Τη χαρά του εμπρηστή δασών που δηλώνει ότι ξεκινά επιχείρηση αναδάσωσης βιώνει από χθες η κυβέρνηση, μετά την παρουσίαση στο υπουργικό συμβούλιο της νομοθετικής πρωτοβουλίας για τη μεταφορά των πολεοδομιών (Υπηρεσίες Δόμησης) από τους δήμους στο Ελληνικό Κτηματολόγιο.
Το κυβερνητικό σχέδιο που είχε ανακοινωθεί τον περασμένο Σεπτέμβριο στη ΔΕΘ από τον πρωθυπουργό Κυρ. Μητσοτάκη πέρασε χθες στο επόμενο στάδιο της έγκρισης από το υπουργικό συμβούλιο, αλλά οι πραγματικές προθέσεις αναμένεται να φανούν στο πρώτο τρίμηνο του 2026, όταν θα έρθει προς ψήφιση το νομοσχέδιο που θα υλοποιεί τον νέο φορέα με την επωνυμία Εθνικός Οργανισμός Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης (ΕΟΚΕΔ). Κατά παράδοξο τρόπο, το αρκτικόλεξο ΕΟΚΕΔ παραπέμπει ηχητικά και στην ΚΕΔΕ, την Κεντρική Ενωση Δήμων Ελλάδας, με δεδομένο ότι οι δήμοι είχαν αντιδράσει (και εξακολουθούν να αντιδρούν) στην αφαίρεση αυτής της αρμοδιότητας μέσω της οποίας μπορούσαν σε ένα βαθμό να ρυθμίζουν τη δόμηση μέσα στην επικράτειά τους.
Bαθμολογία
Πάντως χθες, όπως και στο προηγούμενο διάστημα, η κυβέρνηση χρησιμοποίησε ως βασικό της επιχείρημα την «κακή βαθμολογία» που υποτίθεται ότι έλαβαν οι Υπηρεσίες Δόμησης σε κάποια αξιολόγηση από τους πολίτες. Το νομοσχέδιο στο οποίο θα βασιστεί αυτή η νέα «μεταρρύθμιση» δεν παρουσιάστηκε χθες δημοσίως αλλά τα συναρμόδια υπουργεία Περιβάλλοντος – Ενέργειας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης ακολούθησαν τη συνήθη τακτική, δίνοντας απαντήσεις σε ερωτήματα που έθεσαν στον εαυτό τους. Μεταξύ άλλων αναφέρουν ότι:
● Μόλις το 56% των δήμων (185 από 332) διαθέτουν ΥΔΟΜ και το 35% όσων λειτουργούν διαθέτουν μόλις δύο μηχανικούς. Πρόκειται για στοιχεία που έχουν δώσει οι μηχανικοί του δημοσίου, διαμαρτυρόμενοι για την έλλειψη προσλήψεων και τις χαμηλές αμοιβές.
● Στην αντιεπιστημονική, κατά την ΚΕΔΕ, αξιολόγηση των πολιτών που έγινε τον περασμένο Απρίλιο, οι πολεοδομίες έλαβαν βαθμό 3,4 με άριστα το 10. Ομως και το Κτηματολόγιο είχε βαθμολογηθεί με 6,1.
● Η διαφθορά υπήρξε ακόμη ένα επιχείρημα τους προηγούμενους μήνες, ενώ σε πρόσφατη ημερίδα, ο πρόεδρος του ΤΕΕ, Γ. Στασινός αποκάλυψε ότι υπάλληλος πολεοδομίας ζήτησε 50.000 ευρώ για να αδειοδοτήσει το νέο κτίριο του επιμελητηρίου στο Μαρούσι. Αλλά και για το Κτηματολόγιο υπήρξαν προσφάτως ζητήματα με χρηματισμούς υπαλλήλων και ψηφιακά συστήματα που καταρρέουν, ενώ πλήθος δημοσιευμάτων κάνουν λόγο και για καταγγελίες στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
● Ως θετικό σημείο αναφέρεται στις παρουσιάσεις ότι ο πολίτης θα «εξυπηρετείται από ένα σημείο διοίκησης για όλα τα θέματα που αφορούν την ακίνητη ιδιοκτησία του, με ταχύτερη έκδοση αδειών δόμησης, ίση μεταχείριση ανεξαρτήτως της γεωγραφικής τοποθεσίας του ακινήτου, διαφάνεια και πλήρως ψηφιακές υπηρεσίες». Το θέμα είναι ότι για να συμβούν όλα τα παραπάνω θα πρέπει να υπάρχει προσωπικό για να διεκπεραιώνει τα αιτήματα και να λειτουργούν τα συστήματα πληροφορικής. Σημειώνεται ότι το Κτηματολόγιο αναζήτησε λύση στην έλλειψη προσωπικού με συμβάσεις outsourcing, δηλαδή ιδιώτες που διεκπεραιώνουν υποθέσεις. Αρα θα μπουν ιδιώτες και στην έκδοση οικοδομικών αδειών για μεγάλα κτίρια και στρατηγικές επενδύσεις.
