Πριν από μερικά χρόνια ακουγόταν σαν ανέκδοτο, πλέον όμως είναι πραγματικότητα. Η Ελλάδα έχει μπει στον ευρωπαϊκό εικαστικό χάρτη και δύο γεγονότα το επιβεβαιώνουν. Πριν από λίγες ημέρες είχαμε την πρώτη έκπληξη: η περίφημη documenta του Κάσελ θα διοργανωθεί ταυτόχρονα και στην Αθήνα το 2017, γεγονός που την καθιστά ισότιμο τόπο φιλοξενίας της κορυφαίας εικαστικής διοργάνωσης. Ακολούθησε η ανακοίνωση του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος για τον Πολιτισμό (Εuropean Cultural Foundation-ECF) για τη βράβευση της Μπιενάλε της Αθήνας ως «φορέα που δημιουργεί τις κατάλληλες συνθήκες για να ευδοκιμήσουν νέες μορφές αλληλεγγύης μεταξύ τοπικών και διεθνών πολιτιστικών κοινοτήτων, εμπλέκοντας το ευρύ κοινό».
Τώρα το… καλό έρχεται να τριτώσει. H documenta του 2017 και η Μπιενάλε της Αθήνας του 2015 πρόκειται να συνεργαστούν, όπως μάθαμε από τα χείλη των καλλιτεχνικών διευθυντών τους, του Ανταμ Σίμτζικ από τη γερμανική πλευρά και των Ξένιας Καλπακτσόγλου και Poka Yio από την ελληνική. Η ευχάριστη είδηση ακούστηκε στο συμπόσιο που φιλοξενήθηκε προχθές στο κατάμεστο αμφιθέατρο του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, με την ευκαιρία της βράβευσης τoυ δραστήριου διδύμου Καλπακτσόγλου – Poka Yio με το βραβείο ECF Princess Margriet.
Το συμπόσιο, που παρακολούθησαν πολλοί καλλιτέχνες, ιστορικοί τέχνης, επιμελητές, είχε μια ξεχωριστή, συγκινητική στιγμή. Ολοι σηκώθηκαν από τη θέση τους με προτροπή του Poka Yio και χειροκρότησαν για την προσφορά της την Αννα Καφέτση -η ίδια ήταν απούσα- η οποία άκομψα και αναίτια εκδιώχθηκε από το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης.
Στόχος του συμποσίου ήταν να ξεκινήσει μια συζήτηση αναφορικά με το μέλλον των πολιτιστικών φορέων της Αθήνας και τον ρόλο τους στην ανάδειξη της σύγχρονης ελληνικής καλλιτεχνικής παραγωγής σε διεθνές πεδίο. Οπως αποδεικνύεται, μια άσχημη συγκυρία, η οικονομική κρίση που πλήττει την Ελλάδα τα τελευταία χρόνια και η δυστοκία των κρατικών φορέων να χρηματοδοτήσουν τη σύγχρονη τέχνη, έχει δημιουργήσει μια ιδιότυπη κατάσταση, συχνά όμως με θετικά αποτελέσματα.
Ετσι και οι διευθυντές της Μπιενάλε της Αθήνας παίρνουν τα ρίσκα τους, αυτοοργανώνονται, ανοίγουν κανάλια συνεργασίας, δρουν με την αίσθηση του κατεπείγοντος, κεντρίζοντας το ενδιαφέρον εντός και εκτός συνόρων για μια τέχνη με αξιώσεις που παράγεται σε εποχή κρίσης. Ομως και για τον Ανταμ Σίμτζικ η τρέχουσα κοινωνική και πολιτική κατάσταση τόσο στην Ευρώπη όσο και σε ολόκληρο τον κόσμο αποτελεί κίνητρο για πολιτιστική δραστηριοποίηση. Από τις επιδιώξεις του είναι η documenta 14 να αναδείξει και να αμφισβητήσει τις εντάσεις που επικρατούν μεταξύ Βορρά και Νότου, όπως εκφράζονται και ερμηνεύονται στη σύγχρονη πολιτιστική παραγωγή.
«Φιλία, εμπιστοσύνη, αλληλεγγύη» είναι το τρίπτυχο πάνω στο οποίο θα βασιστεί η συνεργασία των δύο θεσμών, τόνισε ο Σίμτζικ. Σε αυτό το πνεύμα φαίνεται πως κινούνται και οι υπόλοιποι, που πιθανότατα θα εμπλακούν σε αυτές τις σπουδαίες διοργανώσεις, είτε τεχνοκρατικά είτε καλλιτεχνικά. Με event, όπως είπε ο Ντένης Ζαχαρόπουλος, καλλιτεχνικός διευθυντής του Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης. Με κονδύλια από το ΕΣΠΑ (Μάριος Κωστάκης, γενικός διευθυντής Σύγχρονου Πολιτισμού του υπουργείου Πολιτισμού), με χορηγία (Αφροδίτη Παναγιωτάκου, εκτελεστική υποδιευθύντρια της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών) κ.λπ.
