Ηλεκτρικά ποδήλατα χωρίς ποδηλατόδρομους;

Πριν από λίγες μέρες στον Δήμο Νέας Σμύρνης έγινε κάτι τουλάχιστον σουρεαλιστικό. Κάποιοι συμπολίτες μας τζιμάνια είχαν τη φαεινή ιδέα να κλέψουν έξι ηλεκτρικά ποδήλατα και να βανδαλίσουν ακόμα δύο, τα οποία μόλις είχαν εγκατασταθεί σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο του δήμου.

Ωστόσο, δεν είχαν λάβει υπόψη την αδιανόητη παράμετρο του… GPS. Τα ποδήλατα εντοπίστηκαν χάρη στο σύστημα του γεωεντοπισμού και επέστρεψαν στη θέση τους.

Η «Εφ.Συν.» μίλησε με τον Δήμο Νέας Σμύρνης, ο οποίος μας πληροφόρησε πως τα ποδήλατα βρέθηκαν άμεσα από τις τοπικές Αρχές. Συγκεκριμένα, η «λεία» εντοπίστηκε έξω από πολυκατοικίες και σπίτια παρκαρισμένα και «ασφαλισμένα» με προσωπικές κλειδαριές. Μιλάμε η απόλυτη ευφυΐα…

Ωστόσο, το γεγονός υποχρέωσε τον δήμο να αποσύρει προσωρινά τα ηλεκτρικά ποδήλατα προκειμένου να πραγματοποιηθούν απαραίτητες ενισχύσεις στο αντικλεπτικό και αντιβανδαλιστικό σύστημα από την ανάδοχο εταιρεία.

Εργο… 51,2 εκατ. ευρώ

Το γεγονός αυτό μας έδωσε μια καλή «πάσα» για να δούμε το ιστορικό πίσω από το «φαινόμενο» των ηλεκτρικών ποδηλάτων. Αρχικά, πρέπει να πούμε ότι τα εν λόγω ποδήλατα είναι προϊόν των προγραμμάτων του ΕΣΠΑ και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), δηλαδή χρηματοδοτούμενα από την Ευρωπαϊκή Ενωση.

Η «ιδέα» των ηλεκτρικών ποδηλάτων είχε συλληφθεί πολύ πριν από την επέλαση των πατινιών που έχουν κατακλύσει τα μεγάλα αστικά κέντρα και πόσο μάλλον πριν από τον… «πονοκέφαλο» που έχουν δημιουργήσει στις Αρχές και στους πολιτικούς προϊσταμένους των υπουργείων που τώρα αναγκάζονται να λάβουν έκτακτα νομοθετικά μέτρα για να μετριάσουν τα προβλήματα και τα συμβάντα –σε πολλές περιπτώσεις και θανατηφόρα– που προκαλούνται στους αιματοβαμμένους ελληνικούς δρόμους.

Συγκεκριμένα, το έργο «Βιώσιμη Αστική Κινητικότητα, Μικροκινητικότητα, Ολοκληρωμένη Διαχείριση Αστικών Μετακινήσεων» είχε ενταχθεί στο πρόγραμμα του ΕΣΠΑ «Υποδομές Μεταφορών, Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη 2014-2020». Δηλαδή, τα ηλεκτρικά ποδήλατα ήταν να βρίσκονται κανονικά στους ελληνικούς δρόμους μέχρι το 2020. Βεβαίως, επειδή σχεδόν τίποτα δεν γίνεται στην ώρα του στη χώρα μας, το έργο εντάχθηκε στο πρόγραμμα «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή 2021-2027».

Το πρόγραμμα επιμερίστηκε σε δύο υποέργα: δηλαδή στα ποδήλατα που θα δίνονταν σε δήμους των περιφερειών και στους δήμους των μητροπολιτικών κέντρων. Πιο αναλυτικά, θα δοθούν (ή έχουν δοθεί ήδη) 3.131 ηλεκτρικά ποδήλατα (2.955 σε μη μητροπολιτικούς δήμους και 1.706 σε μητροπολιτικούς) σε 161 δήμους σε όλη την Ελλάδα (118 επαρχιακούς και 43 μητροπολιτικούς). Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται σε 51,2 εκατ. ευρώ.