● Στον ΕΟΚΕΔ τοποθετείται διοικητής ως επικεφαλής του οργανισμού, κατά το πρότυπο φορέων όπως είναι ο ΕΦΚΑ και η ΔΥΠΑ, καθώς και δύο υποδιοικητές, ένας για τα θέματα του Κτηματολογίου κι ένας για τα θέματα δόμησης. Στη νέα Γενική Διεύθυνση Δόμησης θα υπάγονται 20 Περιφερειακά Κέντρα Δόμησης (ΠΚΔ) και 77 Τοπικά Κέντρα Δόμησης (ΤΚΔ), τα οποία θα αξιοποιούν τα σημερινά Κτηματολογικά Γραφεία.
● Ο νόμος θα ψηφιστεί στο τέλος του πρώτου τριμήνου του 2026. Στο χρονοδιάγραμμα αναφέρεται επίσης ότι τον Ιούνιο του 2026 θα λειτουργήσουν τα πρώτα τρία Περιφερειακά Κέντρα και αντίστοιχα Τοπικά Κέντρα Δόμησης, ενώ η πλήρης λειτουργία τοποθετείται στις αρχές του 2027.
Από την πλευρά της αντιπολίτευσης και της τοπικής αυτοδιοίκησης ασκείται ήδη κριτική και μιλούν για προσχηματικές παρεμβάσεις, χωρίς ευρωπαϊκό προηγούμενο. Καταγγέλλουν επίσης αφαίρεση από τους δήμους ενός κρίσιμου εργαλείου που προστατεύει τη φυσιογνωμία των πόλεων από κάθε λογής «τσιμέντωμα».
Υπάρχουν δήμαρχοι που έχουν υπονοήσει «εκδικητικό μένος» από την πλευρά της κυβέρνησης στο πεδίο των πολεοδομιών. Κι αυτό γιατί οι ΥΔΟΜ αποδείχθηκαν εργαλείο προστασίας των πόλεων απέναντι στα «μπόνους» –και το «τσιμέντωμα»– του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ) μέχρι οι δήμοι να κερδίσουν τη σχετική δικαστική μάχη στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ).
Με το ψήφισμα του συνεδρίου της στην Αλεξανδρούπολη, η ΚΕΔΕ απαιτεί να αναγνωριστεί στην αυτοδιοίκηση ο κύριος ρόλος της πολεοδομικής πολιτικής. Η ένωση έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν θα δεχθεί καμία μεταφορά των ΥΔΟΜ στο κεντρικό κράτος και στο Κτηματολόγιο, με τον πρόεδρό της, Λάζαρο Κυρίζογλου, να έχει προειδοποιήσει για προσφυγή στο ΣτΕ για το θέμα.
Aντίδραση
Εντονη –πέρα από άμεση– ήταν η αντίδραση του δημάρχου Αθηναίων στις χθεσινές εξελίξεις, παρατηρώντας ότι η κυβερνητική πολιτική πέφτει «όλο και πιο χαμηλά» κι ότι η κυβέρνηση κινείται απέναντι στους δήμους «όλο και πιο συγκεντρωτικά, όλο και πιο αναποτελεσματικά, όλο και πιο επιθετικά». Ο Χάρης Δούκας τονίζει ότι το υπουργικό συμβούλιο αποφάσισε να αφαιρέσει από τους δήμους «το βασικό εργαλείο που διαθέτουμε για να οργανώσουμε τις πόλεις μας, να βάζουμε κόφτες στα σχέδια τσιμεντοποίησης (βλέπε ΝΟΚ), να σχεδιάζουμε μαζί με τους δημότες πώς θα γίνουν πιο βιώσιμες και λειτουργικές».
«Αντί να ενισχυθούν οι υπηρεσίες δόμησης των δήμων με προσωπικό, πόρους και μέσα, αποφασίζεται ο κατακερματισμός τους και οι προσχηματικές παρεμβάσεις που στερούν από τους δήμους ένα κρίσιμο εργαλείο πολεοδομικού σχεδιασμού», τονίζει ο ΣΥΡΙΖΑ, κατηγορώντας την κυβέρνηση ότι «επιμένει στον δρόμο της εξυπηρέτησης συμφερόντων τρίτων, στο δρόμο των ιδιωτικοποιήσεων και της εκχώρησης του ελεγκτικού ρόλου του δημοσίου, καθώς ήδη διάφοροι πρόθυμοι συζητούν για την “ανάγκη” εξεύρεσης εξωτερικών συνεργατών για το πολεοδομικό έργο».
«Σε ποια άλλη χώρα της Ευρώπης υπάγονται οι πολεοδομίες στο κράτος», αναρωτιέται σε ανάρτησή του ο εκπρόσωπος Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ (και δημοτικός σύμβουλος Αθηναίων με την «Ανοιχτή Πόλη») Κώστας Ζαχαριάδης, καταλογίζοντας στην κυβέρνηση «άλλη μία βιαστική, αδιαφανή και χωρίς καμία διαβούλευση ενέργεια». «Πολεοδομίες στα χέρια του κεντρικού κράτους σημαίνει και σχεδιασμός στα χέρια του κεντρικού κράτους, σημαίνει απόσταση από την καθημερινότητα των πολιτών», συμπλήρωσε ο κ. Ζαχαριάδης.
