Η ανταγωνιστικότητα στο τραπέζι των «27»

Μπορεί η Ευρώπη να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων και να αντιμετωπίσει τα προβλήματα που βάζουν… τρικλοποδιές στην ανταγωνιστικότητά της; Ποια είναι τα βήματα που πρέπει να κάνει η Ε.Ε. για να πετύχει την ενίσχυση της ευρωπαϊκής οικονομίας έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας; Και τελικά είναι ικανοί οι 27 επικεφαλής κρατών και κυβερνήσεων να συμφωνήσουν σε κοινές αποφάσεις για την ενίσχυση της καινοτομίας και τη μείωση των εξαρτήσεων της Ε.Ε.;

Αυτά είναι τα βασικά ερωτήματα που αναμένεται να τεθούν σήμερα στην άτυπη Σύνοδο Κορυφής που πραγματοποιείται σήμερα στο κάστρο Alden Biesen, στα σύνορα του Βελγίου με την Ολλανδία. Πρόκειται για ένα κάστρο που έχτισαν οι Γερμανοί Ιππότες κατά τον Μεσαίωνα και επί χρόνια ήταν κέντρο δύναμης, πλούτου και θρησκευτικής επιρροής, για να καταστραφεί τελικά κατά τη διάρκεια της Γαλλικής Επανάστασης.

Συμβολικά, αφού τίποτα δεν είναι τυχαίο για τον Πορτογάλο Σοσιαλιστή πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, εκεί θα βρεθούν οι ηγέτες για να συζητήσουν ελεύθερα για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα σε ένα «retreat («θεραπεία»), όπως έχει ονομάσει αυτές τις συναντήσεις.

Το προηγούμενο αφορούσε την άμυνα της Ε.Ε. και όσα συζητήθηκαν μεταξύ των ηγετών ξεκίνησαν άμεσα να γίνονται πράξη λίγες μέρες μετά. Το ίδιο επιδιώκει ο πρόεδρος Κόστα και για την ανταγωνιστικότητα.

Η συνάντηση έχει ως στόχο «να αποτυπώνει συγκεκριμένα μέτρα που μπορεί να προωθήσει η Ε.Ε. βραχυπρόθεσμα», ώστε να ενισχυθούν η ανταγωνιστικότητα και η οικονομική ανάπτυξη, τόνισε ανώτερος αξιωματούχος της Ε.Ε. Και ο φιλόδοξος στόχος είναι οι αποφάσεις να ληφθούν στην τακτική Σύνοδο Κορυφής του Μαρτίου και να καταγραφούν στα επίσημα συμπεράσματα για περαιτέρω δράσεις.

Νέο γεωοικονομικό περιβάλλον

Στη συνάντηση θα βρίσκονται και οι Ιταλοί καθηγητές και πρώην πρωθυπουργοί της Ιταλίας Μάριο Ντράγκι και Ενρίκο Λέτα που έχουν συντάξει εκθέσεις για την ανταγωνιστικότητα και την ευρωπαϊκή οικονομία.

Ενα χαρακτηριστικό παράδειγμα όσων υποστήριξαν; Τα νυν εμπόδια των «27» της Ε.Ε. ισοδυναμούν με δασμούς 40% στα αγαθά και δασμούς 110% στις υπηρεσίες μεταξύ των χωρών. Αν η ενιαία αγορά λειτουργούσε εύρυθμα, θα ήταν καλό για τις επιχειρήσεις που θα μπορούσαν, αξιοποιώντας τα οφέλη από την ενιαία αγορά, να ανοιχτούν και παγκοσμίως.

Και οι δύο πρώην πρωθυπουργοί της Ιταλίας ζητούν ριζικές αλλαγές, τεράστιες επενδύσεις και βαθύτερη ενοποίηση της ΕΕ για να μην μείνει πίσω από τις ΗΠΑ και την Κίνα.

Σε διαφορετικές συνεδρίες, λοιπόν, Ντράγκι και Λέτα «θα ανοίξουν τη συζήτηση και να βοηθήσουν να τοποθετηθεί το πλαίσιο». Μετά οι καθηγητές θα αποχωρήσουν και οι ηγέτες θα μείνουν μόνοι τους να συζητήσουν.

Το κεντρικό πλαίσιο της συζήτησης είναι η ενιαία αγορά «σε ένα νέο γεωοικονομικό περιβάλλον», με έμφαση στην άρση εμποδίων, στη διευκόλυνση των επιχειρήσεων και στην απελευθέρωση επενδύσεων. Ιδιαίτερη έμφαση αναμένεται να δοθεί στην ανάπτυξη στρατηγικών σε καινοτόμες και ψηφιακές τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, όσο και πιο παραδοσιακούς, αλλά και σε ενεργοβόρους κλάδους, όπως η χημική βιομηχανία, ο χάλυβας και το αλουμίνιο, που αντιμετωπίζουν έντονο διεθνή ανταγωνισμό.

«Παρά τις αδυναμίες, η Ευρώπη έχει μια βάση που είναι σταθερή. Η ενιαία αγορά, το κράτος δικαίου και το θεσμικό πλαίσιο αποτελούν ισχυρό πλεονέκτημα για τις επενδύσεις», τόνισε ο αξιωματούχος.

Σε συνέντευξή του χθες, ο πρόεδρος Κόστα, προέτρεψε τους ηγέτες να εκμεταλλευτούν την ευκαιρία της συζήτησης και επικαλέστηκε μια «σαφή αίσθηση επείγοντος».

Oι διαφωνίες καλά κρατούν

Σε αυτό συμφωνούν όλοι οι ηγέτες. Αλλά η συμφωνία τους περιορίζεται εκεί, αφού διαφωνίες υπάρχουν σε όλα τα θέματα σε σχέση με το πώς πρέπει η Ε.Ε. να προχωρήσει.

Για παράδειγμα, πολύς λόγος έχει γίνει για το «Αγοράζουμε ευρωπαϊκά» που θέλουν οι Γάλλοι – και εν μέρει έχουν ήδη επιβάλει για τις αμυντικές προμήθειες της Ουκρανίας. Είναι κάτι στο οποίο δε συμφωνούν οι χώρες του Βορρά και της Βαλτικής, ούτε η Ολλανδία που λένε ότι οι οικονομίες της Ε.Ε. πρέπει να μείνουν ανοιχτές, με διαφοροποίηση εταίρων. Εκεί «μπαίνουν» και οι εμπορικές συμφωνίες, που όμως οι Γάλλοι θεωρούν ότι δεν είναι πανάκεια.

Είναι δύσκολο στην πράξη. Παρά την προσπάθεια, προχθές Γάλλοι και Γερμανοί δεν συμφώνησαν για νέα κοινή γενιά μαχητικών αεροσκαφών. Από τη μεριά της, η πρόεδρος της Κομισιόν επιχείρησε μια δύσκολη ισορροπία: «Επιδιώκουμε στρατηγική στήριξη της ευρωπαϊκής παραγωγής, όχι όμως έναν γενικευμένο προστατευτισμό», είπε.

Στο θέμα των κρατικών ενισχύσεων, οι υποστηρικτές τους είναι οι Γερμανοί και οι Ιταλοί, εν μέρει και οι Γάλλοι, αλλά χώρες του Βορρά αλλά και μικρότερες όπως η Ελλάδα επιθυμούν «λελογισμένη χρήση», αφού αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μεγάλο χάσμα μεταξύ των χωρών που έχουν το δημοσιονομικό πλεονέκτημα και τις υπόλοιπες.

Πολύς λόγος έχει γίνει για το λεγόμενο 28ο καθεστώς. Πρόκειται για το ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο για τις επιχειρήσεις, το οποίο προορίζεται να λειτουργεί παράλληλα με τα 27 εθνικά δίκαια, προσφέροντας ενιαίους κανόνες σε εταιρικό, φορολογικό και εργατικό δίκαιο.

Οι ηγέτες συμφωνούν μεν, αλλά χώρες όπως η Εσθονία λένε ότι δεν μπορεί να εναρμονιστεί με θέματα φορολογιας και οτιδήποτε έχει σχέση με τα εργασιακά δικαιώματα. Ακόμα και στην Ενωση Κεφαλαιαγορών, που χρόνια συζητείται και θεωρητικά υπάρχει πρόθεση, δεν υπάρχει διάθεση. Χώρες όπως το Λουξεμβούργο και η Ιρλανδία δεν δέχονται την ύπαρξη κεντρικού εποπτικού οργάνου για τα του οίκου τους.

Στο θέμα της ενέργειας, τέλος, υπάρχουν οι σκέψεις για ενεργειακή Ενωση με καλύτερη συνδεσιμότητα και δίκτυα, αλλά η Σουηδία δεν στηρίζει, μιλώντας για «καλύτερο ενεργειακό μίγμα» που θα μειώσει τις τιμές.

Θα καταφέρει λοιπόν μια συνάντηση να καταλήξει σε συγκεκριμένα μέτρα; Διπλωμάτες έλεγαν στην «Εφ.Συν.» ότι ο πήχης για τα αποτελέσματα παραμένει χαμηλά. Το «Μια λύση για όλους» («Οne size fits all») δεν υπάρχει και το ενδεχόμενο οι Βρυξέλλες να προχωρήσουν ανά τομέα με τους «πρόθυμους» αιωρείται πάνω από τους «27».