Ιδιαίτερα επιμελημένη αφηγηματική ροή, καθ’ όλα λειτουργικοί χαρακτήρες, συστηματική ανάδειξη και περαιτέρω αξιοποίηση της κρίσιμης λεπτομέρειας, σαφέστατος καθορισμός του εκάστοτε ικανού και αναγκαίου χωροταξικού πλαισίου, επιτυχής πρόσμειξη στον κύριο ιστό της εξιστόρησης ορισμένων στοιχείων ενός ευθύβολου ρεαλισμού, ευκρινείς αποτυπώσεις των διαδοχικών, απώτερων ψυχοπνευματικών διακυμάνσεων, βαρύτιμες, ομιλητικές σιωπές, δομημένη προβολή των συμβολικών παραμέτρων που προκαθορίζουν τις ερμηνείες της συμπεριφοράς των ηρώων, αποδοτική χρήση του στοιχείου των δραστικών διηγητικών ανατροπών. Πρόκειται για μυθιστόρημα που τιμήθηκε με το περιώνυμο Βραβείο Τανιζάκι (2001). Προκρίθηκε επίσης για το Man Asian Literary Prize (2013) και για το Independent Foreign Fiction Prize (2014). Η συγγραφέας (Τόκιο, 1958) είναι ιδιαίτερα δημοφιλής στη Χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου.
Διαπιστώνω ότι η προκείμενη γραφή προσφεύγει συχνά-πυκνά στη στρατηγική της χρήσης παραγωγικών υπαινιγμών. Οι δύο κύριοι αφηγηματικοί φορείς, δηλαδή η σχεδόν σαραντάρα Τσούκικο Οοματσι και ο κατά σχεδόν τριάντα χρόνια μεγαλύτερός της, ονόματι Ματσουμοτό Χαρούτσουνα ή απλώς Σενσέι, δηλαδή «δάσκαλoς», όπως αρέσκεται να τον αποκαλεί η ίδια, επινοούν εμμέσως πλην σαφώς έναν κώδικα επικοινωνίας, όπου κυριαρχούν τα μισόλογα, οι διφορούμενες εκφράσεις, η δημιουργική ειρωνεία, οι παρεμβολές ενός ιαματικού χιούμορ, οι υπεκφυγές, τα απρόοπτα λογοπαίγνια και βεβαίως οι φίλιες αμφισημίες. Ετσι, το αντικείμενο της επιθυμίας, αν και ονομάζεται πολλαπλώς, συνιστά τον αμετακίνητο άξονα αναφορών και αυτοαναφορών. Οι χωρίς σώμα, οι άυλες ηχητικές παρεμβολές, ήτοι οι λέξεις διαμορφώνουν το ιδανικό πεδίο αλληλεπίδρασης των φυσικών υποστάσεων. Τα υπονοούμενα, οι συνδηλώσεις, τα συμφραζόμενα μετασχηματίζονται σε μιαν εύληπτη κανονικότητα, απλώς κατά τα φαινόμενα μόνο παράδοξη. Για τις ανάγκες της εποπτικής στιγμής παραπέμπω στα εξής διευκρινιστικά, όπως έχουν διατυπωθεί σε άλλες συνθήκες: «Τώρα έχω φτάσει στο συμπέρασμα (και το συμπέρασμα αυτό μπορεί να ακούγεται λυπηρό), πως δεν πιστεύω πια στην έκφραση: πιστεύω μόνο στον υπαινιγμό. Αλλωστε, τι είναι οι λέξεις; Οι λέξεις είναι σύμβολα για αναμνήσεις που τις έχουμε κοινές με άλλους ανθρώπους. Αν εγώ χρησιμοποιήσω μια λέξη, τότε πρέπει εσείς να έχετε κάποια εμπειρία εκείνου για το οποίο δηλώνει η λέξη. Εάν δεν έχετε, η λέξη δεν σημαίνει τίποτα για σας. Νομίζω πως μπορούμε μόνο να υπαινισσόμαστε, πως μπορούμε να κάνουμε τον αναγνώστη να φαντάζεται. Ο αναγνώστης, αν είναι αρκετά εγρήγορος, μπορεί να ικανοποιηθεί με την απλή νύξη ενός πράγματος» (βλ. Χόρχε Λουίς Μπόρχες, Η Τέχνη του Στίχου, Διάλεξη «Το πιστεύω ενός Ποιητή», μετάφραση Μαρία Τόμπρου, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2006). Παρατηρώ επιπροσθέτως ότι ανακαλείται τόσο η έγκυρη ευρηματικότητα της γραφής του επιδραστικού όμαιμου Κόμπο Αμπέ (1924 – 1993), όσο και η επεξεργασμένη υφολογική λεπτότητα, η οποία διακρίνει, ως γνωστόν, τον νομπελίστα, επίσης Ιάπωνα, Κενζαμπούρο Οε (1935 – 2023).
Η συνάντηση της προαναφερόμενης Τσούκικο Οοματσι, δεκαετίες μετά το πέρας των μαθητικών της χρόνων, με τον μονήρη ήδη Σενσέι, ο οποίος σημειωτέον υπήρξε δάσκαλός της στα ιαπωνικά, φαίνεται εντελώς τυχαία. Πάντως η επαφή τους αυτή, όπως ακριβώς εξελίσσεται από σελίδα σε σελίδα, υποδηλώνει την ανάγκη της μαθήτριας να φοιτήσει στο σχολείο του έρωτα, όπως το ουσιώνει ο παντοτινός δάσκαλός της, ο στοχαστικός Σενσέι. Αυτός ο διεξοδικός μελετητής των δεινών και παθών του είδους μας. Στη συνέχεια εκείνης της μοιραίας συνάντησης, οι δυο τους βλέπονται περιστασιακά στο ίδιο κατά κανόνα μπαρ. Από τους αφορισμούς που διατυπώνονται στη διάρκεια της διήγησης αποσπώ τα εξής ενδεικτικά της ποιότητας των συναφών συλλογισμών: «Ετσι είναι κι η αγάπη. […] Αν πρόκειται για αληθινή αγάπη. Φρόντισέ την όπως ένα φυτό –ρίξε λίπασμα, προστάτεψέ την από την κακοκαιρία- , κάνε το καλύτερο που μπορείς. Αν όμως δεν είναι αληθινή, τότε καλύτερα να την αφήσεις να μαραθεί». Μετά τον θάνατο του Σενσέι, η Τσούκικο θα θελήσει να ερευνήσει και να μελετήσει το περιεχόμενο του χαρτοφύλακα, τον οποίο ο δάσκαλος δεν αποχωριζόταν ποτέ όσο ζούσε. Την υποδέχεται το απόλυτο κενό. Ο άδειος εν τέλει φάκελος επιβεβαιώνει, με την εμφανέστατη κυριολεξία του, τη ματαιότητα της ανθρώπινης δράσης.
Επισημαίνω ότι η υποδειγματική μετάφραση είναι εμπλουτισμένη με διευκρινιστικά σχόλια και πολλές χρήσιμες πληροφορίες, οι οποίες κατά κανόνα συνδέουν την Ιαπωνία, όπως τη γνωρίζουμε σήμερα, με το μακρινό, πάντως ιδιαίτερα σημαίνον παρελθόν της.