Τα ηλεκτρικά ποδήλατα είναι σχεδιασμένα για αστική χρήση, με κινητήρα 250W, αυτονομία άνω των 60 km, μέγιστη ταχύτητα 25 km/h και ενσωματωμένα συστήματα GPS/4G για παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο, ενώ διαθέτουν εξοπλισμό ασφαλείας όπως φώτα, φρένα και συναγερμό.

Οι πολίτες μπορούν να κατεβάσουν στο κινητό τους την εφαρμογή e-bike sharing, όπου επιλέγουν τον Δήμο Νέας Σμύρνης –εν προκειμένω– και με απλά βήματα κάνουν εγγραφή. Στη συνέχεια εμφανίζονται τα διαθέσιμα ποδήλατα στους σταθμούς τα οποία μπορούν να χρησιμοποιήσουν για διαδρομές μέσα στην πόλη. Εναλλακτικά μπορούν να σκανάρουν τον κωδικό QR που αναγράφεται στην αφίσα.

Για την εγγραφή απαιτείται μέσω χρεωστικής κάρτας μία εγγύηση 5 ευρώ, ποσό που επιστρέφεται με την επιστροφή του ποδηλάτου στη βάση του.

Το ίδιο ισχύει πάνω-κάτω και στους υπόλοιπους δήμους της χώρας. Η γενικότερη ιδέα είναι η δωρεάν διάθεση των ποδηλάτων με μια μικρή εγγύηση.

Τι γίνεται με τους ποδηλατόδρομους

Ωστόσο, όσο καλή ιδέα και να ακούγονται τα ηλεκτρικά ποδήλατα, ειδικά στην Αθήνα όπου υπάρχουν ανηφόρες και κατηφόρες παντού, πρέπει να υπάρχουν και οι αντίστοιχες κατάλληλες υποδομές. Για παράδειγμα, στον Δήμο Νέας Σμύρνης, στους ελάχιστους ποδηλατόδρομους που υπάρχουν, κυκλοφορούν… μηχανάκια.

Στην περιοχή βγαίνει… «παγανιά» η δημοτική αστυνομία και κόβει κλήσεις μπας και βγει άκρη, αλλά προφανώς το ζήτημα είναι πιο βαθύ και αφορά τον σχεδιασμό.

Δίκτυα επί χάρτου

Στον Δήμο Αθηναίων υπήρχε η προθυμία εδώ και σχεδόν μια 10ετία να φτιαχτεί ένα δίκτυο ποδηλατόδρομων μήκους συνολικά 17,3 χλμ. που θα περνάει από τις γειτονιές της Αθήνας, αλλά ακόμη το θέμα βρίσκεται στις… μελέτες. Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της MRB, μόλις το 7% των πολιτών τη Αττικής χρησιμοποιεί το ποδήλατο (5% συμβατικό και 2% ηλεκτρικό) για τις καθημερινές του μετακινήσεις, την ίδια ώρα που στην Ευρώπη ο μέσος όρος όσων «ποδηλατούν» είναι περίπου στο 14%. Και για να βάλουμε ακόμα μια ενδεικτική παράμετρο στην εξίσωση, σύμφωνα με έρευνα του ΙΜΕΤ/ΕΚΕΤΑ που πραγματοποιήθηκε το 2025, πάνω από το 65% των τμημάτων του δικτύου ποδηλατόδρομων της Θεσσαλονίκης χαρακτηρίζεται ως υψηλού ή πολύ υψηλού κινδύνου. Ωραίες ιδέες, αλλά βουτηγμένες μέσα στην προχειρότητα.

■ Συντελεστές του «Παρατηρητηρίου Συνοχής» της «Εφ.Συν.» είναι οι Χριστίνα Κοψίνη, Αλέξανδρος Χασάνι, Γιάννης Κιμπουρόπουλος.

■ Το δημοσίευμα αυτό έχει παραχθεί στο πλαίσιο του έργου EuSEE (πολιτικές συνοχής της Ε.Ε. στη ΝΑ Ευρώπη) το οποίο συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Οι απόψεις και θέσεις που διατυπώνονται σε αυτό εκφράζουν μόνο τον/τη συντάκτη/ρια, δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα εκείνες της χορηγούσας αρχής και η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν φέρει καμία ευθύνη γι’ αυτές.