Κατά την 80ή συνάντηση του ΟΗΕ, η χώρα μας έζησε δύο δραματικά γεγονότα: το πρώτο ήταν η ακύρωση της συνεννόησης Αγκυρας και Αθήνας και το δεύτερο, ο πρωθυπουργός της Ελλάδας δεν έγινε δεκτός από τον πρόεδρο των ΗΠΑ. Και τα δύο αυτά συμβάντα δεν είναι τυχαία. Αντιθέτως, από τις πλευρές της Αμερικής και της Τουρκίας, εντάσσονται σ’ ένα ευρύτερο πρόγραμμα, το οποίο δεν είναι γεωπολιτικό.
Είναι τελικά γεω-οικονομικό. Η διαφορά ανάμεσα στις δύο διοικητικο-πολιτικές διαδικασίες είναι σαφής και δεδομένη. Κατά τη γεωπολιτική αρχή και συνθήκη τα συμφέροντα των δύο πλευρών διευθετούνται στη βάση της αντιπαράθεσης των εθνικών συγκρούσεων. Ενώ εάν οι αντιπαραθέσεις θεσμοθετούνται ως διενέξεις οικονομικών συμφερόντων, τότε μιλάμε για γεω-οικονομία.
Εάν τελικά ζούμε στην εποχή της γεω-οικονομίας (βλ. το κείμενό μου στην «Εφ.Συν.» της 27/9), τότε όλοι αντιλαμβανόμαστε ότι όλα όσα συνέβησαν στον ΟΗΕ απηχούν το πνεύμα αυτής της εποχής. Επί του προκειμένου τώρα: στη σύναξη του ΟΗΕ και στις συναρτήσεις των ηγετών των κρατών διαπιστώθηκε το πανηγυρικό πνεύμα των 80 ετών του οργανισμού (1945-2025). Επί του ιδιαίτερου πεδίου της ανάλυσής μας και στο ερώτημα: ποια είναι η ιστορική τύχη του Αιγαίου, δεν δόθηκε απάντηση επειδή δεν συζητήθηκε σε δημόσια διαβούλευση το θέμα.
Ας μου επιτραπεί να κάνω δυο-τρεις επισημάνσεις για όσα συμβαίνουν ανάμεσα στην Αθήνα και την Αγκυρα με επίδικο αντικείμενο το Αιγαίο. Φοβάμαι πως οι γεω-οικονομικές εξελίξεις θα οδηγήσουν την Αθήνα στο περιθώριο των διεθνών διαβουλεύσεων. Και αυτό θα συμβεί, επειδή η Αθήνα παραμένει προσκολλημένη σε μια εθνοκεντρική πολιτική όσον αφορά το Αιγαίο. Από την άλλη, οι διεθνείς εξελίξεις ορίζουν ως «πρώτη αρχή» των διακρατικών σχέσεων το οικονομικό στοιχείο.
Στη βάση αυτών των δεδομένων, το Αιγαίο δεν είναι υπόθεση η οποία θα διευθετηθεί ανάμεσα σε δύο εθνικά κράτη (Ελλάδα και Τουρκία). Εκ των πραγμάτων το Αιγαίο ως εθνικό διακύβευμα ανάμεσα στην Αθήνα και την Αγκυρα, στη σύγχρονη εποχή της γεω-οικονομίας, μετασχηματίζεται σε στοιχείο και δομή της Ανατολικής Μεσογείου. Εάν τελικά το Αιγαίο από «εθνικό επίδικο» ανάμεσα στην Αθήνα και την Αγκυρα καταστεί δομικό στοιχείο της γεω-οικονομίας της Ανατολικής Μεσογείου, τότε είναι βέβαιο πως όλοι οι λαοί των κρατών της Ανατολικής Μεσογείου θα ζήσουν στην εποχή του δικού τους πολιτικού διαφωτισμού.
Επιπλέον θα τερματιστεί η άγονη εθνοκεντρική σύγκρουση (με πολεμικούς εξοπλισμούς κ.λπ.) που πυροδοτείται ανάμεσα στις δύο πρωτεύουσες (Αθήνα-Αγκυρα) των δύο κρατών, που το καθένα επεξεργάζεται την εθνική του ταυτότητα μπροστά σ’ ένα ιστορικό μέλλον που έχει κιόλας υποθηκευθεί.
* Πολιτικός φιλοσόφος
