Με αφορμή την 28η Απριλίου, Παγκόσμια Ημέρα για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία και Ημέρα Μνήμης Θυμάτων Εργατικών Δυστυχημάτων, η Συνομοσπονδία Ευρωπαϊκών Συνδικάτων (ETUC) κορυφώνει την καμπάνια της για ενιαίο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής στην εργασία.
Σύμφωνα με νέα έκθεση της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO), πάνω από το 70% του παγκόσμιου εργατικού δυναμικού είναι πιθανό να εκτεθεί σε κινδύνους για την υγεία που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή. Η έκθεση «Διασφάλιση της Ασφάλειας και της Υγείας στην Εργασία σε ένα μεταβαλλόμενο κλίμα» (ILO, 2024) σημειώνει ότι πολλά προβλήματα υγείας των εργαζομένων έχουν συνδεθεί με την κλιματική αλλαγή, συμπεριλαμβανομένων του καρκίνου, των καρδιαγγειακών παθήσεων, των αναπνευστικών παθήσεων, της νεφρικής δυσλειτουργίας και των συνθηκών ψυχικής υγείας.
Η αύξηση της συχνότητας, της διάρκειας και της έντασης των περιόδων ακραίας ζέστης αυξάνει τους κινδύνους νοσηρότητας και θνησιμότητας που σχετίζονται με τη θερμότητα. Εκτός από τους υπαίθριους εργάτες, όπως οι αγρότες, οι διανομείς, οι εργάτες κατασκευών και οι εργαζόμενοι σε παραθαλάσσιες τουριστικές δραστηριότητες, διατρέχουν επίσης αυξημένο κίνδυνο και όσοι εργάζονται σε εσωτερικούς χώρους όπου δεν υπάρχει ο κατάλληλος αερισμός ή κλιματισμός. Οι εργαζόμενοι με λίγες ή καθόλου περιόδους ανάπαυσης και με περιορισμένη πρόσβαση σε νερό και δροσερούς χώρους διατρέχουν ιδιαίτερα υψηλό κίνδυνο για θερμική εξάντληση και τις επιπτώσεις της.
Η υψηλή θερμοκρασία περιβάλλοντος λόγω της κλιματικής αλλαγής μπορεί επίσης να αυξήσει την επαγγελματική έκθεση σε επικίνδυνες χημικές ουσίες. Η έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία θα προκαλέσει επαγγελματικό καρκίνο του δέρματος σε μεγάλες πληθυσμιακές ομάδες εργαζομένων. Είναι κάτι που θα αντιμετωπίσουμε και στη χώρα μας τα επόμενα χρόνια. Ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως ισχυρές καταιγίδες και τυφώνες, θα είναι συχνότερα στο άμεσο μέλλον, με αποτέλεσμα πολλοί εργαζόμενοι σε όλους τους οικονομικούς κλάδους να εκτεθούν σε ανασφαλείς συνθήκες. Η αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης θα πρέπει να είναι ένα από τα σημαντικότερα θέματα πρόληψης. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα ενδέχεται να αυξήσουν την εργασιακή πίεση, κυρίως των συνεργείων διάσωσης και υγειονομικής περίθαλψης.
Η αυξημένη παραγωγή μικροσωματιδίων αναμένεται να προκαλέσει περισσότερες αλλεργικές διαταραχές και επιπλοκές. Η κλιματική αλλαγή ευνοεί την αύξηση του πληθυσμού των φορέων βιολογικών κινδύνων, όπως είναι τα κουνούπια, με αποτέλεσμα την αύξηση του ρυθμού εξάπλωσης ασθενειών και ιών. Η κλιματική αλλαγή επιδεινώνει τα υφιστάμενα προβλήματα ΥΑΕ και δημιουργεί νέα. Οι στρατηγικές πρόληψης περιλαμβάνουν προσαρμογή της υφιστάμενης νομοθεσίας, ένταξη των περιβαλλοντικών παραγόντων στις εκτιμήσεις επαγγελματικών κινδύνων και συνεχή εκπαίδευση εργοδοτών και εργαζομένων. Ταυτόχρονα είναι απαραίτητες στους εσωτερικούς χώρους η χρήση δομικών υλικών θερμομόνωσης και η εγκατάσταση εξοπλισμού αερισμού και κλιματισμού. Η επαρκής ενυδάτωση, η προσαρμογή των ωρών εργασίας, η δημιουργία σκιερών και δροσερών χώρων ανάπαυσης και η παροχή κατάλληλων μέσων ατομικής προστασίας μειώνουν τις επικίνδυνες και ανθυγιεινές συνθήκες της κλιματικής αλλαγής.
Η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν έχει ολοκληρωμένο πλαίσιο προστασίας από την κλιματική αλλαγή. Στην Ελλάδα, παρά τις ειδικές κλιματικές συνθήκες και τις οικονομικές δραστηριότητες που αναπτύσσονται και καθιστούν απαραίτητο το νομοθετικό πλαίσιο, οι ρυθμίσεις εξαντλούνται στην καθημερινή έκδοση αντικρουόμενων καλοκαιρινών εγκυκλίων μειωμένης νομικής ισχύος. Την ίδια στιγμή υπάρχει έτοιμο προς νομοθέτηση πλήρες σχέδιο για την ΥΑΕ στην Κλιματική Αλλαγή με συμφωνία των κοινωνικών εταίρων, υπηρεσιακών παραγόντων του υπουργείου Εργασίας και της επιστημονικής κοινότητας, από την αρμόδια επιτροπή που συγκροτήθηκε στο υπουργείο το 2018. Το σχέδιο αυτό παραμένει στα συρτάρια των γραφείων της πολιτικής ηγεσίας, ενώ έχει μελετηθεί ή και χρησιμοποιηθεί από χώρες που έχουν ψηφίσει σχετικό πλαίσιο, όπως είναι η Σλοβενία, η Ιαπωνία, η Ισπανία, το Βέλγιο και η Λιθουανία.
Στην έρευνα της ΟΣΕΤΕΕ αναφέρεται ότι 22 θάνατοι στην εργασία το καλοκαίρι του 2025 πρέπει να διερευνηθούν για σύνδεσή τους με την υψηλή έκθεση στη θερμική καταπόνηση. Επιβάλλεται η άμεση υιοθέτηση πλήρους νομοθετικού πλαισίου για την προστασία της εργασίας από τη θερμική καταπόνηση και τα έντονα καιρικά φαινόμενα που πλήττουν τη χώρα μας κάθε χρόνο με όλο και μεγαλύτερη ένταση.
*Πρόεδρος Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία, πρόεδρος ΟΣΕΤΕΕ και γραμματέας ΥΑΕ ΓΣΕΕ
