Ιανουάριος 2025. Αμέσως μετά την ορκωμοσία του Τραμπ που εγκαινίασε το μπλοκμπάστερ θρίλερ της δεύτερης προεδρικής του θητείας, ο γερουσιαστής του Βερμόντ Μπέρνι Σάντερς πήρε μια βαλίτσα και ξεκίνησε πολύμηνη περιοδεία στις ΗΠΑ με τη νεανική ορμή των 83 χρόνων του. «Πολεμώντας την ολιγαρχία» («Fighting oligarchy») ήταν ο τίτλος της περιοδείας, η οποία εξελίχθηκε σε παναμερικανικό κάλεσμα για αφύπνιση και συμμετοχή στα κοινά. Στόχος: να υψωθεί ανάχωμα στην ακροδεξιά λαίλαπα που επανέκαμψε στον Λευκό Οίκο και στον πλανήτη.
Παλιά καραβάνα του ακτιβισμού, δύο φορές διεκδικητής του χρίσματος των Δημοκρατικών για την προεδρία των ΗΠΑ (2016 και 2020), ο Σάντερς είναι ζωντανός θρύλος. Αυτοπροσδιορίζεται ως σοσιαλδημοκράτης, με έντονο «άρωμα» ευρωπαϊκού τύπου Κεντροαριστεράς (πριν τη μαγαρίσουν πολιτικοί σαν τον Μπλερ και τον Μακρόν) σε συνδυασμό με τις κινηματικές παραδόσεις των ΗΠΑ και μια δόση κεϊνσιανισμού.
Μόλις κυκλοφόρησε στα ελληνικά το ευσύνοπτο και απολαυστικό βιβλιαράκι (150 σελίδες από τις οποίες δεν πετάς τίποτα…) «Πολέμα την ολιγαρχία» (εκδόσεις Gutenberg, μετάφραση Ζωή Κόκκα). Είναι το «σημειωματάριο», ας πούμε, των πύρινων ομιλιών που εκφώνησε ο Σάντερς στην περιοδεία, η οποία έλαβε ευρεία δημοσιότητα, συγκέντρωσε πλήθη ακόμα και 30.000 ακροατών σε κάποιες πόλεις, ενώ πάτησε (και) κάστρα Ρεπουμπλικανών όπως η Γιούτα και το Τέξας.
Μπέρνι ο ελευθερόστομος. Πρώτα περνάει γενεές δεκατέσσερις το Δημοκρατικό Κόμμα, του οποίου δεν είναι μέλος – συνεργάζεται ως αιώνιος ανεξάρτητος υποψήφιος. Το κατηγορεί ότι παραδόθηκε σε ολιγάρχες που στήριξαν την Κάμαλα Χάρις απέναντι στον Τραμπ γυρνώντας την πλάτη στους εργαζόμενους, στους συνταξιούχους, στη μεσαία τάξη και στους ευάλωτους πολίτες.
Μετά κάνει μια χρήσιμη ιστορική αναδρομή σε νικηφόρους αγώνες. Από την αμερικανική επανάσταση και την κατάργηση της δουλείας ώς το τέλος της παιδικής εργασίας, την ψήφο των γυναικών και το αντιπολεμικό κίνημα – μέρες που είναι.
Τέλος, σερβίρει το κυρίως πιάτο. Τα ψέματα του Τραμπ, τις ανήθικες μπίζνες του Μασκ, του Μπέζος και του Ζάκερμπεργκ, το ξεχαρβάλωμα θεσμών και κοινωνικού κράτους, την προπαγάνδα των συστημικών αμερικανικών ΜΜΕ, τις τρεις αχόρταγες εταιρείες (Vanguard, Black Rock και State Street) που είναι κύριοι μέτοχοι στο 95% των εταιρειών του δείκτη Standard & Poor’s 500 της Wall Street.
Τα στοιχεία και τα επιχειρήματα πέφτουν σαν το χαλάζι. Απλά, ευθύβολα, εκλαϊκευτικά. «Είναι ηθικά αποδεκτό να κατέχει το πλουσιότερο 1% περισσότερο πλούτο από το υπόλοιπο 93% […] ενώ εκατομμύρια παιδιά στη χώρα μας πεινάνε, 800.000 άνθρωποι είναι άστεγοι και περίπου 60.000 άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο επειδή δεν μπορούν να πληρώσουν για υγειονομική ασφάλιση;».
Και κάτι θεμελιώδες. «Η δημοκρατία δεν είναι σπορ για θεατές!» φωνάζει ο γερο-Μπέρνι, τσιγκλώντας τους ανθρώπους να οργανωθούν κινηματικά, απ’ τη γειτονιά τους ώς τον διεθνή αγώνα για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.
