Η μέρα της μαρμότας: ο χειμώνας μόλις ξεκίνησε

Θα θυμάστε την ταινία «Η μέρα της μαρμότας». Ο Μπιλ Μάρεϊ ζει ξανά και ξανά την ίδια μέρα, την ημέρα που μια μαρμότα ανακοινώνει ότι η άνοιξη αργεί να έρθει. Επηρεασμένη από το κόνσεπτ της αιώνιας επιστροφής, η τηλεοπτική σειρά «Russian Doll» το πάει ένα βήμα παραπέρα. Εκεί, η Natasha Lyonne πεθαίνει αιφνιδίως στα γενέθλιά της κι έκτοτε ξυπνάει και βιώνει τα ίδια γεγονότα με την ίδια ακριβώς ακολουθία, πεθαίνοντας όμως κάθε φορά διαφορετικά.

Κάπως έτσι θα βιώνουν την πολιτική κατάσταση της χώρας τους χιλιάδες Γάλλοι. Βιώνουν ξανά και ξανά την ίδια πολιτική κρίση εδώ και ενάμιση χρόνο. Μια πολιτική κρίση που τη δημιούργησε ο Εμανουέλ Μακρόν και έκτοτε η Γαλλία έχει μάθει να πεθαίνει με δεκάδες διαφορετικούς τρόπους.

Η ιστορία είναι γνωστή. Αφότου το κόμμα του ηττήθηκε από εκείνο της Λεπέν στις ευρωεκλογές του 2024, ο Μακρόν αποφάσισε να διαλύσει την Εθνοσυνέλευση και να προκηρύξει πρόωρες βουλευτικές εκλογές. Υπό τον φόβο να εκλεγεί πρώτο κόμμα η Εθνική Συσπείρωση, μέσω πολιτικού αυθορμητισμού, τα κόμματα της Γαλλικής Αριστεράς συνασπίζονται και δημιουργούν το Νέο Λαϊκό Μέτωπο, το οποίο καταφέρνει να κερδίσει τις περισσότερες έδρες στην Εθνοσυνέλευση. Για να αποτρέψει λοιπόν μια αριστερή κυβέρνηση στη Γαλλία, ο Εμανουέλ Μακρόν αποφασίζει να διορίσει έναν δεξιό πρωθυπουργό, δημιουργώντας από τότε τη μεγαλύτερη πολιτική κρίση στην 5η Γαλλική Δημοκρατία.

Και όταν αποτυγχάνει και «πέφτει» ο δεξιός πρωθυπουργός, τι κάνει; Διορίζει άλλον δεξιό πρωθυπουργό που αποτυγχάνει όπως ο προηγούμενος. Τότε, ο Γάλλος πρόεδρος διορίζει άλλον έναν δεξιό πρωθυπουργό, για να σβήσει τις πυρκαγιές του προηγούμενου δεξιού πρωθυπουργού, μέχρι να αποτύχει και εκείνος, και ένας άλλος (δεξιός) να πάρει τη θέση του. Αυτή η τακτική του Γάλλου προέδρου έχει οδηγήσει τους Γάλλους στα όρια της παράκρουσης, βλέποντας το πολιτικό σύστημα να καταρρέει ξανά και ξανά.

Ο Γάλλος ιστορικός Γιοάν Σαπουτό σε πρόσφατη συνέντευξή του στο Nouvel Obs επιχειρεί να κάνει μια σύγκριση μεταξύ της Γερμανίας της δεκαετίας του ’30 και της Γαλλίας της δεύτερης δεκαετίας του 21ου αιώνα. Φαύλοι θεσμοί, αντιδημοκρατικές νουθεσίες, ανεύθυνοι κυβερνώντες, ένα κατακερματισμένο Κοινοβούλιο, μια Ακροδεξιά που φλερτάρει συνεχώς με την πολιτική εξουσία, επιχειρηματικά συμφέροντα ταυτισμένα με την ακροδεξιά ατζέντα και ένας τύπος που διοχετεύει μισαλλόδοξες απόψεις. Η ασθενής Δημοκρατία της Βαϊμάρης που έφερε στην εξουσία τον Χίτλερ και η Πέμπτη Γαλλική Δημοκρατία των τελευταίων 8 ετών που κυβερνάει ο Εμανουέλ Μακρόν, έχουν ένα σημαντικό κοινό: την πλήρη απονομιμοποίηση της δημοκρατίας σε δημόσια θέα.

«Το μήνυμα της κυβέρνησης του κεντρώου Φον Πάπεν τον Μάιο του 1932 ήταν σαφές: η δημοκρατική παρένθεση της Βαϊμάρης έχει ολοκληρωθεί και επιστρέφουμε στο παλιό καθεστώς, στο οποίο θα ηγείται μια προνομιούχα τάξη», γράφει ο Σαπουτό για τη δημοκρατική διολίσθηση της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης και τον διορισμό του Φον Πάπεν ως καγκελάριου το 1932. Φον Πάπεν και Χίντεμπουργκ στην ουσία κατέλυσαν κάθε δημοκρατική διαδικασία, χρησιμοποιώντας το άρθρο 48 για να περνάνε νομοσχέδια δίχως την έγκριση του Κοινοβουλίου.

Ως αιώνια επιστροφή, σαν άλλος ένας Φον Πάπεν, ο Εμανουέλ Μακρόν και οι πρωθυπουργοί του χρησιμοποιούν το (αντίστοιχο) άρθρο 49.3 για να περνάνε νομοσχέδια χωρίς διαβούλευση ή ψήφιση από την Εθνοσυνέλευση. Μόνο ο Φρανσουά Μπαϊρού χρησιμοποίησε το άρθρο 49.3, 4 φορές σε μόλις 9 μήνες, ενώ η Ελιζαμπέτ Μπορν, η πρωθυπουργός που επέβαλε τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση, σε 20 μήνες χρησιμοποίησε το άρθρο 23 φορές.

Πριν από λίγες ημέρες, όταν και η πρώτη κυβέρνηση Λεκορνί παραιτήθηκε, στην εκπομπή «World Pulse» με τον Κώστα Καλέτσιο στην τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής», χρησιμοποίησα ένα meme για να περιγράψω την πολιτική κατάσταση στη Γαλλία.

Σε αυτή τη χιουμοριστική εικόνα, ο Μακρόν απεικονίζεται ως χάρος που ανοίγει πόρτες και «παίρνει» τις ζωές των πρωθυπουργών του. Πλέον, αφού δεν μένει και άλλος για να θυσιάσει, σειρά παίρνει η Γαλλική Δημοκρατία. Ο Μακρόν την πόρτα την έχει ήδη ανοίξει, απλά το τελειωτικό χτύπημα δεν θα το δώσει ο ίδιος, αλλά η Εθνική Συσπείρωση των Λεπέν και Μπαρντελά.

Ο Σαπουτό σημειώνει ότι Μακρόν και Φον Πάπεν διακρίνονται για τον ίδιο «αυταρχικό φιλελευθερισμό, τον κοινωνικό τους δαρβινισμό, για τις φιλο-επιχειρηματικές πολιτικές τους, για τη δυσπιστία τους προς τη δημοκρατία και το μίσος τους προς την Αριστερά. […] Ετσι, το ακραίο Κέντρο ολισθαίνει προς την Ακρα Δεξιά, ενσωματώνοντας και τις πολιτικές δομές της».

Κάθε μέρα λοιπόν να ξέρεις ότι θα πεθάνεις, απλά δεν ξέρεις από τι. Κάθε μέρα, ίδια και απαράλλακτη, εκτός από τον ίδιο σου τον θάνατο. Εκείνος πάντα διαφέρει.

Η απαξίωση των θεσμών και τα τυράκια στην Ακροδεξιά μόνο θάνατο προσφέρουν σε δημόσια θέα, πάνω σε μνημεία που ασκούνται βρίζοντας φαντάροι.

Αυτοί που διαμορφώνουν την ατζέντα, φαίνεται πως επηρεάζουν την ακροκεντρώα μας κυβέρνηση και όταν οι μέρες της τελειώσουν και ο «κομμουνιστικός κίνδυνος» επανέλθει, άλλη μια μέρα της μαρμότας θα ξεκινήσει και άλλη μια άνοιξη θα χαθεί στον σκοτεινό χειμώνα.