ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ Βαρβάρα Ρούσσου
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Ο Γιώργος Βέης αποτελεί ιδιαίτερο κεφάλαιο στη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία. Δεν είναι μόνο ένας ποιητής που ξεκινώντας να εκδίδει δεν είχε συμπληρώσει τα είκοσί του, στα μέσα περίπου της δεκαετίας του ’70, και που συνεχίζει έως σήμερα να τελειοποιεί το ύφος του, να δοκιμάζεται σε θεματικές και να εξελίσσεται σε τρόπους. Είναι επιπλέον μάχιμος εμβριθής κριτικός και δοκιμιογράφος με ισχυρό, κυρίως φιλοσοφικό, υπόβαθρο, αλλά και συγγραφέας ιδιαίτερων ταξιδιωτικών εντυπώσεων εφόσον η θητεία του στο διπλωματικό σώμα τον έφερε σε επαφή με χώρες ιδιαίτερες.

Η πρόσφατη (2025) συγκεντρωτική έκδοση ποιημάτων του καλύπτει την ποιητική του πορεία από τις απαρχές, 1974, έως το 2023, τις δεκαπέντε δηλαδή συλλογές του. Οι συγκεντρωτικές εκδόσεις επαναφέρουν εξαντλημένα ήδη από ετών βιβλία δίνοντας την ευκαιρία επανανάγνωσής τους στη συγχρονία. Διορθώσεις λαθών των πρώτων εκδόσεων ή αφαιρέσεις ποιημάτων όταν παρακολουθούνται από τον/τη δημιουργό προσφέρουν στο αναγνωστικό κοινό την εικόνα που και ο ίδιος ο ποιητής ορίζει για το, παλαιότερο ιδίως, έργο του. Παράλληλα, οι συγκεντρωτικές μάς επιτρέπουν να διατρέξουμε και να μελετήσουμε ευκολότερα την εξέλιξη του/της δημιουργού.

Ετσι και η συγκεντρωτική του Βέη δίνει τη δυνατότητα να επιστρέψουμε κυρίως στις παλαιότερες συλλογές του και μάλιστα στις δύο πρώτες νεανικές. Από την έκδοση τέχνης «Κούρος» (τχ. 23/74) του Λεωνίδα Χρηστάκη, το πρώτο βιβλίο Φόρμες και άλλα ποιήματα (1974), ένα φυλλάδιο είκοσι μόλις σελίδων με ποιήματα των ετών 1970-73 και από τις εκδόσεις «Κούρος» το δεύτερο Κι άλλη ποίηση (1976), εντάσσονται στη νεανική κουλτούρα των τελευταίων ετών της δικτατορίας και των πρώτων της μεταπολίτευσης. Παρότι από αυτές επιλέγονται για τη συγκεντρωτική ορισμένα ποιήματα, μεταφέρεται εναργώς το πνεύμα ενός νέου με κοινωνικοπολιτικές ανησυχίες. Τα μόλις διαφαινόμενα ποιητικά του μοτίβα χαρακτηρίζονται από μετεφηβική μελαγχολία και νεανική ορμητικότητα. Σε στίχους πολυσύλλαβους, όπου επιχειρείται εξισορρόπηση μεταξύ του κυρίαρχου πεζολογικού τόνου και σχετικής ρυθμικότητας, μεταφέρονται ο αντίκτυπος της εποχής και οι προσωπικές εμπειρίες, συχνά και ερωτικές, ενός νέου που συνειδητοποιεί τον ρόλο του ως ποιητής: «Οι ποιητές θα είναι πάντα απομονωμένοι κι ανεόρταστοι/ […] Ακόμα, οι ποιητές των ασμάτων, των επών, των ηρωικών προσώπων/αλυσοδεμένοι θα οδηγούνται στα Τάρταρα» και: «Πρέπει εξάλλου να αποκτήσουμε υπευθυνότητα για τα όνειρά μας».

