Η χθεσινή υπογραφή μνημονίου συνεργασίας μεταξύ της Λιβύης και της Τουρκίας για τη διεξαγωγή σεισμικών ερευνών σε τέσσερις θαλάσσιες περιοχές της Μεσογείου πιθανόν να σηματοδοτήσει μια νέα φάση έντασης στην περιοχή, με άμεσες επιπτώσεις στις σχέσεις του τριγώνου Ελλάδας-Τουρκίας-Λιβύης. Η συμφωνία, που υπογράφτηκε στην Κωνσταντινούπολη μεταξύ της Εθνικής Εταιρείας Πετρελαίου της Λιβύης (NOC) και της τουρκικής κρατικής εταιρείας TPAO, προβλέπει τη διεξαγωγή δισδιάστατης σεισμικής έρευνας μήκους 10.000 χιλιομέτρων σε τέσσερις θαλάσσιες ζώνες, με την επεξεργασία των δεδομένων να ολοκληρώνεται εντός εννέα μηνών
Η κίνηση αυτή έρχεται σε συνέχεια των επιθετικών ανακοινώσεων της Λιβύης ενάντια στις προθέσεις της Αθήνας να δημοπρατήσει τα δικά της θαλάσσια οικόπεδα νότια της Κρήτης, σε περιοχή την οποία επιχειρεί να αμφισβητήσει το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο, όπως το χαρακτήρισε εκ νέου χθες ο Κυριάκος Μητσοτάκης, μετά τη σύντομη συνάντηση με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον χάρτη που φέρεται να έχει κυκλοφορήσει από τη λιβυκή εταιρεία πετρελαίου και εκ πρώτης όψεως, φαίνεται πως οι έρευνες θα πραγματοποιηθούν νοτίως της μέσης γραμμής μεταξύ της δυνητικής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης των δύο χωρών. Σύμφωνα με τη διεθνή πρακτική, όταν δεν έχει υπάρξει οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών η πρακτική της μέσης γραμμής είναι η κοινά αποδεκτή λύση διεθνώς. Συνεπώς, εφόσον ισχύει πως τα οικόπεδα που αποτυπώνονται στον λιβυκό χάρτη βρίσκονται νοτίως της μέσης γραμμής, τότε δεν θίγονται ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και η συμφωνία Λιβύης-Τουρκίας συμφωνεί με την οριοθέτηση της Αθήνας.
Αναμφίβολα η εξέλιξη αυτή μπορεί να αποτελέσει μια σοβαρή κλιμάκωση στις σχέσεις της Αθήνας με την Τρίπολη και την Αγκυρα, εάν οι δύο χώρες τελικά προχωρήσουν ένα βήμα μπροστά στο κοινό μέτωπο που έχουν επανασυστήσει τις τελευταίες ημέρες ενάντια στην Ελλάδα, αμφισβητώντας ουσιαστικά κάθε ελληνική δικαιοδοσία στις θαλάσσιες ζώνες που περιγράφονται στο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Είναι ενδιαφέρον ακόμη το γεγονός πως ο φιλοκυβερνητικός Τύπος στης Αγκυρα παρουσίασε τη συγκεκριμένη είδηση ως αντίδραση ενάντια στην Ελλάδα. Ενδεικτικό παράδειγμα η ηλεκτρονική εφημερίδα Türkiye, η οποία δημοσίευσε χθες άρθρο υπό τον τίτλο «Νέα κίνηση στη Γαλάζια Πατρίδα! Τουρκία και Λιβύη αναλαμβάνουν δράση κατά της Ελλάδας», αναφέροντας πως οι δύο χώρες ξεκινούν άμεσα σεισμικές εργασίες σε τέσσερις θαλάσσιες περιοχές.
Υπενθυμίζεται πως το πλαίσιο της κλιμάκωσης των σχέσεων μεταξύ Ελλάδας, Τουρκίας και Λιβύης είναι ιδιαίτερα σύνθετο. Στη Λιβύη υπάρχουν δύο κέντρα εξουσίας: η κυβέρνηση στην Τρίπολη, που υποστηρίζεται από την Τουρκία, και η κυβέρνηση στην Ανατολική Λιβύη με έδρα τη Βεγγάζη, που έχει άλλες διεθνείς υποστηρίξεις. Και τα δύο κέντρα έχουν εκδώσει πρόσφατα επιθετικές δηλώσεις κατά της Ελλάδας, ενισχύοντας την τουρκική επιρροή στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ολα αυτά, στον απόηχο της αποστολής ελληνικών πολεμικών πλοίων έξω από τα χωρικά ύδατα της Λιβύης με στόχο τον περιορισμό των μεταναστευτικών ροών που προέρχονται από την αφρικανική χώρα που ερμηνεύτηκε ως ένα μήνυμα της Αθήνας πως δεν πρόκειται να επιτρέψει οι μεταναστευτικές ροές να λειτουργήσουν ως μοχλός πίεσης στο ζήτημα του καθορισμού των θαλάσσιων ζωνών νοτίως της Κρήτης.
Συνεπώς, η χθεσινή ανακοίνωση για σεισμικές έρευνες ενισχύει το ήδη τεταμένο κλίμα στην Ανατολική Μεσόγειο και υπογραμμίζει την ανάγκη για μια συνολική και βιώσιμη λύση που θα βασίζεται στο Διεθνές Δίκαιο και τον σεβασμό των κυριαρχικών δικαιωμάτων όλων των εμπλεκόμενων χωρών. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η Αθήνα αναμένεται να συνεχίσει να αντιδρά δυναμικά, υποστηρίζοντας πως «σε κάθε περίπτωση, η Ελλάδα δεν θα δεχτεί καμία παραβίαση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων».
