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις ενσωμάτωνε και νεωτεριστικές τάσεις.
Γόνος πλούσιας οικογένειας μεγαλεμπόρων από την Κωνσταντινούπολη με ρίζες από τη Χίο, σπούδασε στη Χάλκη και στη συνέχεια στο Λονδίνο, όπου για ένα διάστημα εργάστηκε ως υπάλληλος στις οικογενειακές επιχειρήσεις Ράλλη-Μαυρογιάνννη. Εγκατέλειψε, όμως, την επιχειρηματική καριέρα και εγκαταστάθηκε μόνιμα στο Παρίσι, όπου ξεκίνησε σπουδές ζωγραφικής. Μαθήτευσε στο εργαστήριο του ζωγράφου και οριενταλιστή Ζαν-Λεόν Ζερόμ, ο οποίος τον επηρέασε στις επιλογές του. Προκειμένου να συγκεντρώσει υλικό για τα έργα του, ταξίδεψε στην Ελλάδα, τη Μικρά Ασία, την Παλαιστίνη και την Αίγυπτο, ενώ μοίρασε τη ζωή του ανάμεσα στο Παρίσι και το Κάιρο, όπου διατηρούσε δεύτερο εργαστήριο. Από το 1875 και έως το τέλος της ζωής του συμμετείχε ανελλιπώς στα επίσημα γαλλικά Σαλόν, στις Παγκόσμιες Εκθέσεις στο Παρίσι (τιμήθηκε με βραβεία και διακρίσεις) και σε πολλές εκτός Γαλλίας. Παράλληλα, εξέθεσε πολλές φορές στην Ελλάδα. Με τη διαθήκη του άφησε ορισμένα έργα του στην Εθνική Πινακοθήκη και το 1911 απονεμήθηκε για πρώτη φορά το Βραβείο Θεόδωρου Ράλλη στο Παρίσι. Το 1912 διεξήχθη στην Ελλάδα ο πρώτος Ράλλειος Διαγωνισμός.
Η έκθεση συνοδεύεται από κατάλογο και θα έχει εκπαιδευτικά προγράμματα. Τα έργα προέρχονται από την Εθνική Πινακοθήκη, τη συλλογή της Alpha Bank, το Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών, τη συλλογή των απογόνων του, τις συλλογές του Μουσείου Μπενάκη και ιδιωτικές, ενώ το βιβλίο που έγραψε από το Αγιον Ορος προέρχεται από την Εθνική Βιβλιοθήκη.
Info:
Διάρκεια έως 22 Φεβρουαρίου 2015.
Mουσείο Ισλαμικής Τέχνης: Ασωμάτων 22 και Διπύλου 12, Κεραμεικός, τηλ.: 210 3251311
