Το 1959 προβλήθηκε η ταινία του Αλέν Ρενέ «Χιροσίμα αγάπη μου» σε σενάριο της Μαργκερίτ Ντιράς. Το έργο αυτό ήταν μια ανατομία της βιωματικής μνήμης σε σχέση με τον τρόπο που ο απόηχός της μεταφέρεται στον άσχετο τρίτο. Στον κάθε τρίτο που κουβαλάει τα προσωπικά του τραύματα, τις δικές του προσωπικές μνήμες, που κάποιες στιγμές μπορεί να ξεθωριάζουν μπροστά στην ανάμνηση ενός ολέθριου γεγονότος αλλά δεν παύουν να του δίνουν το άλλοθι να το εντάσσει στην κατηγορία του αναπόφευκτου, του «ό,τι έγινε, έγινε· πάμε παρακάτω». Η βιωματική συλλογική και ιστορική μνήμη είναι πάντα το ηττημένο μέρος στη σύγκρουσή της με το προσωπικό ζήτημα των τρίτων που δεν βίωσαν το γεγονός, επειδή η ατομική μνήμη θολώνει και αλλοιώνεται όταν η κρυμμένη στο παρόν σκοπιμότητα συγκρούεται μαζί της.
Η ιστορία εκτυλίσσεται στη Χιροσίμα κάποια χρόνια μετά την ολική καταστροφή της από την ατομική βόμβα του Τρούμαν και περιγράφει τη σχέση μεταξύ ενός Ιάπωνα αρχιτέκτονα και μιας Γαλλίδας ηθοποιού, που βρέθηκε στην πόλη για τα γυρίσματα μιας ταινίας. Στην εναρκτήρια σκηνή του έργου ακούγεται ο Ιάπωνας πρωταγωνιστής να λέει στη Γαλλίδα ερωμένη του, η οποία προσπαθούσε να τον πείσει ότι, επειδή είχε δει το μουσείο και κάποια σχετικά ντοκιμαντέρ, τα είχε δει όλα: «Δεν είδες τίποτα στη Χιροσίμα, τίποτα». Με τη φράση αυτή δηλώνεται απερίφραστα η διαπίστωση ότι το μέγεθος της φρίκης ενός εγκλήματος τέτοιας βαρύτητας δεν είναι δυνατό να κατανοηθεί από αυτόν που δεν το έζησε· όσο κι αν προσπαθεί να το προσεγγίσει μέσα από την αφήγηση, τη μελέτη, την έρευνα ή την τέχνη.
Η Χιροσίμα σήμερα έχει άλλο όνομα. Λέγεται Παλαιστίνη. Οι νεκροί, όπως και στη Χιροσίμα, ξεπερνούν τις 140.000. Από αυτούς και στις δύο περιπτώσεις το 70% είναι παιδιά και γυναίκες. Χιλιάδες αθώοι υπήρξαν θύματα μιας κυνικής και αρρωστημένης βαρβαρότητας. Κανένας ιστορικός του παρόντος και του μέλλοντος δεν επιτρέπεται να μην αναφέρει το σαρκαστικό γέλιο του Τρούμαν όταν ανακοίνωνε τη ρίψη της ατομικής βόμβας στη Χιροσίμα και τις ευχαριστίες του στον Θεό, ζητώντας Του να καθοδηγήσει τους Αμερικανούς να τη χρησιμοποιήσουν με τους δικούς Του τρόπους και για τους δικούς Του σκοπούς. Κανένας ιστορικός δεν πρέπει να ξεχάσει τα λόγια του Νετανιάχου σε διάγγελμα προς τον ισραηλινό στρατό και τους Ισραηλινούς πολίτες στις 28 Οκτωβρίου 2023, κατά την έναρξη της στρατιωτικής επιχείρησης στη Γάζα.
Συγκεκριμένα, επικαλέστηκε το χωρίο από το Δευτερονόμιο: «Πρέπει να θυμάσαι τι σου έκανε ο Αμαλήκ, λέει η Αγία μας Βίβλος. Και εμείς θυμόμαστε». Η εντολή ήταν σαφής: «Σκοτώστε άνδρες και γυναίκες, παιδιά και βρέφη, βόδια και πρόβατα, καμήλες και γαϊδούρια» (Βασιλειών Α 15). Αυτή ήταν η τιμωρία του Θεού για τους Αμαληκίτες. Η ίδια εντολή εξόντωσης και για τους Παλαιστίνιους. Ακόμα δύο περιπτώσεις όπου ο Θεός γίνεται εργαλείο στα χέρια ενός συστήματος επιβολής του μίσους, της εκδίκησης, της απανθρωπιάς. Και το χειρότερο, θεσμοθέτησης της φρίκης στη βάση του θεϊκού δικαίου. Το ίδιο δίκαιο που επικαλείται και ο Τραμπ για να βομβαρδίζει το Ιράν μαζί με τους έχοντες τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας του ιδιόμορφου αυτού δικαίου Ισραηλινούς, και να σκοτώνει μαθήτριες.
Φοβάμαι όμως ότι η Ιστορία δεν αρκεί για να καταλάβουμε κάτι, έστω να συγκινηθούμε, να πονέσουμε. Ούτε εμείς που μαθαίνουμε τα γεγονότα, ούτε οι γενιές που θα έρθουν. Το μέγεθος της φρίκης έρχεται μεταμφιεσμένο στα όμορφα σπίτια μας τα εξοπλισμένα με φως, νερό, τηλέφωνα και τηλεοράσεις, άλλοτε ως δικαίωμα αυτοάμυνας του σφαγέα και άλλοτε ως ξεβόλεμα δικό μας, ως απειλή που θα προκαλέσει έξαρση του μεταναστευτικού προβλήματος και αύξηση της εγκληματικότητας. Και ειδικά εμάς τους στρατηγικούς «συμμάχους» των σφαγέων ούτε καν το όμαιμο των Παλαιστινίων μας συγκινεί. Ούτε η εντολή του Θεού, διά στόματος Ζαχαρία του προφήτη, για εξολόθρευση των μιαρών και ανόσιων τέκνων των Ελλήνων, ανησυχεί τους υπερπατριώτες. Η σκοπιμότητα θολώνει τη φρίκη με τη δικαιολογία ότι ο εχθρός του εχθρού μας είναι φίλος μας. Η σκοπιμότητα θολώνει τη συνείδηση με τη δικαιολογία ότι η αποτροπή μιας γενοκτονίας δεν είναι προτεραιότητα συγκρινόμενη με την τύρβη των προσωπικών προβλημάτων μας.
Το ατομικό τραύμα του καθενός από εμάς, το δυσβάσταχτο βάρος της καθημερινότητάς μας, το προσωπικό μας αδιέξοδο, οι σκοπιμότητες, η προπαγάνδα, η αντιστροφή της υπαιτιότητας από τον θύτη στο θύμα μάς κάνουν να αποστρέφουμε το βλέμμα μας από την όποια Χιροσίμα, την όποια Παλαιστίνη. Γι’ αυτό λοιπόν «δεν είδαμε τίποτα στην Παλαιστίνη, τίποτα».
-320x213.jpg)
