Κάπου στα μέσα της δεκαετίας του 1990, όταν πια είχε εμπεδωθεί το πρότυπο του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού και η κυριαρχία των παγκοσμιοποιημένων αγορών, όταν οι τιμές των μετοχών και οι χρηματιστηριακοί δείκτες παρουσιάζονταν σε διαρκή ροή στο κάτω μέρος της τηλεοπτικής οθόνης και στις γιγαντοοθόνες σε κομβικά σημεία διαφόρων πόλεων, όπως η Τάιμς Σκουέρ της Νέας Υόρκης, τότε, ένα ταπεινό κατά τα άλλα μπαρ μετατράπηκε σε μικρογραφία χρηματιστηρίου.
Η ιδέα ήταν απλή: καθώς οι περισσότεροι θαμώνες ήταν χρηματιστές/χρηματομεσίτες και η ύπαρξή τους περιστρεφόταν γύρω από τις αυξομειώσεις των τιμών των μετοχών, τις αποδόσεις ομολόγων, το ρίσκο της πρόβλεψης για άνοδο ή πτώση κάποιου χρηματιστηριακού δείκτη, όλη αυτή η φρενήρης κατάσταση που επικρατεί καθημερινά στα χρηματιστήρια θα μπορούσε κάλλιστα να μεταφερθεί στο εν λόγω μπαρ, με τον ακόλουθο τρόπο: Οι τιμές των ποτών δεν ήταν δεδομένες και αμετάβλητες κατά τη διάρκεια της βραδιάς (μήπως θα έπρεπε να γραφτεί της συνεδρίασης;), αλλά ακολουθούσαν τον νόμο της ζήτησης. Αν η ζήτηση ενός συγκεκριμένου ποτού, για παράδειγμα μιας μπίρας ή ενός ουίσκι, σημείωνε άνοδο, τότε αυτομάτως αυξανόταν αναλογικά και η τιμή πώλησης του εν λόγω ποτού. Αντίστροφα, μείωση της ζήτησης συνεπαγόταν ανάλογη μείωση της τιμής πώλησης.
Αυτό το «αθώο» παιχνίδι είναι πια κανόνας και της δικής μας καθημερινότητας, ανεξαρτήτως αν μας συγκινούν ή αν μας προκαλούν αποστροφή τα χρηματιστηριακά παίγνια, αν επιθυμούμε ή όχι να συμμετάσχουμε σε αυτά. Οι κυβερνώντες αποφάσισαν ότι θα πρέπει να είμαστε μέρος τους, είτε εγκρίνουμε αυτή τη χρηματιστηριοποίηση της καθημερινότητάς μας είτε όχι.
Η αρχή έγινε με την ιδιωτικοποίηση της ΔΕΗ και την επακόλουθη εισαγωγή των διαφόρων χρωμάτων τιμολογίων κατανάλωσης. Ο απλός πολίτης καλείται να εξοικειωθεί με περίπλοκους μαθηματικούς τύπους, οι οποίοι (υποτίθεται) δείχνουν τάσεις της «αγοράς», και να κάνει προβλέψεις, να αναλάβει ρίσκο επιλέγοντας το ένα ή το άλλο τιμολόγιο. Η (φαιδρή, τουλάχιστον) συνέχεια ήταν η νέα πλατφόρμα posokanei για την (υποτιθέμενη) παρακολούθηση των καθημερινών μεταβολών σε βασικά αγαθά, ώστε να μπορούμε να επιλέξουμε την πιο συμφέρουσα τιμή.
Ετσι φτάνουμε στο τελικό αποτέλεσμα-στόχο-όνειρο του φονταμενταλιστικού καπιταλισμού των ημερών μας: ο πολίτης συνεχώς κολλημένος σε μια οθόνη για να συγκρίνει τιμές και τιμολόγια, προσφορές και εκπτώσεις, μήπως κι έτσι γλιτώσει μερικές δεκάρες ώστε αντί να τελειώνει ο μισθός στις 15, να τελειώνει στις 18 του μήνα. Και βέβαια, ούτε σκέψη (και πού διάθεση;) για αναψυχή, διάβασμα, αναστοχασμό, πνευματική ανάταση. Αυτό κι αν είναι επίτευγμα!
● (Ph.D.)2, Καθηγητής Ιατρικής Φυσικής – Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης
