Ισως φανεί απίστευτο, υπερβολικό, αστικός μύθος, φαντασιοπληξία, παραπληροφόρηση και πολλά άλλα παρόμοια και συναφή, αλλά είναι αλήθεια: υπήρξαν αεροσκάφη μεταφοράς ανθρώπων και εμπορευμάτων που ο σχεδιασμός τους προέβλεπε τη διέλευση ηλεκτρικών καλωδίων δίπλα (ορισμένοι διατείνονται και επιμένουν όχι δίπλα, αλλά μέσα) από τις δεξαμενές καυσίμων του αεροσκάφους, οι οποίες ήταν τοποθετημένες στις πτέρυγές τους.
Στον βαθμό, που αυτό ισχύει, άραγε πού θα μπορούσαμε να αποδώσουμε μια τέτοια σχεδιαστική επιπολαιότητα; Στην αφέλεια των μηχανικών που «δεν πάει ο νους τους στο επικείμενο κακό»; Δύσκολο. Στην υπερβολική αυτοπεποίθησή τους και τη σιγουριά για τον εαυτό τους ότι ο σχεδιασμός αυτός δεν συνιστά δομικό σφάλμα; Εξίσου δύσκολο. Μήπως σε αναλόγως υπερβολική εμπιστοσύνη στα υλικά κατασκευής των καλωδιώσεων και στις αντοχές τους; Και αυτή η υπόθεση παρουσιάζει παρόμοιες δυσκολίες με τις δύο προηγούμενες: αν κάτι εμπεδώνουν κατά τη διάρκεια των σπουδών τους οι μηχανικοί είναι θέματα αντοχής, συνεπώς και αστοχίας, υλικών. Πάσης φύσεως υλικών, στην όποια κατασκευή, για όποια χρήση.
Το θέμα του εσφαλμένου σχεδιασμού μιας κατασκευής, άρα και η πιθανότητα εμφάνισης δυσλειτουργίας με ανεπιθύμητα αποτελέσματα, όπως η πρόκληση ατυχημάτων ή ακόμα χειρότερα δυστυχημάτων, έχει τεθεί ήδη από την πρωτοϊστορία των κατασκευών. Η περιγραφή του θαύματος της ναυπηγικής και της ναυσιπλοΐας, του «Μεγάλου Ανατολικού», από τον Ιούλιο Βερν στο βιβλίο του «Η πλωτή πολιτεία» αποτελεί ενδεικτική περίπτωση.
Αυτό το υπερσύγχρονο πλοίο, που όλοι θαυμάζουν και υμνούν ως κατασκευαστικό επίτευγμα, αποδομείται με ατράνταχτα επιχειρήματα τα οποία εδράζονται στα λιγότερο φανερά, αλλά τόσο μα τόσο κρίσιμα σημεία, στα οποία το πλοίο χωλαίνει εκ κατασκευής. Σημειωτέον, το βιβλίο κυκλοφόρησε το 1870, δηλαδή κατά την περίοδο που υψώνεται σαρωτικά το κύμα της Β’ Βιομηχανικής Επανάστασης, ενώ ο επιστημονικός θετικισμός βρίσκεται στο απόγειό του. Αυτού του είδους την αλαζονεία κριτικάρει ο Βερν στο βιβλίο του, που βέβαια έμελλε να αποδειχθεί προφητικό με τη βύθιση του «Τιτανικού» το 1912, ένα τραγικό ναυάγιο που στάθηκε η αφορμή για την επεξεργασία της Διεθνούς Σύμβασης για την Ασφάλεια της Ανθρώπινης Ζωής στη Θάλασσα (International Convention for the Safety of Life at Sea – SOLAS) το 1914, η οποία επικαιροποιείται έκτοτε.
Αν για το δυστύχημα στις εγκαταστάσεις «Βιολάντα» επιβεβαιωθεί η εικασία ότι η έκρηξη οφείλεται σε διαρροή προπανίου από σωλήνες που τρύπησαν και το αέριο συσσωρεύτηκε σε σημείο που λειτουργούσε ηλεκτρολογικός εξοπλισμός, άρα υπήρχε πιθανότητα πρόκλησης σπινθήρα και ανάφλεξης του αερίου, τότε δυστυχώς η ιστορία επαναλαμβάνεται κατά τρόπο τραγικό και απαράδεκτο. Ιδίως δε, από τη στιγμή που όπως λέγεται είχαν υπάρξει έγκαιρες προειδοποιήσεις και αιτήματα για επιστάμενο έλεγχο.
*(Ph.D)2, καθηγητής Ιατρικής Φυσικής – Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης
