Ο Γαβράς στο σημείο της δολοφονίας Λαμπράκη

Ηταν 22 Μαΐου του 1963 όταν ο γιατρός, βουλευτής της ΕΔΑ, ειρηνιστής και σύμβολο της αντιπολεμικής δράσης, Γρηγόρης Λαμπράκης, ύστερα από ομιλία σε εκδήλωση ειρήνης στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, χτυπήθηκε στο κεφάλι από παρακρατικούς που επέβαιναν σε τρίκυκλο. Πέθανε πέντε μέρες αργότερα. Η επίθεση έγινε σαν κατέβηκε από το μπαλκόνι που μιλούσε, στη συμβολή των οδών Ερμού και Βενιζέλου.

Εκεί χθες, 63 χρόνια μετά το 1963, ο σκηνοθέτης Κώστας Γαβράς παραβρέθηκε σε ειδική εκδήλωση που έγινε από τον Δήμο Θεσσαλονίκης, όπου μίλησε. Εγιναν και τα αποκαλυπτήρια μιας πλάκας που λέει δυο πράγματα για το τι συνέβη σε εκείνο το σημείο. Ηδη υπήρχε ένα μνημείο, που κανείς δεν το παρατηρούσε, παρά ελάχιστοι. Τώρα τοποθετήθηκε και αυτό που ονόμασαν «Δείκτη Μνήμης» – Σημείο Ζ. Μεθαύριο Κυριακή πρωί, στις 11, το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης έχει προγραμματίσει να προβληθεί και η ταινία «Ζ» του Γαβρά, βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο του Βασίλη Βασιλικού, που έγραψε με αφορμή τη δολοφονία Λαμπράκη.

Ο Κώστας Γαβράς θα είναι στην προβολή. Χθες στην τελετή ήταν εμφανώς συγκινημένος και συνομίλησε σε δεκάδες κόσμου, κάποιοι από τους οποίους ήταν παρόντες στα γεγονότα τού τότε ή τα είχαν ζήσει. Το δυσάρεστο (και ακατανόητο) ήταν πως δεν υπήρχε πρόβλεψη για μικροφωνική εγκατάσταση και ελάχιστοι άκουσαν τι είπε ο ίδιος στην ομιλία του.

Πάντως, σε ερώτημα της «Εφ.Συν.», που μεταφέρθηκε από συνάδελφο, πώς αξιολογεί το σήμερα, σε μια εποχή που ο πρωθυπουργός της χώρας έχει δηλώσει «γιατί να απασχολεί έναν σημερινό 17χρονο η δολοφονία Λαμπράκη;», μάς απάντησε: «Ακόμα κι αν διαφωνούμε, με δημοκρατία θα πάμε μπροστά. Οχι με βία και διαπλοκή. Αυτό πρέπει να το ξέρει ο κάθε νέος σήμερα, όπως και όλοι μας». Αυτά είπε και έβαλε τα πράγματα στη σωστή τους βάση.