Η επόμενη συλλογή του Βέη Ολοι κοιμούνται στο καράβι (1979) αλλά κυρίως Ο δράκος του μεσημεριού (1983) σηματοδοτούν την πορεία προς την ωρίμανση αλλά και αποκαλύπτουν τη δυναμική του, καθώς οι αρχικές αναζητήσεις, σταδιακά, μετασχηματίζονται σε σταθερά νήματα. Δεν είναι μόνο οι θεματικές και η στιχουργική του αλλά οι συνδυασμένες κινήσεις του από το ερωτικό στο κοινωνικό, από το εξομολογητικό στο αφηγηματικό, από το συγκεκριμένο στο αφαιρετικό κι από το επιγραμματικό ποίημα στο εκτεταμένο. Στα τέλη της δεκαετίας του ’80 και μέχρι τα μέσα της επόμενης ο Βέης έχει κρυσταλλώσει την ποιητική του που ωστόσο δεν παύει ποτέ να παρουσιάζει μετατοπίσεις. Ετσι, μορφολογικά, έως και στα τελευταία του βιβλία, δεν διστάζει να πειραματιστεί, αξιοποιώντας πολυσύλλαβους στίχους που περνούν στην επόμενη αράδα, αλλά και να «παίξει» με το σονέτο.

Η Γεωγραφία κινδύνων (1994), ακόμη και ως τίτλος, αποδίδει, ώς έναν βαθμό, την επιμονή του στους τόπους, πρώτα ως τοπία και κατόπιν ως τόπους, δηλαδή χώρους νοηματοδοτημένους από σχέσεις, πολιτισμικές πρακτικές, ανθρώπους, ιστορίες, φύση. Ο Βέης, με τη μοναδικά ενορχηστρωμένη τοποφιλία του, συνδέει φύση -το βασικό πρότυπο-, πρόσωπα, σχέσεις. Οι τόποι και τα τοπία μεταφέρονται στον εσωτερικό του κόσμο και συντίθενται σε ποιητικό λόγο φιλτραρισμένα από τη βαθιά φιλοσοφική του παιδεία αλλά και τον στοχαστικό τρόπο που ενστερνίστηκε στην Ανατολή. Παράλληλα, ο έρωτας διατρέχει το έργο του, αισθησιακός αλλά και συναισθηματικός. Ιδιαίτερη πτυχή της ποίησής του το πολυδύναμο διακείμενο, άλλοτε στην επιφάνεια άλλοτε με έργα υποκείμενα, αντλημένα από μια ευρύτατη γκάμα. Ολα καταλήγουν στα ποιήματά του σε ήρεμο διαλογισμό για τον άνθρωπο και τον κόσμο του.

Ετσι, παραδειγματικά, κλείνοντας, αναφέρομαι στο αφηγηματικό, δεκατριών στίχων, ποίημα «Οικόσιτα και μοναχικά» από την ώριμη συλλογή Βλέπω (2013). Μεταφορά και συνάμα παρατήρηση ενός αιχμάλωτου πτηνού, μεταβάλλεται, στους τελευταίους στίχους, σε στοχασμό. Στην ίδια συλλογή το μακροσκελές, διαιρεμένο σε ενότητες «Ο κόκκινος ιβίσκος θα σβήσει τελευταίος» συνδυάζει τις εικόνες του ταξιδιώτη στην Ανατολή και τους κοσμικούς ρυθμούς της με στοχασμούς για τον κόσμο και την πορεία του: «φύλλα του τσαγιού σήμερα οι χάρτες/κοίτα τις περγαμηνές μεμβράνες του/[…] δεν ξέρω αν χρειάζεται να βγούμε έξω απ’ τον κήπο/αν πρέπει να ξαναμπούμε μπουσουλώντας στην Ιστορία/αλλά εκρήξεις/νύχτα παγίδα, ξεριζώνονται σπίτια αυτόχειρες/μεσημέρι παγίδα, ξηλώνονται δρόμοι/…».